się wyprowadzili ósmego. Tymczasem ci ani weź... Ósmy, dziewiąty,
dziesiąty... oni siedzą, a pani Krzeszowskiej rośnie wątróbka z irytacji. W
końcu, naradziwszy się z tym swoim niby adwokatem i z Maruszewiczem, na
dzień 15 lutego pchnęła im komornika z policją.
Drapie się tedy komornik z policją na trzecie piętro, stuk - puk! drzwi u
chłopców zamknięte, ale ze środka pytają się: „Kto tam?”- „W imieniu prawa
otwórzcie!” - mówi komornik. - „Prawo prawem - mówią mu ze środka - ale my
nie mamy klucza. Ktoś nas zamknął, pewnie pani baronowa.” - „Panowie żarty
robicie z władzy - mówi komornik - a panowie wiecie, że powinniście się
wyprowadzić.” - „Owszem - mówią ze środka - ale przecież dziurką od klucza
nie wyjdziemy. Chybaby...”
Naturalnie, komornik wysyła stróża po ślusarza i czeka na schodach z policją. W
jakie pół godziny przychodzi i ślusarz: otworzył ten zwyczajny zamek
wytrychem, ale angielskiemu zatrzaskowi nie może dać rady. Kręci, wierci - na
próżno... Dyma znowu po narzędzia, na co znowu schodzi mu z pół godziny, a
485
tymczasem w podwórzu zbiegowisko, wrzask, a na drugim piętrze pani
baronowa dostaje najstraszniejszych spazmów.
Komornik ciągle czeka na schodach, aż tu wpada do niego Maruszewicz.
„Panie! - wola - zobacz no, co ci dokazują...” Komornik wybiega na dziedziniec
i widzi taką scenę:
Okno na trzecim piętrze otwarte (miarkuj pan, w lutym!) i z owego okna lecą na
podwórze: sienniki, kołdry, książki, trupie główki i tam dalej. Niedługo
poczekawszy zjeżdża na sznurze kufer, a po nim łóżko.
No i cóż pan na to?” - woła Maruszewicz.
„Trzeba spisać protokół - mówi komornik. - Zresztą wyprowadzają się, więc
może nie warto im przeszkadzać.”
Wtem - nowa szopka. W otwartym oknie na trzecim piętrze ukazuje się krzesło,
na krześle siada Patkiewicz, dwaj koledzy spychają go i - mój Patkiewicz jedzie
z krzesłem na sznurach na dół!... To już i komornika zemdliło, a jeden stójkowy
przeżegnał się.
„Kark skręci... - mówią baby. - Jezus Maria! ratuj duszę jego...” Maruszewicz,
jako człowiek nerwowy, uciekł do pani Krzeszowskiej, a tymczasem krzesełko z
Patkiewiczem zatrzymuje się na wysokości drugiego piętra, przy oknie
baronowej.
„Skończcież, panowie, z tymi żartami!” - woła komornik do dwu kolegów
Patkiewicza, którzy go spuszczali.
„Ale ba! kiedy nam się sznur zerwał...” - mówią tamci.
„Ratuj się, Patkiewicz!” - woła z góry Maleski.
Na dziedzińcu awantura. Baby (ile, że niejedna mocno interesowała się
zdrowiem Patkiewicza) zaczynają wrzeszczeć, stójkowi osłupieli, a komornik
zupełnie stracił głowę.
„Stań pan na gzymsie!... Bij w okno...” - woła do Patkiewicza.
Memu Patkiewiczowi nie trzeba było dwa razy powtarzać. Zaczyna tedy pukać
do okna baronowej tak, że sam Maruszewicz nie tylko mu otworzył lufcik, ale
jeszcze własnoręcznie wciągnął chłopa do pokoju.
Nawet baronowa przybiegła zatrwożona i mówi do Patkiewicza:
„Boże miłosierny! potrzebne też to panu takie figle”
„Inaczej nie miałbym przyjemności pożegnać szanownej pani”- odpowiada
Patkiewicz i słyszę, pokazał jej takiego nieboszczyka, że baba runęła na wznak
na podłogę wołając:
„Nie ma mnie kto bronić!... Nie ma już mężczyzn!... Mężczyzny!...
Mężczyzny!...”
