Horon poste oni publike anoncis al la popolo en la tuta Romo, ke la imperiestro, vidante la ĉagrenitajn vizaĝojn de la civitanoj, direktate de amo al ili, de la amo de patro al siaj infanoj, restas kun ili por dividi iliajn ĝojojn kaj sorton. La popolo, ĝoja pro tiu decido kaj kune certa, ke la cirkludoj kaj disdonado de greno ne estos preterlasitaj, amasiĝis grandare antaŭ la pordego de Palatino, eligante ekkriojn honore al la dia imperiestro, dum tiu interrompis kubludadon, per kiu li sin amuzis kun la aŭgustanoj, kaj diris:
— Jes, necesis prokrasti. Egiptujo kaj la regado de Oriento, laŭ la aŭguro, ne povas pasi preter mi, do ankaŭ Aĥajo ne estos perdita. Mi ordonos trafosi la korintan istmon, kaj en Egiptujo ni konstruos tiajn monumentojn, ĉe kiuj la piramidoj ŝajnos infanaj ludiloj. Mi ordonos konstrui Sfinkson sepoble pli grandan ol tiu, kiu apud Memfiso rigardas en la dezerton, sed mi ordonos doni al ĝi mian vizaĝon. La postaj generacioj parolos nur pri tiu monumento kaj pri mi.
— Ci jam konstruis al ci per la versaĵoj monumenton ne sepoble, sed trioble sepoble pli grandan ol la piramido de Ĥeopso, — diris Petronio.
— Kaj per la kanto? — demandis Nerono.
— Bedaŭrinde! Se oni kapablus konstrui al ci statuon, kiel la statuo de Memnono, kiu sonigus cian voĉon je sunleviĝo! La maroj ĉe la egiptaj bordoj svarmus eterne de ŝipoj, sur kiuj amasoj el la tri mondopartoj aŭskultus avide ciajn kantojn.
— Bedaŭrinde, kiu kapablos tion? — diris Nerono.
— Sed ci povas ordoni skulpti cin el bazalto, veturiganta kvadrigon.
— Prave! Mi faros tion!
— Ci faros donacon al la homaro.
— En Egiptujo mi ankaŭ edziĝos al Luno, kiu estas vidvino, kaj mi iĝos vera dio.
— Kaj nin ci edzigos al steloj, kaj ni formos novan stelaron, nomotan la stelaro Nerona. Vitelion tamen edzigu al Nilo, ke li naskigadu hipopotamojn. Al Tigeleno donacu dezerton; li estos tiam reĝo de ŝakaloj…
— Kaj kion ci destinas por mi? — demandis Vatinio.
— Benu cin Apiso! Ci aranĝis al ni tiel grandiozajn ludojn en Benevento, ke mi ne povas malbondeziri al ci: kudru paron da ŝuoj por Sfinkso, kies piedegoj rigidiĝas de la noktaj rosoj, kaj poste ci kudros ŝuojn por la kolosoj, formantaj aleojn antaŭ la temploj. Ĉiu trovos tie konvenan okupon. Ekzemple Domicio Afro, konata pro sia honesteco, estos trezoristo. Mi ŝatas, Cezaro, aŭdi cin revi pri Egiptujo, kaj min ĉagrenas ke ci prokrastis la projekton de la vojaĝo.
Sed Nerono diris:
— Viaj mortemulaj okuloj nenion vidis, ĉar la dioj sin igas nevideblaj por kiuj ili volas. Sciu, ke kiam mi estis en la templo de Vesto, ŝi mem ekstaris apud mi kaj diris rekte en mian orelon: «Prokrastu la vojaĝon». Tio okazis tiel neatendite, ke mi teruriĝis, kvankam pro tiel evidenta zorgemo, kiun la dioj al mi elmontris, mi devus esti danka al ili.
— Ni ĉiuj teruriĝis, — diris Tigeleno, — kaj la vestalo Rubria svenis.
— Rubria! — diris Nerono, — kiel neĝe blankan kolon ŝi havas.
— Sed ŝi ruĝiĝas ĉe cia vido, dia Cezaro…
— Jes! Ankaŭ mi tion rimarkis. Strange! Vestalo! Estas io dia en ĉiu vestalo, kaj Rubria estas tre bela.
Ĉe tio Nerono enpensiĝis momente, poste li demandis:
— Diru al mi, kial Veston la homoj timas pli ol la aliajn diojn? Kio estas en tio? Jen min mem ekposedis timo, kvankam mi estas ŝia ĉefpastro. Mi nur memoras, ke mi estis falanta malantaŭen, kaj estus falinta dorsaltere, se iu min ne subtenus. Kiu min subtenis?
— Mi, — respondis Vinicio.
— Ha, ci, «timinda Areso»? Kial ci ne estis en Benevento? Oni diris al mi, ke ci estis malsana, kaj efektive cia vizaĝo estas ŝanĝita. Ha! Mi aŭdis, ke Krotono volis cin murdi? Ĉu tio estas vero?
— Jes — kaj li rompis al mi la brakon: sed mi defendiĝis.
— Per la rompita brako?
— Helpis min unu barbaro, kiu estis pli forta ol Krotono.
Nerono rigardis lin kun miro:
— Pli forta ol Krotono? Ci ŝercas! Krotono estis la plej forta el ĉiuj homoj, kaj nun estas Sifako el Etiopujo.
— Mi diras al ci, Cezaro, kion mi vidis per miaj okuloj.
— Kie estas tiu perlo? Ĉu li iĝis Nemorena reĝo?
— Mi ne scias, Cezaro. Mi ne vidis lin plu.
— Ci eĉ ne scias, el kiu nacio li estas?
— Mi havis rompitan brakon, do mi povis de li nenion eldemandi.
— Serĉu lin por mi kaj retrovu.
Al tio Tigeleno diris:
— Mi min okupos pri tio.
Sed Nerono parolis plu al Vinicio:
— Mi dankas cin, ke ci min subtenis. Mi povus, falante, frakasi la kapon. Iam ci estis bona kamarado, sed de post la milito kaj la servado sub Korbulono ci iel sovaĝiĝis kaj mi cin malofte vidas.
Poste, silentinte dum momento, li diris:
— Kiel fartas tiu knabino … tro mallarĝa en la koksoj … kiun ci amis kaj kiun mi forprenis por ci de Aŭlo?
Vinicio konfuziĝis, sed Petronio sammomente rapidis lin helpi:
— Mi povas veti, sinjoro, — li diris, — ke li forgesis. Ĉu ci vidas lian konfuzon? Vinicioj estas bonaj soldatoj, sed ankoraŭ pli bonaj virkokoj. Ili bezonas inaron. Punu lin por tio, sinjoro, kaj ne invitu lin al la festeno, kiun Tigeleno promesas al ni aranĝi je cia honoro sur la Agripa lago.
— Ne, mi ne faros tion. Mi fidas al Tigeleno, ke tie ĝuste inaro ne forestos.
— Ĉu povus foresti ĥaritoj, kie estos Amoro? — respondis Tigeleno.
Sed Nerono diris:
— Enuo min turmentas! Laŭ la volo de la diino mi restis en Romo, sed mi ne povas tion elporti. Mi veturos Ancion. Mi sufokiĝas en ĉi tiuj malvastaj strataĉoj, meze de ĉi tiuj ruiniĝantaj domoj, meze de ĉi tiuj malpuraj anguloj. La malbonodora aero venas eĉ ĉi tien, en mian domon kaj en miajn ĝardenojn. Ha, se tertremo detruus Romon, se iu kolera dio samniveligus ĝin kun la tero, tiam mi montrus al vi, kiel oni devas konstrui la Urbon, kiu estas la kapo de la mondo kaj mia sidejo.
— Cezaro, — respondis Tigeleno, — ci diras: «se iu kolera dio detruus la Urbon» — ĉu jes?
— Jes. Kion do?
— Ĉu ci ne estas dio?
Nerono svingis la manon kun esprimo de enuo, poste li diris:
— Ni vidos, kion ci aranĝos al ni sur la Agripaj lagoj. Poste mi iros Ancion. Vi ĉiuj estas malgrandaj, do vi ne komprenas, ke al mi estas bezonaj grandaj aferoj.
Dirinte ĉi tion, li duonfermis la okulojn, komprenigante tiumaniere, ke li bezonas ripozon. Efektive la aŭgustanoj komencis disiri. Petronio eliris kun Vinicio kaj diris al tiu:
— Do ci estas vokita partopreni en la amuzo. La Kuprobarba rezignis la vojaĝon, sed anstataŭ tio li diboĉos pli ol iam ajn, kaj mastrumaĉos en la Urbo, kiel en la propra domo. Do, ankaŭ ci penu trovi en tiuj diboĉoj distron kaj forgeson. Je diablo! Ni ja konkeris la mondon kaj ni rajtas amuziĝi. Ci, Marko, estas tre bela knabo, kaj parte al tio mi atribuas la simpation, kiun mi havas al ci. Je la efeza Diano! Se ci povus vidi ciajn kunkreskantajn brovojn kaj cian vizaĝon, en kiu oni sentas la malnovan sangon de la kviritoj! Ili, la aliaj, aspektas apud ci, kiel liberigitoj. Jes! Se tiu sovaĝa instruo ne malhelpus, Ligia estus hodiaŭ en cia domo. Penu pruvi al mi ankoraŭ, ke ili ne estas malamikoj de la vivo kaj de la homoj … Ili traktis cin bone, do ci povas esti al ili danka, sed se mi estus en cia loko, mi malamegus tiun instruon kaj serĉus volupton tie, kie oni povas ĝin trovi. Ci estas belega knabo, mi ripetas, kaj Romo abundegas je eksedzinoj.
— Mi nur miras, ke ĉio tio cin ankoraŭ ne tedas? — respondis Vinicio.
— Kiu diris al ci tion? Min tio tedas jam delonge, sed mi ne havas cian aĝon. Mi cetere havas aliajn plaĉojn, kiuj mankas al ci. Mi ŝatas librojn, kiujn ci ne ŝatas, mi ŝatas poezion, kiu cin enuigas, mi ŝatas vazojn, gemojn kaj multajn aliajn objektojn, kiujn ci ne rigardas; mi havas ofte doloron en la sakro, kiun ci ne havas; fine mi trovis Eŭnikon, kaj ci trovis neniun similan … Mi sentas min kontenta hejme, meze de miaj ĉefverkoj, kaj cin mi neniam faros estetikulo. Mi scias, ke mi trovos en la vivo nenion pli ol tion, kion mi trovis, ci mem ne scias, ke ĉiam ci ankoraŭ esperas kaj serĉas. Se la morto venus al ci subite, malgraŭ cia tuta kuraĝo kaj malgraŭ ĉiuj malĝojoj ci mortus kun miro, ke jam ci devas forlasi la mondon; dum mi akceptus ĝin kiel nepraĵon, kun tiu konvinko, ke ne ekzistas en la mondo tiaj fruktoj, kiujn mi ne gustumis. Mi ne rapidas, sed mi ankaŭ ne tro malrapidos, mi nur klopodos, ke ĝis la fino ĉirkaŭu min gajeco. Ekzistas en la mondo gajaj skeptikuloj. La stoikistoj estas, laŭ mi, malsaĝaj, sed la stoikismo almenaŭ hardas la animojn, dum ciaj kristanoj enkondukas en la mondon malĝojon, kiu estas tio en la vivo, kio pluvo en la naturo. Ĉu ci scias, kion oni al mi diris? — nome, ke dum la solenaĵoj, kiujn Tigeleno aranĝos, ĉe la bordoj de la Agripa lago staros publikejoj, kaj en ili estos kolektitaj virinoj el plej eminentaj familioj de Romo. Ĉu troviĝos eĉ ne unu sufiĉe bela por cin konsoli? Estos tie ankaŭ virgulinoj, kiuj unuafoje prezentiĝos al la mondo … kiel nimfoj. Tia estas nia Roma imperio … Varme jam estas! La suda vento varmigos la akvon kaj ne pustuligos la nudajn korpojn. Kaj ci, Narciso, sciu, ke troviĝos eĉ ne unu virino, kiu cin rezistus, eĉ ne unu — eĉ se ŝi estus vestalo.