Tiel parolante, li traŝovis la manojn sur sia paliĝinta frunto kaj duonfermis la okulojn. Lia naturo neniam konis barojn, nek en kolero, nek en amo. Li parolis kun emocio, kiel homo, kiu, ĉesinte sin regi, volas konsideri nenian mezuron en la vortoj, nek en la adoro. Sed li parolis el la fundo de la animo kaj sincere. Oni povis senti, ke la doloro, admiro, pasio kaj adoro, amasiĝinte en lia brusto, ŝprucegis per neretenebla torento da vortoj.
Al Ligia liaj vortoj ŝajnis blasfemaj, tamen ŝia koro komencis bati, kvazaŭ ĝi volus disŝiri la tunikon, ĝenantan la bruston. Ŝi ne povis kontraŭstari kompaton por li kaj por lia turmento. Kortuŝis ŝin la adoro, kun kiu li parolis al ŝi. Ŝi sentis sin amata kaj adorata sen limo, ŝi sentis, ke ĉi tiu nefleksebla kaj danĝera homo nun apartenas al ŝi anime kaj korpe, kiel sklavo, kaj tiu sento de lia humileco, de sia potenco ŝin plenigis je feliĉo. La rememoroj reviviĝis en ŝi en unu momento. Denove li estis por ŝi tiu mirinda kaj belega, kiel idolana dio, Vinicio, kiu en la domo de Aŭlo parolis al ŝi pri amo kaj vekis, kvazaŭ el dormo, ŝian, tiam ankoraŭ duoninfanan, koron; tiu sama, kies kisojn ŝi ankoraŭ sentis sur sia buŝo, el kies brakoj Urso elŝiris ŝin sur Palatino, kvazaŭ li elŝirus ŝin el flamo. Sed nun, kun admiro kaj kune kun doloro sur sia agla vizaĝo, kun paliĝinta frunto kaj petega okulesprimo, vundita, venkita de la amo, ameganta, plena je adoro kaj humileco, li ekŝajnis al ŝi tia, kia tiam ŝi dezirus lin vidi kaj kian ŝi ekamus per la tuta animo, sekve pli kara ol iam ajn.
Subite ŝi ekkomprenis, ke povas veni momento, en kiu lia amo ekregos kaj kaptos ŝin, kiel ventego, kaj eksentinte ĉi tion, ŝi mem spertis tiun impreson, kiun li spertis antaŭ momento: nome, ke ŝi staras ĉe la rando de abismo. Ĉu por tio ŝi forlasis la domon de Aŭlo? Por tio ŝi savis sin per forkuro? Por tio ŝi kaŝis sin tiel longe en la mizeraj kvartaloj de la urbo? Kio estas tiu Vinicio? Aŭgustano, soldato kaj kortegano de Nerono. Li partoprenis en ties malvirtoj kaj diboĉoj — kiel atestis tiu festeno, kiun Ligia ne povis forgesi, li ja kune kun aliaj vizitadis la templojn kaj oferdonadis al la malindaj dioj, je kiuj li eble eĉ ne kredis, sed al kiuj li tamen donadis oficialan honoron. Li ŝin persekutis por fari ŝin sia sklavino kaj amatino, kaj samtempe enpuŝi ŝin en tiun teruran mondon de luksoj, voluptoj, krimoj kaj malnoblaĵoj, vokantaj pri la Diaj kolero kaj venĝo. Li, vere, ŝajnis al ŝi ŝanĝiĝinta; sed ja li mem ĵus diris al ŝi, ke se ŝi pensos pri Kristo pli multe ol pri li, li pretas Kriston ekmalami. Al Ligia ŝajnis, ke la nura penso pri iu ajn alia amo ol la amo al Kristo, jam estas peko kontraŭ li kaj kontraŭ la instruo; kiam do ŝi rimarkis, ke en la fundo de ŝia animo povus vekiĝi aliaj sentoj kaj deziroj, ŝin kaptis timo pri ŝia estonteco kaj ŝia koro.
En tiu momento de ŝia interna batalo aperis Glaŭko, kiu venis prizorgi la malsanulon kaj esplori lian sanon. Sur la vizaĝo de Vinicio en unu sekundo bildiĝis kolero kaj malpacienco. Li estis malkontenta, ke oni malhelpis lian interparolon kun Ligia, kaj kiam Glaŭko komencis fari al li demandojn, li respondadis preskaŭ kun malestimo. Baldaŭ li, vere, sin moderigis, sed se Ligia havis iajn iluziojn ke tio, kion li aŭdis en Ostriano, povus impresi lian neinflueblan naturon, tiuj ŝiaj iluzioj devis neniiĝi. Li ŝanĝiĝis nur por ŝi, sed ekster tiu sola sento restis en lia brusto la iama, severa kaj egoista, vere romana kaj kune lupa koro, nekapabla ne nur je kompreno de la dolĉa kristana instruo, sed eĉ je dankemo.
