komedię, a baron musiałby spostrzec to, bo miłość patrzy przez mikroskop.
A jeżeli młoda dziewczyna może pokochać takiego dziada, to dlaczegóż by
mnie nie miała pokochać tamta?...”
„Zawsze wracam do swego! - szepnął. - Ta myśl stała się już rodzajem
monomanii...”
Odsunął okno zamknięte przez barona i dla odpędzenia natrętnych wspomnień
począł znowu przyglądać się niebu. Kwadrat Pegaza opuszczał się już na
zachód, a na wschodzie podnosił się Byk, Orion, Pies Mały i Bliźnięta.
Przypatrywał się gwiazdom wielokrotnym, gęsto rozsianym w tej okolicy nieba,
i przyszła mu na myśl ta dziwna, niewidzialna siła przyciągania, która odległe
światy wiąże w jedną całość potężniej, niżby to mogły zrobić jakiekolwiek
materialne łańcuchy.
„Przyciąganie - przywiązanie, toż to w gruncie jedno i to samo: siła tak wielka,
że wszystko za sobą porywa, a tak płodna, że tryska z niej wszelkie życie.
Pozbawmy ziemię jej przywiązania do słońca, a odleci gdzieś w przestrzeń i za
parę lat stanie się bryłą lodu. Wtrąćmy jakąś tułaczą gwiazdę w sferę
słonecznego systemu, a kto wie, czy i na niej nie rozbudzi się życie? Dlaczego
więc baron ma wyłamywać się spod prawa przywiązania, które przenika całą
naturę? I czy pomiędzy nim a jego panną Eweliną jest większa przepaść aniżeli
między ziemią i słońcem? Co się tu dziwić szaleństwom ludzi, jeżeli w ten sam
sposób szaleją światy...”
Tymczasem pociąg szedł wciąż z wolna, długo zatrzymując się na stacjach.
Powietrze zrobiło się chłodne, na wschodzie zaczęły blednąć gwiazdy.
Wokulski zamknął okno i legł na bujającej kanapie.
„Jeżeli - myślał - młoda kobieta mogła zakochać się w baronie, to dlaczegóż
bym ja... Bo przecież go nie oszukuje... Kobiety są w ogóle szlachetniejsze od
nas... mniej kłamią...”
- Proszę pana, tu panowie wysiadają... Pan baron już pije herbatę.
Wokulski ocknął się: nad nim stał konduktor i budził go w najuprzejmiejszy
sposób. - Jak to, już dzień? - spytał zdziwiony. - O, już jest dziewiąta i od pół
374
godziny stoimy na stacji. Nie budziłem pana, bo pan baron nie kazał, ale że
pociąg zaraz idzie dalej...
Wokulski szybko wysiadł. Stacja była nowa, jeszcze niezupełnie wykończona.
Pomimo to dano mu wody do umycia się i oczyszczono odzież. Rozbudził się
już zupełnie i wszedł do małego bufetu, gdzie rozpromieniony baron pił trzecią
szklankę herbaty.
- Dzień dobry! - zawołał baron, z familiarną poufałością ściskając Wokulskiego
za rękę. - Panie gospodarzu, herbaty dla pana... Ładny dzień, prawda, akurat do
spaceru końmi. Ale też zrobili nam figla!
- Cóż się stało?
- Musimy czekać na konie - prawił baron. - Całe szczęście, że o drugiej w nocy
pchnąłem depeszę o pańskim przyjeździe. Bo onegdaj także wysłałem do
prezesowej depeszę z Warszawy, ale mówi mi zawiadowca, żem się omylił i
zamówił konie na jutro. Szczęście, panie, żem telegrafował dziś z drogi. O
trzeciej posłali stąd sztafetę, o szóstej prezesowa odebrała telegram, o ósmej
najpóźniej wysłano konie. Poczekamy jeszcze z godzinę, ale za to lepiej pozna
pan okolicę. Bardzo, panie, ładna miejscowość...
Po śniadaniu wyszli na peron. Okolica z tego punktu wydawała się płaska i
prawie bezleśna; tu i ówdzie widać było kępę drzew, a wśród niej grupę
murowanych budynków.
- To są dwory? - spytał Wokulski.
- A tak... dużo szlachty mieszka w tej stronie. Ziemia doskonale uprawna; ma
pan łubin, koniczynę...
- Wsi nie widzę - wtrącił Wokulski.
- Bo to dworskie grunta, a pan zna przysłowie: Na dworskim polu dużo stert, na
chłopskim dużo ludzi.
- Słyszałem -rzekł nagle Wokulski - że u prezesowej zbiera się dużo gości.
- Ach, panie! - zawołał baron - kiedy trafi się dobra niedziela, to jakbyś pan był
na balu w cesursie: zjeżdża się po kilkadziesiąt osób. A nawet dziś powinni
byśmy znaleźć grono stałych gości. No, przede wszystkim bawi tam moja
narzeczona. Dalej - jest pani Wąsowska, milutka wdóweczka, lat trzydzieści,
ogromny majątek. Zdaje mi się, że krąży około niej Starski. Zna pan
Starskiego?... Niemiła figura: arogant, panie, impertynent... Dziwię się,
doprawdy, że kobieta z takim rozumem i gustem jak pani Wąsowska może
znajdować przyjemność w towarzystwie podobnego lekkoducha.
-Któż więcej? - pytał Wokulski.
- Jest jeszcze Fela Janocka, stryjeczna siostra mojej pani; bardzo miłe dziecko,
ma z osiemnaście lat. No, jest Ochocki...
- Jest?... Cóż on tam robi?
- Kiedym wyjeżdżał, po całych dniach łowił ryby. Ale ponieważ gust zmienia
mu się często, więc nie jestem pewny, czy nie zobaczę go teraz jako myśliwca...
Ale cóż to za szlachetny młody człowiek, co za wiedza!... No i zasługi już ma;
zrobił kilka wynalazków.
375
- Tak, to niepospolity człowiek - rzekł Wokulski. - Któż jeszcze bawi u
prezesowej?...
- Stale to już nikt, ale bardzo często przyjeżdżają na kilka dni, czasem na
tydzień, pan Łęcki z córką. Dystyngowana osoba - mówił dalej baron - pełna
rzadkich przymiotów. Pan wreszcie ich zna? Szczęśliwy ten, komu odda serce i
rękę! Co to, panie, za wdzięk, co za rozum; doprawdy, czcić ją można jak istną
boginię... Nie znajduje pan?
Wokulski oglądał się po okolicy nie mogąc zdobyć się na odpowiedź.
Szczęściem, wybiegł w tej chwili posługacz stacyjny donosząc baronowi, że
zajechał powóz.
- Wybornie! - zawołał baron i dał mu parę złotych. - Odnieś, kochanku, nasze
rzeczy, a my, panie, jedźmy... Za dwie godziny pozna pan moją narzeczoną.
ROZDZIAŁ SIÓDMY:
WIEJSKIE ROZRYWKI
Z kwadrans upłynął, zanim upakowano rzeczy w powozie. Nareszcie Wokulski i
baron usiedli, furman w piaskowej liberii machnął batem w powietrzu i para
dzielnych siwych koni ruszyła wolnym kłusem.
- O, panią Wąsowską rekomenduję panu - mówił baron. - Brylant, nie kobieta, a
jaka oryginalna!... Ani myśli iść drugi raz za mąż, choć lubi pasjami, ażeby ją
otaczano. Trudno jej, panie, nie uwielbiać, a uwielbiać rzecz niebezpieczna.
Starskiemu płaci dzisiaj za wszystkie jego bałamuctwa. Pan zna Starskiego?
- Widziałem go raz...
- Dystyngowany człowiek, ale nieprzyjemny - mówił baron - antypatia mojej
narzeczonej. Tak działa jej na nerwy, że biedaczka traci humor w jego
towarzystwie. I nie dziwię się, bo to są wprost przeciwne natury: ona poważna -
on letkiewicz, ona uczuciowa, nawet sentymentalna - on cynik.
Wokulski słuchając gawędy barona oglądał się po okolicy, która powoli
zmieniała fizjognomię. W pół godziny za stacją ukazały się na widnokręgu lasy,
bliżej wzgórza; droga wiła się między nimi, wbiegała na ich szczyty lub spadała
na dół.
Na jednym z takich wzniesień furman zwrócił się do nich i wskazując batem