drodze wyrzucając sobie, że tak późno składa wizytę swojemu eks-
przeciwnikowi.
„Mniejsza o to - pocieszał się. - Nie mogłem go przecie nachodzić, kiedy był
chory. A bilet posłałem.”
Zbliżywszy się do domu, w którym lokował się baron, Wokulski mimochodem
zauważył, że ściany kamienicy mają tak niezdrową barwę zielonawą, jak
Maruszewicz żółtawą, i że rolety w mieszkaniu Krzeszowskiego są podniesione:
„Widać już zdrów - myślał. - Nie wypada jednak od razu pytać o jego długi.
Zrobię to za drugą lub trzecią wizytą; potem, spłacę lichwiarzy i biedny baron
odetchnie. Nie mogę być obojętnym dla człowieka, który przeprosił pannę
Izabelę...”
Wszedł na piętro i zadzwonił. W mieszkaniu słychać było kroki, ale nie
śpieszono się z otwieraniem. Zadzwonił drugi raz. Chodzenie, a nawet
przesuwanie sprzętów odbywało się w dalszym ciągu za drzwiami, ale znów nie
otwierano. Zniecierpliwiony, szarpnął dzwonek tak gwałtownie, że o mało go
nie urwał. Wówczas dopiero zbliżył się ktoś do drzwi i począł flegmatycznie
zdejmować łańcuszek, kręcić kluczem i odciągać zasuwkę mrucząc:
- Widać swój... Żyd by tak nie dzwonił...
Nareszcie otworzyły się drzwi i stanął w progu lokaj Konstanty. Na widok
Wokulskiego przymrużył oczy i wysunąwszy dolną wargę spytał:
- A co to?... Wokulski odgadł, że nie cieszy się łaskami wiernego sługi, który
był przy pojedynku.
- Pan baron w domu? - spytał.
- Pan baron leży chory i nikogo nie przyjmuje, bo teraz jest doktór.
Wokulski wydobył swój bilet i dwa ruble.
- Kiedyż mniej więcej można odwiedzić pana?
- Bardzo, bardzo nie zaraz... - odparł trochę łagodniej Konstanty. - Bo pan jest
chory z postrzału i doktorzy kazali mu dziś - jutro jechać do ciepłych krajów
albo na wieś.
- Więc przed wyjazdem nie można widzieć się?...
- O, wcale nie można... - Doktorzy ostro nakazali nie przyjmować nikogo. Pan
ciągle w gorączce...
219
Dwa stoliki do kart, z których jeden miał złamaną nogę, a drugi gęsto zapisane
sukno, tudzież kandelabry z niedopałkami świec woskowych kazały
powątpiewać o dokładności patologicznych określeń Konstantego.
Mimo to Wokulski jeszcze dodał mu rubla i odszedł, bynajmniej niezadowolony
z przyjęcia.
„Może baron - myślał - po prostu nie chce mojej wizyty? Ha! w takim razie
niech płaci lichwiarzom i zabezpiecza się od nich aż czterema sposobami
zamknięć...” ,
Wrócił do siebie.
Baron istotnie miał zamiar wyjechać na wieś i nie był zdrów, ale i nie tak chory.
Rana w policzku goiła mu się bardzo powoli; nie dlatego, ażeby miała być
ciężką, ale że organizm pacjenta był mocno podszarpany. W chwili wizyty
Wokulskiego baron był wprawdzie obwiązany jak stara kobieta na mrozie, ale
nie leżał w łóżku, tylko siedział na fotelu i miał przy sobie nie doktora, ale
hrabiego Licińskiego.
Właśnie narzekał przed hrabią na opłakany stan zdrowia.
- Niech diabli wezmą - mówił - tak podłe życie! Ojciec zostawił mi wprawdzie
pół miliona rubli w dziedzictwie, ale zarazem cztery choroby, z których każda
warta milion... Co za niewygoda bez binoklil...No i wyobraź sobie hrabia:
pieniądze rozeszły się, ale choroby zostały. Że zaś ja sam dorobiłem sobie parę
nowych chorób i trochę długów, więc - sytuacja jasna: byłem się szpilką
zadrasnął, muszę posyłać po trumnę i rejenta.
- Tek! - odezwał się hrabia. - Nie sądzę jednak, ażebyś pan w podobnej sytuacji
rujnował się na rejentów.
