- Kto był?... Pewnie Goldcygier... Powiedziałem ci, ażebyś z tym łotrem nie
wdawał się w żadne rozprawy, tylko porwał za łeb i zrzucił ze schodów.
Wyobraź pan sobie - zwrócił się do Licińskiego - ten podły Żyd nachodzi mnie
ze sfałszowanym wekslem na czterysta rubli I ma bezczelność żądać zapłaty!...
- Trzeba wytoczyć proces, tek...
- Ja nie wytoczę... Nie jestem prokuratorem, który ma obowiązek ścigać
fałszerzy. Zresztą nie chcę dawać inicjatywy do gubienia jakiegoś zapewne
biedaka, który zabija się pracą nad naśladowaniem cudzych podpisów... Czekam
więc, ażeby Goldcygier wystąpił z akcją, a dopiero wówczas nikogo nie
oskarżając przyznam, że to nie mój podpis.
- A właśnie, że to nie był Goldcygier - odezwał się Konstanty.
- Więc kto?... Rządca... może krawiec?...
220
- Nie... Ten pan... - rzekł służący i podał bilet Krzeszowskiemu. - Porządny
człowiek, alem go wygnał, kiedy tak pan baron kazał...
- Co?.- spytał zdziwiony hrabia spoglądając na bilet.
- Nie kazałeś pan przyjmować Wokulskiego?...
- Tak - potwierdził baron. - Licha figura, a przynajmniej... nie do towarzystwa...
Hrabia Liciński z pewnym akcentem poprawił się na fotelu.
- Nie spodziewałem się usłyszeć takiego zdania o tym panu... od pana... Tek...
- Nie bierz pan tego, co mówię, w jakimś hańbiącym znaczeniu - pośpieszył
objaśnić baron. - Pan Wokulski nie zrobił nic podłego, tylko... takie małe
świństewko, które może uchodzić w handlu, ale nie w towarzystwie...
Hrabia z fotelu, a Konstanty z progu uważnie przypatrywali się
Krzeszowskiemu.
- Sam hrabia osądź - mówił dalej baron. - Klacz moją ustąpiłem pani
Krzeszowskiej (przed Bogiem i ludźmi prawnie zaślubionej mi małżonce) za
osiemset rubli. Pani Krzeszowska na złość mnie (nie wiem nawet za co!)
postanowiła koniecznie ją sprzedać. No i trafił się nabywca, pan Wokulski,
który korzystając z afektu kobiety postanowił zarobić na klaczy... dwieście
rubli!... dał bowiem za nią tylko sześćset...
- Miał prawo, tek - wtrącił hrabia.
- Eh! Boże... Wiem, że miał prawo... Ale człowiek, który dla pokazania się
wyrzuca tysiące rubli, a gdzieś w kącie zarabia na histeryczkach po dwadzieścia
pięć procent, taki człowiek nie jest smaczny... To nie dżentelmen... Zbrodni nie
popełnił, ale... jest tak nierówny w stosunkach, jak ktoś, kto rozdając znajomym
w prezencie dywany i szale wyciągałby nieznajomym chustki do nosa.
Zaprzeczy pan temu...
Hrabia milczał i dopiero po chwili odezwał się:
- Tek!... Czy to jednak pewne?
- Najpewniejsze. Układy między panią Krzeszowską i tym panem prowadził
mój Maruszewicz i wiem to od niego.
- Tek. W każdym razie pan Wokulski jest dobrym kupcem i naszą spółkę
poprowadzi...
- Jeżeli was nie okpi... Tymczasem Konstanty, wciąż stojąc na progu, zaczął z
politowaniem kiwać głową, aż zniecierpliwiony odezwał się:
- Eh!... co też pan wygaduje... Tfy... zupełnie jak dziecko...
Hrabia spojrzał na niego ciekawie, a baron wybuchnąt:
- A ty co, błażnie, odzywasz się, kiedy cię nie pytają?...
- Naturalnie, że się odzywam, bo pan i gada, i robi całkiem jak dziecko...,ja
jestem tylko lokaj, ale przecie wolałbym wierzyć takiemu, co mi daje dwa ruble
za wizytę, aniżeli takiemu, co ode mnie po trzy ruble pożycza i wcale nie
śpieszy się z oddawaniem. Ot, co jest, dziś pan Wokulski dał mi dwa ruble, a
pan Maruszewicz...
221
- Won!... - wrzasnął baron chwytając za karafkę, na widok której Konstanty
uznał za pożyteczne oddzielić się od swego pana grubością drzwi. - A to łotr
fagas!... - dodał baron, widocznie bardzo zirytowany.
- Pan ma słabość do tego Maruszewicza? - spytał hrabia.
- Ale bo to poczciwy chłopak... Z jakich on mnie sytuacji nie wyprowadzał... ile
daje mi dowodów nieledwie psiego przywiązania ...
