Тут ужо была такая цішыня, якой і ў труне не бывае, каб хто, вядома, яе падслухаў. Усе чакалі, што жандарскі афіцэр, ці спраўнік, ці хоць бы дзеля прыліку прыстаў абурацца, ці проста запратэстуюць, ці апусцяць галовы і стануць маўчаць. Але выйшла па-іншаму.
- З вашага дазволу, васпане, - сказаў жандар, - не шалікам, але падушкамі. Падушкамі, панове... Тут ужо нікуды не падзенешся... Як кажуць, з песні слова не выкінеш.
- Азіятчына! - усклікнула пані Валеўская. - Ці могуць нашчадкі падобных тыранаў, дэспатаў кіраваць народамі...
- Ну, можа, не так рэзка, - зморшчыўся пан Бароўскі, які да гэтага не вымавіў ні слова.
- Пане... пане, - звярнулася да перасцярожніка Валеўская.
- Бароўскі, - падказала Цэцыля.
- Пане Бароўскі, дык вы не лічыце, што народамі мусіць нехта кіраваць? Што яны не ў стане самі быць вольнымі... Як бельгійцы, як італійцы?.. Не маю на ўвазе большых эўрапейскіх народаў...
- Могуць, але... Але ўсяму свой час, - адказаў Бароўскі.
- І гэты час прыйшоў, - раптам гучна аб'явіў Артур, які таксама пераважна маўчаў дагэтуль.
«Зараз пачнецца...» - падумалася пану Ўрбановічу, бо Артуравы словы выклікалі замінку за сталом.
Жандарскі афіцэр пастукаў відэльцам па талерцы, падняўся з келіхам у руцэ.
3. Нашэсце вожыкаў
Напраўду пачалося. Але зусім не тое, пра што думаў пан аканом. Раптам сярод напружанай цішыні нема віскнулі Цэцыліны дзяўчаты, пахапалі сукенкі ў рукі, ускочылі на крэслы.
- Божа! Што здарылася? - ускрыкнула пані Цэцыля. - Што за нявыхаванасць...
- Яны! Зноў!
Вочы ў іх гарэлі, блішчэлі. Падцягвалі сукенкі ледзь не вышэй калень.
- Яны, яны! - крычалі дзяўчаты і паказвалі пальцам на дарожку.
- Хто яны? - буркнуў прыстаў і стаў намацваць недзе збоку рэвальвер.
Глянулі на дарожку. Па ёй спрытна бег вожык. Невялікі, а за ім - невялічкія важаняты. Адзін, другі, трэці, чацвёрты, пяты...
- Восем штук! - у захапленні выкрыкнула меншая з Цэцыліных дачок. - А вунь яшчэ сямейка.
З другога кутка парку паказаўся яшчэ адзін вожыкавы цуг. Бегалі па пяску, па падстрыжанай траве, спрытна лавілі абпаленых у агні ліхтароў кузурак, хрумсталі аслепленымі жукамі.
- А вунь яшчэ, яшчэ...
Трэці вывадак пашыбаваў, чацвёрты, пяты... Увесь парк быў у вожыках. Малых, вялікіх, сярэдніх.
- Мондрык! - строга крыкнуў пан Урбановіч. - Колькі разоў табе было загадана ачысціць парк ад гэтых стварэнняў?
- То ж, васпане, выносілі! Палавілі ўсіх да аднаго! Вынеслі... Яны ж, халера, прыбягаюць назад.
- А вы запрасіце давыд-гарадоцкіх цыганоў... Жыва вычысцяць... - параіў прыстаў, хаваючы рэвальвер. - Я думаў, на агонь нячысцік прэцца. Як у «Шляхціца Завальні...».
- Пан чытаў «Шляхціца Завальню...»? - пацікавіўся Бароўскі.
- А вы думаеце, што паліцыянт толькі ўмее гарэлку, выбачайце, глушыць?
- За рэчку перавезці, - павысіў голас пан аканом. - Збіраць зараз жа!
Здавалася, пан Урбановіч хацеў перад гасцямі паказаць свой круты нораў.
- Выбачайце, паночку. - Мондрык пачаў збіраць на сярэбраны спод маленькіх вожыкаў, добра, што рукі ў пальчатках.
Маленькія вожыкі не баяліся, а хадзілі па споду, нават звальваліся і ўцякалі.
Пані Валеўская таксама стаяла на крэсле з падабранай сукенкай. Мужчыны стаялі і, як зачараваныя, глядзелі на дзіўнае відовішча: вожыкі, дзяўчаты, сукенкі...
- Прашу прабачыць маіх дачок, - сказала пані Цэцыля. - Адэлаіду ў дзяцінстве ўкусіла адно з гэтых стварэнняў. Вось яна і баіцца... Але, выбачайце, яна баіцца толькі вожыкаў... Увогуле яна любіць жывое. Не паверыце, у нас і цяпер жыве сапраўднае ваўчаня. Дык мая цурэчка з ім, выбачайце, спаць кладзецца.
- Мамо! - усклікнула тая, якую пані Цэцыля назвала Адэлаідай.
(Вось, чытач, дарэчы, і першы напамін пра нашага шэрага героя, з якім ты знаёмы з першых старонак. Менавіта ад Цэцыліных дачок пачынаецца ўласна гісторыя пра нашага вушастага героя.)
Пан Урбановіч, каб змікшыраваць побытавую, не для выкшталцонага густу падрабязнасць - спанне з ваўчуком, - патлумачыў:
- Тут да нядаўняга часу зараснікі былі, шмат рознай нечысці развялося: вужак, вожыкаў, барсукі нават прыйшлі... Зараснікі ў парку выцерабілі, а вожыкі дагэтуль выводзяцца. Загадваю збіраць і выносіць чым далей ад парку. Усё роўна спаўзаюцца... - Пан аканом зіркнуў на белыя карункі, якія мільганулі з-пад сукенкі пані Валеўскай.
- Вось што значыць - радзімы кут, - нягучна праказаў ангелец. І праказаў ён ні па-ангельску, ні па-польску. Каб нават і па-польску, пэўна, ніхто не звярнуў бы на ягоныя словы ўвагі. Але ўся бяда была ў тым, што сказаў ангелец гэтую фразу на той мове, якая адрознівалася і ад ангельскай, і ад польскай, і нават ад расейскай.