— Kiu scias antaŭvidi, kion povas atingi la frenezo de Ahenobarbo? — diris Vinicio.
— Neniu, absolute. Povas ankoraŭ okazi tiaj aferoj, ke dum jarcentoj ĉe la nura penso pri ili la haroj hirtiĝados sur la homaj kapoj. Sed tio ĝuste estas interesa, malordinara, kaj kvankam ofte mi enuas, kiel Amona Jovo en la dezerto, mi pensas, ke kun alia imperiestro mi enuus ankoraŭ pli. Cia Paŭlo la hebreo estas elokventa, tion mi pri li konfesas; kaj se homoj similaj al li proklamados tiun instruon, niaj dioj gardu sin serioze, ke ili iam ne iru en malnovaĵejon. Vere, ke se, ekzemple, la imperiestro estus kristano, ni ĉiuj sentus nin pli sekuraj. Sed — vidu — cia profeto el Tarso, koncernigante siajn argumentojn al mi, ne pensis, ke tiu ĉi necerteco prezentas por mi la ĉarmon de la vivo. Kiu ne ludas kubojn, ne malgajnas sian havaĵon, tamen homoj ludas kubojn. Estas en tio ia plezurego kaj ia forgeso. Mi konas filojn de kavaliroj kaj senatanoj, kiuj propravole iĝis gladiatoroj. Ci diras, ke mi ludas per la vivo, kaj tiel estas, sed mi faras tion, ĉar ĝi min amuzas, kaj viaj kristanaj virtoj enuigus min, same kiel la traktaĵoj de Seneko, en unu tago. Tial la elokventeco de Paŭlo restis senefika. Li devus kompreni, ke tiaj homoj, kiel mi, neniam akceptos tiun instruon. Ci — estas io alia! Kun cia naturo ci povis aŭ ekmalami la nomon de kristano, kiel peston, aŭ iĝi kristano. Mi konfesas ilin pravaj, oscedante. Ni frenezas, kuras al abismo, io nekonata venas al ni el la estonteco, io krakas sub ni, io mortas apude — mi konsentas! Sed ni scios morti, kaj dume ni ne deziras ŝarĝi la vivon kaj servi al la morto, antaŭ ol ĝi nin prenos. Vivo ekzistas por si mem, ne por morto.
— Mi tamen cin bedaŭras, Petronio.
— Ne bedaŭru min pli ol mi min mem bedaŭras. Antaŭe ci ne sentis cin inter ni malbone, kaj, militante en Armenujo, ci sopiris Romon.
— Ankaŭ nun mi sopiras Romon.
— Jes! Ĉar ci ekamis kristanan vestalon, kiu loĝas en Transtibero. Tion mi nek primiras, nek riproĉas al ci. Mi miras pli multe, ke malgraŭ tiu instruo, pri kiu ci diras, ke ĝi estas maro da feliĉo, kaj malgraŭ tiu amo, kiu estas baldaŭ kronota, malĝojo ne malaperas de cia vizaĝo. Pomponia Grecina estas ĉiam malgaja, kaj ci, de la tempo, kiam ci iĝis kristano, ĉesis rideti. Ne penu min konvinki, ke ĝi estas gaja instruo. El Romo ci revenis eĉ pli malgaja ol antaŭe. Se tia estas via kristana amo, je la helaj bukloj de Bakĥo! Mi ne sekvos vian ekzemplon.
— Tio estas alia afero, — respondis Vinicio, — mi ĵuras al ci ne je la bukloj de Bakĥo, sed je la animo de mia patro, ke neniam en la antaŭa tempo mi eĉ antaŭgustumis tian feliĉon, kian mi spiras hodiaŭ. Sed mi sopiras senlime kaj — pli strange — kiam mi estas for de Ligia, ŝajnas al mi, ke super ŝi pezas ia danĝero. Mi ne scias, kia ĝi estas, nek de kie ĝi povus veni, sed mi ĝin antaŭsentas, kiel oni antaŭsentas fulmotondron.
— Mi promesas dum du tagoj havigi por ci permeson forlasi Ancion por tiel longe, kiel ci volos. Popea estas iel pli trankvila kaj, kiom mi scias, nenio minacas de ŝi al ci, nek al Ligia.
— Eĉ hodiaŭ ŝi min demandis, kion mi faris en Romo, kvankam mia forveturo estis sekreto.
— Povas esti, ke ŝi ordonis cin spioni. Tamen nun ankaŭ ŝi devas konsideri mian influon.
Vinicio haltis kaj diris:
— Paŭlo diras, ke Dio iafoje avertas, sed ne permesas kredi aŭgurojn, do mi kontraŭstaras al tiu kredo, sed mi ne povas ĝin venki. Mi rakontos al ci, kio okazis por deĵeti la ŝarĝon de la koro. Mi sidis kun Ligia, unu apud la alia, en nokto tiel serena, kiel la hodiaŭa, kaj ni planis nian estontan vivon. Mi ne scias diri al ci, kiel feliĉaj kaj trankvilaj ni estis. Subite leonoj komencis muĝi. Tio estas en Romo ordinara afero, tamen de tiu momento mi ne havas trankvilon. Ŝajnas al mi, ke estis en tio ia minaco, kvazaŭ aŭguro de malfeliĉo … Ci scias, ke teruro ne kaptas min facile, sed tiam okazis io, ke teruro plenigis la tutan mallumon de la nokto. Tio venis tiel strange kaj tiel neatendite, ke nun mi havas senĉese en la oreloj tiujn sonojn kaj senĉesan maltrankvilon en la koro, kvazaŭ Ligia bezonus mian defendon de io terura … eble ĝuste de tiuj leonoj. Kaj mi vivas en turmento. Havigu por mi permeson forveturi, ĉar alie mi forveturos senpermese. Mi ne povas sidi ĉi tie, mi ripetas, ke mi ne povas!