Ŝi foriris, fine, plena je interna zorgo kaj maltrankvilo. Iam en preĝoj ŝi oferadis al Kristo koron serenan kaj efektive puran, kiel larmo. Nun tiu sereneco malklariĝis. La internon de la floro penetris venena insekto kaj komencis tie zumi. Eĉ dormo, malgraŭ la du sendormaj noktoj, ne alportis al ŝi kvieton. Ŝi sonĝis, ke en Ostriano Nerono, fronte de sekvantaro, formita el aŭgustanoj, bakĥantinoj, cibelpastroj kaj gladiatoroj, veturpremas per rozkronita ĉaro amasojn da kristanoj, kaj Vinicio ŝin kaptas en la brakojn, ŝin tiras sur sian kvadrigon kaj, premante ŝin al la brusto, flustras: «Venu kun ni!»
Ĉapitro 27ª
De tiu momento ŝi montriĝadis pli malofte en la komuna ĉambro kaj pli malofte proksimiĝadis al la lito de Vinicio. Sed ŝia trankvileco ne revenis. Ŝi vidis, ke Vinicio sekvas ŝin per petega rigardo, ke li atendas ĉiun ŝian vorton kiel favoron, ke li suferas kaj ne kuraĝas plendi por ne malplaĉi al ŝi, ke ŝi sola estas lia sano kaj ĝojo, kaj tiam ŝia koro ŝveladis pro kompato. Baldaŭ ŝi ankaŭ rimarkis, ke ju pli ŝi penas lin eviti, des pli ŝi lin kompatas, kaj pro tio mem des pli kortuŝita ŝi iĝas. La trankvileco ŝin forlasis. Kelkfoje ŝi al si diradis, ke ŝia devo estas ĝuste restadi apud li — unue tial, ke la Dia instruo ordonas repagi per bono por malbono; kaj due, ĉar parolante kun li, ŝi povus inklinigi lin al ĉi tiu instruo. Sed samtempe la konscienco diradis al ŝi, ke ŝi trompas sin mem kaj ke ŝin logas al li nenio alia ol lia amo kaj lia ĉarmo. Tiel ŝi vivis en senĉesa anima malpaco, kiu grandiĝadis de tago al tago. Iafoje al ŝi ŝajnis, ke ŝin ĉirkaŭas ia reto, ke ŝi, volante ĝin traŝiri, ĉiam pli en ĝi implikiĝas. Ŝi ankaŭ devis konfesi al si, ke lia vido ĉiutage iĝas al ŝi pli bezona, lia voĉo pli aminda, kaj ke ŝi devas tutforte batali kontraŭ la deziro sidi apud lia lito. Kiam ŝi proksimiĝadis al li kaj li radiis de ĝojo, ankaŭ ŝian koron superverŝadis feliĉo. Iun tagon ŝi rimarkis spurojn de larmoj sur liaj okulharoj, kaj, unuafoje en la vivo ŝi ekpensis, ke ŝi povus sekigi ilin per kisoj. Terurita de tiu penso kaj plena je malestimo por si mem, ŝi traploris la tutan sekvintan nokton.
Kaj li estis pacienca, kvazaŭ li ĵurus al si pacienci. Se iafoje liaj okuloj ekfajris per malpacienco, memvolo kaj kolero, tuj li retenadis tiujn brilojn, poste rigardis ŝin kun maltrankvilo, kvazaŭ volante peti de ŝi pardonon, kaj ŝin tio tuŝis ankoraŭ pli. Neniam ŝi havis la senton, ke ŝi estas tiel amata, kaj kiam ŝi pensis pri tio, ŝi sentis sin kune kulpa kaj feliĉa. Vinicio dume efektive aliiĝadis. En liaj interparoloj kun Glaŭko estis malpli da fiereco. Ofte venadis al li la ideo, ke eĉ ĉi tiu malriĉa kuracisto-sklavo kaj la alilandanino, la maljuna Mirjam’, kiu ĉirkaŭigis lin per zorgemo, kaj Krispo, kiun li vidadis konstante dronanta en preĝoj, estas tamen homoj. Li miris similajn pensojn, tamen li havis ilin. Urson li ekamis post kelka tempo kaj nun parolis kun li tutajn tagojn, ĉar li povis paroli kun li pri Ligia; la grandegulo estis nelacigebla en la rakontado kaj, plenumante plej simplajn servojn ĉe la malsanulo, ankaŭ li komencis havi certan simpation al Vinicio. Ligia ĉiam estis por Vinicio estaĵo kvazaŭ apartenanta al alia speco, centoble superanta tiujn, kiuj ŝin ĉirkaŭis; malgraŭ tio li komencis observi tiujn homojn, simplajn kaj malriĉajn, kion li faris neniam antaŭe en la vivo, kaj komencis malkovradi en ili diversajn atentindajn trajtojn, kies ekziston li neniam antaŭe supozis.
Nur Nazarion li ne povis toleri, ĉar ŝajnis al li, ke la juna knabo aŭdacas ami Ligian. Dum longa tempo li sin detenis, ne montrante al li malsimpation, sed foje, kiam Nazario alportis al la knabino du koturnojn, kiujn li aĉetis en foirejo por sia propra perlaborita mono, en Vinicio vekiĝis la posteulo de la kviritoj, por kiu veninto el fremda nacio malpli signifis ol plej mizera vermo. Aŭdante dankojn de Ligia, li terure paliĝis kaj, kiam Nazario eliris por alporti akvon por la birdoj, li diris: