«Немец» нервова ўздрыгвае і калоціцца, ці то ад ямаў на дарозе, ці то ад уладарнага ўдару, ці то ад грымотападобнага басу. О, колькі сьпірту, цыгарэтаў ды каляровага лому перавёз гэты палонны «фалькс ваген» праз бліжэйшыя межы — ня сьнілася аніякаму Гудэрыяну, генію тылавога забесьпячэньня, танкаваму генералу, што ужо на другі дзень вайны абсталяваў пад свой штаб пружанскі Палацык.
Кіроўцу, плячыстага бугая, можна лёгка ўявіць і разбойнікам, які выходзіць на шлях з чаканам, і савецкім партызанам, што, ярасна дыхаючы, прэ зь вёскі ў лес тушу рэквізаванага вепрука, і ваяром, які глыбей насоўвае на галаву шалом перад Грунвальдам.
Яны такія, ціхія героі нашага часу. Каржакаватыя. Суворыя. Ведаюць цану жыцьця, сьмерці і дзьвесьце дваццаць восьмага артыкула Крымінальнага кодэкса.
У заўсёдных трэніках, моўчкі адмыкаюць гараж; сапучы, расьпіхваюць ва ўсе шчыліны салона ды кузава дабро, выходзяць на двор, дастаюць з задняе кішэні зашмальцаваную мабілу, чухаюць грудзі і буркаюць: «Ну давай там... Як заўсёды, ага...»
А ў кантрабандыста сталёвыя нервы, ён гуляе ў цемры ў небясьпечныя гульні... Так і плыве, і віруе празь межы эпохаў ды гушчары, затканыя імглою, «Народны альбом».
На Каменным Логу затрымана 30 тысяч кантрабандных ружаў. У Горадні выяўленая фура зь няўлічанымі камп’ютарнымі камплектуючымі на мільён даляраў. У Мінску канфіскавана 10 тон нелегальных бананаў на мільярд рублёў. Дзясяткі тысяч дзіцячых шапачак без аніякіх дакументаў. Дзесяць вясельных галубоў у скрыні для пальчатак.
З амаль 30 мільярдаў штук цыгарэтаў, што вырабляюцца ў Беларусі за год, 10 мільярдаў вывозіцца за мяжу краіны кантрабандай. Гадавы абарот ценявога цыгарэтнага бізнэсу ацэньваецца ў 690 мільёнаў даляраў. А колькі мы там вымольваем з чарговым расейскім траншам?
Мяжа з Украінай — пад 900 км. Мяжа з Расеяй — каля тысячы. Мяжа зь Еўразьвязам — 1,3 тысячы кіламетраў. Вось і лічыце.
І можна толькі здагадвацца, колькі мільярдаў складае кантрабанда самога рэжыму. Праславутыя растваральнікі, продаж зброі ў абыход санкцыяў і «вокны» на мытнях, калі міма чэргаў зачараваных дальнабояў праходзяць караваны трэйлераў ды эшалоны цыстэрнаў, даюць толькі туманнае ўяўленьне: пяць блокаў цыгарэтаў, затараныя замест паветранага фільтра ў «газелі» пружанца — лёгкая зацяжка.
Але ж якія партыі для кантрабаса з аркестрам выконваюцца людам на памежным стане душы!..
Вось знакаміты берасьцейскі «сьпіртавоз». Беларускі народ увальваецца ў вагоны, выломвае сядзеньні, здымае борцікі ды сьмецьцевыя бачкі, агаляецца, з трэскам зьдзірае зь сябе серпанціны скотчу ды пералівістых пакункаў, запоўненых мутнай вадкасьцю, піхае іх ва ўсе дзіркі... заціхае да мяжы, шклянымі вачыма глядзіць міма мытнікаў каторыя ўсё ведаюць і каторым даўно абрыдлі гэтыя невідушчыя і запляваныя раніцы... а потым раптам зрываецца зь месцаў, з грукатам адчыняе фрамугі і пачынае шпурляць пад адхон скруткі — быццам цягнік зьнянацку атакавалі вампіры.
Такім чынам: што незаконна ўвозяць у Беларусь? Машыны, бытавую тэхніку, вопратку, ежу, золата, дыяменты.
А вывозяць зь Беларусі?
Цыгарэты. Сьпірт. Наркотыкі. А яшчэ — будучых прастытутак.
Зь Еўропы — лепшае жыцьцё ў асартыменце.
Зь Беларусі — поўны набор граху.
Увозім дабро.
Вывозім зло.
Няўжо злачынства — абкрадаць рэжым, які абкрадае нас? Анягож: тады мы самі проста робімся такімі, як яны.
Вядома, возяць, каб забясьпечыць сям’ю; вядома, што насамрэч беларусы цяністымі сьцежкамі праз раскроеныя акупантамі межы цягаюць скрыні да такіх жа карэнных беларусаў Падляшша, Віленшчыны, Смаленшчыны, Латгаліі...
Але ж гэта крадзеж.
Пагадзіцеся, адно — нелегальна перапраўляць шрыфты і паперы для друку Бібліяў у падсавецкую Беларусь, маючы з гэтага не прыбытак, а сьмяротную рызыку; другое — вывозіць з Ваўкавыска да гайнаўскіх сваякоў кабанчыка, забітага ў час афрыканскай чумы, прычым, магчыма, з той самай чумой; і ўжо зусім трэцяе — у прамысловых маштабах перці
да суседзяў выпіўку, курыва... гераін... што там далей? Афганскіх падлеткаў?.. Цэлы вагон міс Брэст?..
Пружаны — ціхая сталіца дробнай беларускай кантрабанды. Польшча. Украіна. Расея. Літва... Растуць, растуць на ўзьлесках Белавежскай ды Ружанскай пушчаў за высокімі платамі катэджы, быццам састаўленыя з агромністых цыгарэтных блокаў.
А навошта працаваць за тыя тры мільёны беларускімі, калі адзін удалы цыгарэтны рэйс — і маем тысячу еўра?
Дзеля крэдыту, над якім дзесяць гадоў дрыжаць і расплачваюцца? Дык на старэнькім бусіку за колькі месяцаў здабудзеш і болей. Катэдж. Кватэра дзецям. І расьсякаюць па дарогах Пружаншчыны «мерсы» ды «бумеры», «пантыякі» ды «паршэ-каен».