Petronio ekridis.
— Tion ni ankoraŭ ne atingis, — li diris, — ke filoj de konsuloj aŭ iliaj edzinoj estu transdonataj al leonoj sur arenoj. Povas vin renkonti ĉia alia morto, sed ne tia. Kiu scias cetere, ĉu tio estis leonoj, ĉar la ĝermanaj uroj muĝas tute ne malpli forte ol ili. Koncerne min, mi mokas aŭgurojn kaj la sorton. Hieraŭ la nokto estis varma kaj mi vidis stelojn, falantajn, kiel pluvo. Al tiu kaj iu malagrablan senton kaŭzus tia vidaĵo, sed mi ekpensis: se estas inter ili ankaŭ mia stelo, ne mankos al mi almenaŭ societo!…
Poste li eksilentis por momento, kaj iom pensinte, diris:
— Cetere, vidu, se via Kristo leviĝis el mortintoj, li povas ankaŭ vin ambaŭ gardi de la morto.
— Li povas, — respondis Vinicio, rigardante la stelplenan ĉielon.
Ĉapitro 41ª
Nerono ludis kaj kantis himnon honore al la «Kipra diino» al kiu li mem komponis versaĵojn kaj muzikon. Li estis tiutage voĉriĉa kaj sentis, ke lia muziko vere ravas la ĉeestantojn; tiu sento donis tiom da forto al la tonoj, kiujn li eligadis el la brusto, kaj tiel ekzaltis lian propran animon, ke li ŝajnis esti inspirita. Fine li paliĝis pro sincera emocio, kaj probable la unuan fojon en la vivo li ne volis aŭskulti laŭdojn de la ĉeestantoj. Dum momento li sidis kun manoj apogitaj sur la citro kaj kun klinita kapo, poste li leviĝis subite.
— Mi estas laca kaj bezonas aeron. Agordu dume la citrojn.
Dirinte tion, li volvis silkan tukon ĉirkaŭ la gorĝo.
— Ci venu kun mi, — li diris, — turnante sin al Petronio kaj Vinicio, sidantaj en angulo de la ĉambro. — Ci, Vinicio, donu al mi la brakon, ĉar mankas al mi fortoj, kaj Petronio parolos al mi pri muziko.
Ili iris kune sur terason, pavimitan per alabastro kaj surŝutitan per safranoj.
— Ĉi tie oni spiras pli libere, — diris Nerono. — Mia animo estas tuŝita kaj malgaja, kvankam mi vidas, ke kun tio, kion mi prove kantis, mi povas prezentiĝi publike, kaj ke ĝi estos triumfo, kian neniu romano iam ĝis nun atingis.
— Ci povas prezentiĝi ĉi tie, en Romo kaj en Aĥajo. Mi cin admiris per la tuta koro kaj menso, dia! — respondis Petronio.
— Mi scias. Ci estas tro maldiligenta por lacigi cin per laŭdoj. Kaj ci estas sincera, kiel Tulio Seneciono, sed pli kompetenta ol li. Diru al mi, kion ci opinias pri muziko?
— Kiam mi aŭskultas poezion, kiam mi rigardas kvadrigon, kondukatan de ci en cirko, belan statuon, belan templon aŭ bildon, mi sentas, ke tion, kion mi vidas, mi plene posedoprenas kaj ke en mia ravo estas ĉio, kion tiu arto povas doni. Sed kiam mi aŭskultas muzikon, precipe cian, prezentiĝas al mi ĉiam novaj beloj kaj voluptoj. Mi postkuras ilin, kaptas, sed antaŭ ol mi ilin ensorbas, alfluas jam novaj kaj novaj, tute kiel maraj ondoj, kiuj venas el senfineco. Do mi diros al ci, ke muziko estas kiel maro. Ni staras sur unu bordo kaj vidas la malproksiman ondaron, sed la alian bordon vidi ni ne povas.
— Ha, kiel profunda konanto ci estas! — diris Nerono.
Kaj dum momento ili paŝis silente, nur la safranoj kraketis mallaŭte sub iliaj piedoj.
— Ci esprimis mian penson, — diris fine Nerono, — kaj tial mi ĉiam diras, ke en la tuta Romo ci sola scias min kompreni. Jes. La samon ankaŭ mi opinias pri muziko. Kiam mi ludas kaj kantas, mi vidas tiajn aferojn, pri kiuj mi ne sciis, ke ili ekzistas en mia regno aŭ en la mondo. Jen mi estas imperiestro kaj la mondo apartenas al mi, mi havas ĉian povon. Tamen muziko malkovras antaŭ mi novajn landojn, novajn montojn kaj marojn kaj novajn voluptojn, kiujn mi ĝis nun ne konis. Plej ofte mi ne scias ilin nomi, nek kompreni per la intelekto — mi nur sentas ilin. Mi sentas la diojn, mi vidas Olimpon. Ia transmonda vento blovas al mi; mi rimarkas, kvazaŭ en nebulo, iajn grandajn aferojn, senlimajn kaj trankvilajn, tiel helajn, kiel sunleviĝo … La tuta Sferoso ludas ĉirkaŭe, kaj mi konfesas al ci … (ĉe tio ĉi la voĉo de Nerono ektremis de efektiva miro), ke mi, imperiestro kaj dio, sentas min tiam malgranda, kiel polvero. Ĉu ci kredas ĝin?