- Tek!... - mruknął zamyślony hrabia. Posiedział jeszcze kilka minut, nic nie
mówiąc, i nareszcie pożegnał barona.
Idąc do domu hrabia Liciński kilka razy powracał myślą do Wokulskiego.
Uważał za rzecz naturalną, że kupiec zarabia nawet na wyścigowym koniu;
swoją drogą czuł jakiś niesmak do podobnych operacyj, a już całkiem miał za
złe Wokulskiemu, że wdaje się z Maruszewiczem, figurą co najmniej
podejrzaną.
„Zwyczajnie, zbogacony parweniusz! - mruknął hrabia. - Przedwcześnie
zachwycaliśmy się nim, chociaż... spółkę może prowadzić...Rozumie się, przy
pilnej kontroli z naszej strony.”
W parę dni, około dziewiątej rano, Wokulski odebrał dwa listy: jeden od pani
Meliton, drugi od książęcego adwokata.
Niecierpliwie otworzył pierwszy, w którym pani Meliton napisała tylko te
słowa: „Dziś w Łazienkach o zwykłej godzinie.” Przeczytał go parę razy, po
czym z niechęcią wziął się do listu adwokata, który zapraszał go również dzisiaj
na godzinę jedenastą rano na konferencję w sprawie kupna domu Łęckich.
Wokulski głęboko odetchnął; miał czas.
Punkt o jedenastej był w gabinecie mecenasa, gdzie już zastał starego
Szlangbauma. Mimo woli zauważył, że siwy Żyd bardzo poważnie wygląda na
tle brązowych sprzętów i obić i że mecenasowi jest bardzo do twarzy w
pantoflach z brązowego safianu.
- Pan ma szczęście, panie Wokulski - odezwał się Szlangbaum. - Ledwie panu
zachciało się kupić dom, a już domy idą w górę. Ja powiadam, słowo daję, że
pan w pół roku odzyska swój nakład na tę kamienicę i jeszcze co zarobi! A ja
przy panu...
- Myślisz pan? - odparł niedbale Wokulski.
- Ja nie myślę - mówił Żyd - ja już zarabiam. Wczoraj adwokat pani baronowej
Krzeszowskiej pożyczył ode mnie dziesięć tysięcy rubli do Nowego Roku i dał
osiemset rubli procentu.
- Cóż to, i ona już nie ma pieniędzy? - spytał Wokulski adwokata.
- Ma w banku dziewięćdziesiąt tysięcy rubli, ale na tym baron położył areszt.
Piękną napisali intercyzę, co?... - zaśmiał się adwokat. - Mąż kładzie areszt na
pieniądzach będących niewątpliwą własnością żony, z którą toczy proces o
separację... Ja, co prawda, takich intercyz nie pisywałem, cha, cha!... - śmiał się
adwokat ciągnąc dym z wielkiego bursztyna.
- Na cóż baronowa pożycza od pana te dziesięć tysięcy, panie Szlangbaum? -
rzekł Wokulski.
222
- Pan nie wie? - odparł Żyd. - Domy idą w górę, i adwokat wytłumaczył pani
baronowej, że kamienicy pana Łęckiego nie kupi taniej niż za siedemdziesiąt
tysięcy rubli. Ona wolałaby kupić ją za dziesięć tysięcy, no, ale co zrobi?...
Mecenas usiadł przed biurkiem i zabrał głos.
- Zatem, szanowny panie Wokulski, kamienicę państwa Łęckich (lekko schylił
głowę) kupuje, w imieniu pańskim, nie ja, tylko obecny tu (ukłonił się) pan S.
Szlangbaum
- Mogę kupić, czemu nie - szepnął Żyd. - Ale za dziewięćdziesiąt tysięcy rubli,
nie taniej - wtrącił Wokulski - i przez li-cy-ta-cję... - dodał z naciskiem.
- Czemu nie? To nie moje pieniądze!.. Chce pan płacić, będzie pan miał
konkurentów do licytacji... Żebym ja miał tyle tysięcy, ile tu w Warszawie,
można wynająć do każdy interes bardzo porządne osoby i katoliki, to ja bym był
bogatszy od Rotszylda.
-Więc będą porządni konkurenci - powtórzył mecenas. - Doskonale. Teraz ja
oddam panu Szlangbaumowi pieniądze...
- To niepotrzebne - wtrącił Żyd.
- A następnie spiszemy akcik, mocą którego pan S. Szlangbaum zaciąga od
wielmożnego S. Wokulskiego dług w kwocie dziewięćdziesięciu tysięcy rubli i
takowy zabezpiecza na nowo nabytej przez siebie kamienicy. Gdyby zaś pan S.
Szlangbaum do dnia 1 stycznia 1879 roku powyższej sumy nie zwrócił...
- I nie wrócę.
- W takim razie kupiona przez niego kamienica po jaśnie wielmożnych Łęckich