Даніла аб гэтым не думаў. Нашто? Не ўсё роўна, ці гэта так ці так... Жывеш - і добра.
Але вось што прытрапілася...
На завод паступіла дзяўчына. Даніла даўно не глядзеў на кабет - не цікавілі. А на гэту зірнуў. І штодня ўзіраўся - перш здалёк, потым бліжэй.
Ёй было гадоў дваццаць. Ганнай звалі. Прозвішча - Матузова. Пекнатой - так сабе, але вочы - шэрыя, буйныя вочы... Яны хапалі за сэрца. Былі гэткія глыбокія, прамяністыя.
Даніла і не ўгледзеў, як сышоўся з гэтай дзяўчынай. Першы раз загаварылі нешта ўвечары, ідучы ў двор.
Ён ішоў ззаду вясёлай гурмы дзяўчат-работніц. Дзяўчаты, ідучы, стракаталі, штурхаліся, гарэзвалі. І яна была сярод іх.
А потым звярнула ў тую вулку, куды і яму трэба было ісці.
Ён дагнаў яе.
- Вы куды ідзіцё?
- Дахаты.
- А дзе ваша хата?
- На Ленінскай.
- Во як? Значыцца - суседзі... Вы ў каго?
- А хто яго ведае! На рагу жоўценькі домік, там я каморку займаю.
- Вы адна жывіцё?
- Адна, - адказала, нібы здзівіўшыся гэткаму пытанню. Ускінула на Данілу дапытлівы погляд шэрых вачэй.
- Далёка да заводу, - буркнуў ён.
- Во гэта горш за ўсё. Я дык ніколі не хаджу на полудзень, не справішся. Вось і цяпер... Трэба наспех перакусіць і зноў бегчы за блізкі свет: сходка ж сёння партыйная.
- Вы камуністка! - здзівіўся ён.
- Ага. А хіба баба камуністкай не можа быць?
Яна ўсміхнулася. Вясёлая ў яе ўсмешка!..
- Мала, - адказаў Даніла. - У нас ёсць дзве, але і то з служачых.
- Гэта і дрэнна. Дурныя яшчэ бабы. Затым і здзекуецца ваш брат над імі. Верна?
Яна гучна зарагатала. Брызганула вясёлымі іскрачкамі з шэрых глыбокіх вачэй.
Даніла таксама ўсміхнуўся.
- Можа, й так... Але варта вашаму брату: неспакойны народ. Ведама - бабы...
- Ну, кажыце вы...
Пакуль дайшлі да двара, усё гаварылі.
А праз гадзіну Даніла сядзеў у работніцкім клубе і нецярпліва чакаў, ці скора прыйдзе Ганна.
Работнікі сядзелі гурткамі, упаўголаса гутарылі адзін з адным. За сталом «верхаводы» сядзелі. Разбіралі паперы, аб нечым паціху спрачаліся.
Даніла ўсё азіраўся. Ляпнуць дзверы - ён і зірк: ці не яна? Пакой напаўняўся новымі людзьмі, а Данілу здавалася, што ён пусцее.
Пачалася сходка. Даніла не слухаў, аб чым гаварылі. Думкі лёталі ва ўсе бакі, што косы пражэктару. Неяк ураз спыняліся ў абшары і траіліся. Быў непарадак у галаве, і ніяк не ўдавалася сабраць думкі да ладу.
Хацелася ўсё назад азірнуцца, ды стрымліваўся, быццам саромеўся сам сябе. Але ўрэшце не вытрымаў - і ўбачыў яе на краю лаўкі.
Шэрая сукенка, шэрыя вочы...
Адразу настрой змяніўся. Весела стала. І сталі зразумелымі словы прамоўцы.
А як кончылася сходка, як запелі «Інтэрнацыянал», - усё азіраўся Даніла, баяўся, каб не пайшла без яго.
Пайшлі разам. Ганна спяшалася.
- Заўтра ўставаць раненька-раненька, а сёння яшчэ многа зрабіць чаго трэба... Нават і пачытаць некалі. Кніжку цікавую ў бібліятэцы дастала - проста не адарвацца... А вы ці чытаеце што?
- Некалі...
- Ну, што там некалі... Столькі сама часу, колькі і ў мяне, калі не больш.
- У мяне сям'я...
- А!.. Ну, гэта іншая рэч.
Яна ўсё турбавалася, каб хутчэй дабрацца дадому. А яму хацелася памарудзіць. Ён любіў увечары прайсціся па горадзе, падзівавацца на яго кіпучае, бурлівае жыццё. Зірнеш усцяж на вуліцу - агні, свет, людзі, людзі бясконца... Увушшу зліваецца ў дзіўную гутарку-песню: грукат калёс, гвалты хлапцоў, гоман усяго гэтага людскога натоўпу...
Як праходзілі міма рэстарана, абодва міжвольна зірнулі ў шырокія вокны, поўныя яркага свету.
- Вунь яны... П'юць, ядуць... Ліха ім!.. Во каму жывецца!
- Гніллё, - азвалася Ганна. - Мне брыдка глядзець на іх... І ні крушыначкі я ім не зайздрошчу.
- А ведаеце што, Гануля, мне часамі дужа смешна бывае. Я люблю глядзець на спекулянтаў, сачыць за імі, як яны ходзяць, як гамоняць, які часамі важны-важны від робяць, быццам яны не абы-што... І вось часамі яны выдаюць мне нейкай жывёлай, непадобнай да ўсіх людзей. Мне пачынае здавацца, што іх наўмысля разводзяць, як, напрыклад, малпаў якіх або свіней... на паказ... для заводу... І ўзапраўды, яны дужа на свіней на завадскіх падобны...
Гануля смяялася...
Прыйшоўшы ў двор, Даніла доўга думаў пра Ганну. Прыемна было думаць. Як лёг у ложак, выпрастаў змораныя ногі і акунуўся ў салодкую нерухомасць, - шэрыя вочкі зазірнулі аднекуль і працялі нутро ціхаю ласкай.
- Добрая дзяўчына. А разумная якая, відаць...
Снілася нешта. Не помніў што, як прачнуўся. Толькі на душы засталося лёгкае, ружовае абуджэнне.
На заводзе ўсё прыглядаўся, шукаў шэрую сукенку. І не пазнаў, як праходзіла воддаль. Не заўважыў...