Krzyczała tak głośno, że ją było słychać na całym dziedzińcu, i nawet komornik
bardzo opacznie wytłomaczył sobie jej wołania, bo powiedział do stójkowych :
„Ot, w jaką chorobę wpadła biedna kobieta!... Trudno, już ze dwa lata jest w
separacji z mężem.”
Patkiewicz, jako medyk, pomacawszy puls baronowej, kazał jej zadać waleriany
i najspokojniej wyszedł. A tymczasem w ich lokalu ślusarz wziął się do
486
odbijania angielskiego zatrzasku. Kiedy już skończył swoją czynność i dobrze
drzwi pokaleczył, Maleski nagle przypomniał sobie, że oba klucze: od zamku i
od zatrzasku - ma w kieszeni.
Ledwie baronowa. doszła do przytomności, zaraz ów adwokat począł ją
namawiać, ażeby wytoczyła proces i Patkiewiczowi, i Maleskiemu. Ale baba
jest już tak zrażona do procesów, że tylko zwymyślała swego doradcę i
przysięgła, iż od tej pory żadnemu studentowi nie wynajmie lokalu, choćby na
wieki miał stać pustkami.
Potem, jak mi mówiono, z wielkim płaczem zaczęła namawiać Maruszewicza,
ażeby on nakłonił barona do przeproszenia jej i do sprowadzenia się do niej.
„Ja wiem - szlochała - że on już nie ma ani grosza, że za mieszkanic nie płaci i
nawet ze swoim lokajem jada na kredyt. Mimo to; wszystko mu zapomnę i
popłacę długi, byle nawrócił się i sprowadził do domu. Bez mężczyzny nie
mogę rządzić takim domem... umrę tu w ciągu roku...”
W tym widzę karę boską - zakończył Wirski odmuchując cygaro. - A
narzędziem tej kary będzie baron...
- A druga historia? - spytałem.
- Druga jest krótsza, ale za to ciekawsza. Wyobraź pan sobie, że baronowa,
baronowa Krzeszowska, złożyła wczoraj wizytę pani Stawskiej...
Oj! do licha... - szepnąłem. - To zły znak...
- Wcale nie - rzekł Wirski. - Baronowa przyszła do pani Stawskiej, spłakała się,
dostała spazmów i prosiła obie damy prawie na klęczkach, ażeby jej zapomniały
ów proces o lalkę, bo inaczej nie będzie mieć spokoju do końca życia.
- I one obiecały zapomnieć?
- Nie tylko obiecały, ale jeszcze ucałowały ją i nawet przyrzekły wyjednać jej
przebaczenie u Wokulskiego. o którym baronowa odzywa się z wielkimi
pochwałami...
- Oj, do diabła!... - zawołałem. - Po cóż one z nią rozmawiały o Wokulskim?...
Gotowe nieszczęście...
- Ale, co pan mówisz! - reflektował mnie Wirski. - To kobieta skruszona, żałuje
za grzechy i niezawodnie poprawi się.
Była już północ, więc sobie poszedł. Nie zatrzymywałem go, bo mnie trochę
zraził swą wiarą w skruchę baronowej. Ha! zresztą kto ją tam wie, może się i
naprawdę nawróciła?...
Post scriptum. Byłem pewny, że MacMahonowi uda się zrobić zamach na rzecz
małego Napoleonka. Tymczasem dziś dowiaduję się, że MacMahon upadł,
prezydentem rzeczypospolitej został mieszczanin Grévy, a mały Napoleonek
pojechał na wojnę, do jakiegoś Natalu do Afryki.
Trudna rada - niech się chłopak uczy wojować. Za jakie pół roku wróci okryty
sławą, tak że go sami Francuzi gwałtem zaczną ciągnąć do siebie, a my
tymczasem - ożenimy Stacha z panią Heleną.
O, bo ja, kiedy uwezmę się na co, to mam metternichowskie sposoby i
rozumiem naturalny bieg rzeczy.
487
Niech więc żyje Francja z Napoleonidami, a Wokulski z panią Stawską!...
ROZDZIAŁ TRZYNASTY:
DAMY I KOBIETY
W minionym karnawale i w bieżącym wielkim poście fortuna po raz trzeci czy
czwarty znowu łaskawym okiem spojrzała na dom pana Łęckiego.