- Właściwie to mnie rujnują komornicy...
Baron, opowiadając, niecierpliwie chwytał odgłosy dolatujące go z przedpokoju,
ale - nic nie mógł zmiarkować. Dopiero gdy usłyszał zamykanie drzwi,
zasuwanie zatrzasku i zakładanie łańcucha, nagle wrzasnął:
- Konstanty ...
Po chwili wszedł służący nie zdradzając zbytecznego pośpiechu.
- Kto był?... Pewnie Goldcygier... Powiedziałem ci, ażebyś z tym łotrem nie
wdawał się w żadne rozprawy, tylko porwał za łeb i zrzucił ze schodów.
Wyobraź pan sobie - zwrócił się do Licińskiego - ten podły Żyd nachodzi mnie
ze sfałszowanym wekslem na czterysta rubli I ma bezczelność żądać zapłaty!...
- Trzeba wytoczyć proces, tek...
- Ja nie wytoczę... Nie jestem prokuratorem, który ma obowiązek ścigać
fałszerzy. Zresztą nie chcę dawać inicjatywy do gubienia jakiegoś zapewne
biedaka, który zabija się pracą nad naśladowaniem cudzych podpisów... Czekam
więc, ażeby Goldcygier wystąpił z akcją, a dopiero wówczas nikogo nie
oskarżając przyznam, że to nie mój podpis.
- A właśnie, że to nie był Goldcygier - odezwał się Konstanty.
- Więc kto?... Rządca... może krawiec?...
220
- Nie... Ten pan... - rzekł służący i podał bilet Krzeszowskiemu. - Porządny
człowiek, alem go wygnał, kiedy tak pan baron kazał...
- Co?.- spytał zdziwiony hrabia spoglądając na bilet.
- Nie kazałeś pan przyjmować Wokulskiego?...
- Tak - potwierdził baron. - Licha figura, a przynajmniej... nie do towarzystwa...
Hrabia Liciński z pewnym akcentem poprawił się na fotelu.
- Nie spodziewałem się usłyszeć takiego zdania o tym panu... od pana... Tek...
- Nie bierz pan tego, co mówię, w jakimś hańbiącym znaczeniu - pośpieszył
objaśnić baron. - Pan Wokulski nie zrobił nic podłego, tylko... takie małe
świństewko, które może uchodzić w handlu, ale nie w towarzystwie...
Hrabia z fotelu, a Konstanty z progu uważnie przypatrywali się
Krzeszowskiemu.
- Sam hrabia osądź - mówił dalej baron. - Klacz moją ustąpiłem pani
Krzeszowskiej (przed Bogiem i ludźmi prawnie zaślubionej mi małżonce) za
osiemset rubli. Pani Krzeszowska na złość mnie (nie wiem nawet za co!)
postanowiła koniecznie ją sprzedać. No i trafił się nabywca, pan Wokulski,
który korzystając z afektu kobiety postanowił zarobić na klaczy... dwieście
rubli!... dał bowiem za nią tylko sześćset...
- Miał prawo, tek - wtrącił hrabia.
- Eh! Boże... Wiem, że miał prawo... Ale człowiek, który dla pokazania się
wyrzuca tysiące rubli, a gdzieś w kącie zarabia na histeryczkach po dwadzieścia
pięć procent, taki człowiek nie jest smaczny... To nie dżentelmen... Zbrodni nie
popełnił, ale... jest tak nierówny w stosunkach, jak ktoś, kto rozdając znajomym
w prezencie dywany i szale wyciągałby nieznajomym chustki do nosa.
Zaprzeczy pan temu...
Hrabia milczał i dopiero po chwili odezwał się:
- Tek!... Czy to jednak pewne?
- Najpewniejsze. Układy między panią Krzeszowską i tym panem prowadził
mój Maruszewicz i wiem to od niego.
- Tek. W każdym razie pan Wokulski jest dobrym kupcem i naszą spółkę
poprowadzi...
- Jeżeli was nie okpi... Tymczasem Konstanty, wciąż stojąc na progu, zaczął z
politowaniem kiwać głową, aż zniecierpliwiony odezwał się:
- Eh!... co też pan wygaduje... Tfy... zupełnie jak dziecko...