Выбрать главу

Пабудова 22 (кв.кв. Д 19-20).

На глыбiнi 173-204 см. ляжала шырокая дошка даужынёй 2,80 м., арыентаваная з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Верагодна, да гэтай жа пабудовы адносiлася яшчэ адна абгарэлая дошка даўжынёй 80 см., шырынёй 20 см.

Пры расчыстцы знайдзена гарэлае зерне.

Пад час пажару, які знiшчыў пабудовы 20-23, згарэлi гораднi валу. Пасля пажару вал быў засыпаны. Засыпка таўшчынёй да 1 м. складалася з гумусу, пяску, неабпаленай глiны i дробных вугельчыкаў. У засыпе знаходкi прадстаўлены гаршкамi V i VI тыпаў, амаль цэлай амфарай II тыпу, фрагментам бронзавага энкалпiёна (мал.), паловай пацеркi з горнага крышталя, фрагментамi шкляных бранзалетаў i вырабамi з жалеза. На засыпе валу былi ўзведены новыя пабудовы.

Будынкi, якія загiнулi ў другiм пажары.

Пабудова 9/14 (кв.кв. ДЖ[3] 20-23).

На шчыльнай гумусiраванай глебе, якая знаходзiлася на глыбiнi ад 100 да 150 см., ляжалi астаткi бярвенчатага зруба. Ад зруба захавалiся нiжнiя вянцы паўночнай, усходняй i заходняй сьценак. Паўднёвая частка пабудовы прарэзана позняй траншэяй. Дыяметр бярвеньняў 20 см. У сярэдзiне зруба на слоі попела ляжала згарэлае зерне (мал.). Гэта былi: жыта, пшанiца, авёс, ячмень i каноплі, а таксама гарох. Сярод зерня знайдзена даволi шмат рэчаў. У паўночна-ўсходняй частцы пабудовы стаяла лубяная скрыня, ад якой ацалела нiжняя частка. Другая скрыня стаяля ў паўднёва-заходняй частцы. Керамiка прадстаўлена гаршкамі V i VIII тыпаў. Знайдзены таксама: фрагмент амфары, палiваны гляк (мал.), донца драўлянай пасудзіны (мал.), тачыльны камень, дзьве бронзавыя матрыцы для цiсненьня бляшак (мал.), бронзавы пярсьцёнак, наканечнiк жалезнай чарашковай стралы (мал.), свiнцовая i чатыры бронзавых гiркi (мал.), абломкi двух верацёнаў з наматанымi нiткамi i два клубкі нiтак (мал.). У межах зруба над зернем i рэчамi, знаходзiўся другi ярус пабудовы. Да яго належаў насьцiл з сасновых дошак шырынёй 15-18 см., орыентаваных з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход i часткова пакрытых берастой. Насьцiл падтрымлiвалi лагi — бярвеньнi дыяметрам 15 см., якія ляжалi на адлегласьцi 60 см. адно ад другога. Месцамi на насьцiле адзначаны абпаленая глiна i попел (мал.). На ім амаль не было знаходак. Сустракаюцца адзiнкавыя абломкi керамiкi i шкляных бранзалетаў.

Пабудова 15 (кв.кв. БГ 17-19).

На плошчы каля 16 кв. м. на вуглiстым слоі з рэшткамi саломы ляжалi згарэўшае зерне i гарох. Над iмi знаходзiўся насьцiл iз дошак, шырынёй да 40 см., які падтрымлiвалі лагi — бярвеньнi 15-18 см. Насьцiл месцамi пакрывала бяроста. Сярод развалу пабудовы былi астаткi дзьверы вышынёй 1 м., шырынёй 1,5 м., з дошак, змацаваных драўлянай шпонкай. Сярод рэшткаў пабудовы было чатыры згарэўшыя слупы вышынёй 20 см. i такога ж дыяметру. У заходняй частцы адкрыта скапленьне глiны (мал.).

Пры разборцы пабудовы знайдзены фрагменты гаршкоў V, VII i IX тыпаў, берасьцянае донца, драўляныя абручы ад бочак, драўляная лыжка (мал.), абломак аплаўленай бронзы i фрагмент шклянога бранзалету.

Будынкi, якія загiнулi ў трэцім пажары.

Пабудова 9a (кв.кв. ДЖ 21-23).

Знаходзiлася над пабудовай 9/14. Яе развал на глыбiнi 0,8-1,2 м. чатырыхвугольнай формы, займаў плошчу 5х5 м. і быў прарэзаны той самай траншэяй, якая прарэзала нiжэйляжачую пабудову. На лагах дыяметрам 10 см. ляжаў насьцiл. Яго дошкi шырынёй 15 см., былi арыентаваны перпендыкулярна дошкам папярэдняй пабудовы. На насьцiле ляжалi асобныя бярвеньнi, абпаленая глiна i попел (мал. ). Знайдзены абломкi гаршкоў VII i VIIІ тыпаў, жалезны ключ (тыпы мал. 40,1), два тычыльныя камяні ( тыпу мал. 57,4,9), жалезныя вырабы i асобныя абломкi шкляных бранзалетаў.

Пабудова 10 (кв.кв. ВД 18-20).

Ляжала на глыбiнi 72-100 см., часткова перакрываючы пабудову 15. Развал пабудовы 10 займаў 6х5,5 м. яе нiжнюю частку займаў вугальны слой з рэшткамi саломы, на якiх ляжалi гарэлае зерне i гарох. Над гэтым слоям быў дашчаты насьцiл на лагах дыяметрам 10 см. Шырыня дошак 20 см. У паўночна-ўсходняй частцы развалу знайдзены астаткi дзьверы i дошак шырынёй 20-30 см., змацаваныя двума драўлянымi шпонкамi. Пасля гiбелi пабудовы ў пажары, на яе плошчы былi вырыты дзьве ямы i пакладзены камянi (мал. ).

Пры даследваньнi астаткаў пабудовы пад дзьвярыма быў знайдзены раздаўлены гаршок (тыпы мал. 51,2). Сярод iншых знаходак: абломкi лубяных скрыняў, верацяно з наматанымi нiткамi, жалезны наканечнiк чарашковай стралы (мал. ), невызначаныя вырабы з жалеза i фрагменты шкляных бранзалетаў.

Будынкi, якія загiнулi ў чацьвёртым пажары.

Пабудова 7/16 (кв. кв. БД 19-22.[4]

Ляжала на глыбiнi да 1 м. i прадстаўляла з сябе двухузроўневую пабудову, якая абмежавана з поўначы бервяном ад нiжняга вянца. Дыяметр бярвеньняў 22 см. Паўднёва-ўсходняя частка пабудовы прарэзана позняй траншэяй шырынёй 70 см. У нiжнiм ярусе на гумусе знайдзены днiшчы, клёпкi i абручы ад сямi драўляных бочак i астаткi трох лубяных скрыняў (мал. ). Каля адной з бочак ляжалi плады i абгарэлыя костачкi ад слiў, каля другой — косьцi жывёлы. Утулка адной з клёпак паказвае на тое, што гэта бочка прызначалася для вадкасьцi. Мяркуючы па астатках бочек, яны былi вышынёй ад 64 да 80 см. дыяметрам 35-65 см. Знаходак рэчаў, за выключэньнем абломкаў керамiкi, не было.

Над рэшткамi бочак i скрыняў знаходзiўся насьцiл з дошак шырынёй 22-35 см., арыентаваных з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Насьцiл, які падтрымлівалі лагi дыяметрам 18-20 см., месцамi быў пакрыты берастой (мал. ). Вялiкая колькасьць берасты, што знайдзена ў засыпе пад насьцiлам, дазваляе лiчыць, што ён быў цалкам пакрыты бяростай. Прастора паміж дошкамi запаўняла абпаленая да чырвонага глiна. Плошча, якую займаў насьцiл, складала каля 20 кв. м. (мал.).

На насьцiле сустрэлiся няшмат керамiкi ад гаршкоў V, VII i IX тыпаў, а таксама ад гаршкоў з прамым горлам. Акрамя таго знайдзены абломак мiсы, збанка i фрагмент белаглiнянай пасудзіны. Сустракаюцца наканечнiкi жалезнай i касьцяной стрэлаў (мал. ) i некалькі абломкаў шкляных бранзалетаў.

Пабудова 6 (кв. Е 20-21).

Рэшткi пабудовы ляжалi на глыбiнi 80-107 см. i захавалiся ў выглядзе развалу абпаленай глiны, попелу i вуглю. З паўночнага ўсходу i паўночнага захаду развал аточаны абгарэлымi бярвеньнямi дыяметрам 20 см. Яны ўтваралi вугал, але знакаў урубкi прасочыць не ўдалася. Завал пабудовы займаў плошчу няшмат большую за адзін кв. м. i ляжаў з ухілам на паўднёвы захад (мал. ). Абпаленая глiна ляжала двума слаямi, паміж якiмi былi попел i сажа таўшчынёй да 1,5 см. Пабудова была зрезана позняй траншэяй.

У развале пабудовы знайдзена некалькі невыразных абломкаў керамiкi, масiўны жалезны крук, два вялiкія тачыльныя камяні, язычок жалезнай спражкi, ключ ад замка (мал. ), жалезны вялікі цьвiк (мал. ) i тры абломкі шкляных бранзалетаў.

Пабудова 8 (кв. кв. ДЕ 18-20).

На глыбiнi 130 см. ляжалi кавалкi гарэлага дрэва i тры дошкi шырынёй 22 i 24 см., даўжынёй каля 180 см., а трошку вышэй дзве цагліны — плiнфы 27х23х5х4,5 см., якія ляжалi in situ на слоі тонкай абпаленай глiны. Там жа адзначаны развал бiтай цэглы i абпаленая глiна на плошчы 2х1,20 м., а таксама попел, кавалкi бярвеньняў i абломкi дошак (мал. ).

Над гэтым будаўнiчым развалам была вымастка з шчыльнай неабпаленай глiны чатырыхвугольнага абрысу, выцянутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Таўшчыня глiны ад 10 да 30 см. У глiне захавалiся абломкi цэглы i невялiкія камянi. Дзе-нідзе прасочвалася праслойка попелу i кавалкi гарэлага дрэва.

Пры расчыстцы гэтага развалу знайдзены косьцi жывёлы, абломкi сьценак глiняных пасудзiн, два нажы i некалькі абломкаў шкляных бранзалетаў.

Пабудова 11 (кв. ДЖ 15-16).

На глыбiнi 105-161 см. адкрыты рэшткi гарэлых дошак шырынёй 20-25 см., даўжынёй ад 20 да 170 см., арыентаваныя з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад, якiя мелi нахіл да паўднёвага захаду. З паўночнага ўсходу дошкi абрэзаны позняй траншэяй. Сустракаюцца асобныя дошкi, якія ляжалi перпендыкулярна. Частка дошак ляжала на рабры. Месцамi адзначаны тлен дрэва (мал. ).

Сярод дошак знайдзены: сьценкi глiняных пасудзiн, абломак амфары, донца i клёпкi ад бочак, два наканечнiка жалезных стрэлаў (тыпы мал. 66) i абломак шкляной усходняй пасудзіны.