Хвіліну абое маўчалі, нарэшце, панна Ізабэла страсянула нейкую пылінку з шэрае сукенкі і спытала:
– Дык гэта пан купіў нашу камяніцу?
Яна прымружыла вочы і пільна глядзела на яго.
Вакульскі быў гэтак здзіўлены, што ў першы момант яму заняло мову. Яму здавалася, што раптам у яго спыніўся працэс мыслення. Ён збялеў, потым пачырванеў, нарэшце, апрытомнеў і адказаў прыцішаным голасам:
– Так. Я купіў.
– Навошта пан падставіў жыдоў на аўкцыёне?
– Навошта?.. – перапытаў Вакульскі, пазіраючы на яе, як спалоханае дзіця. – Навошта?.. Я, пані ведае, купец і… гэткае ўкладанне капіталу магло б зашкодзіць майму крэдыту…
– Пан даўно ўжо цікавіцца нашымі справамі. Мне здаецца, у красавіку… так, у красавіку купіў пан наш сервіз... – усё тым жа тонам працягвала панна Ізабэла.
Гэты тон ацверазіў Вакульскага, ён узняў галаву і суха адказаў:
– Панства можа выкупіць у мяне сервіз у любы момант.
Цяпер панна Ізабэла апусціла вочы. Вакульскі заўважыў гэта і зноў збянтэжыўся.
– Дык навошта пан гэта зрабіў? – спытала яна ціха. – Чаму пан гэтак нас… пераследуе?
Можна было падумаць, што яна заплача. Вакульскі страціў апошняе панаванне над сабою.
– Я панства пераследую?! – прамовіў ён не сваім голасам. – Дзе вы знойдзеце слугу… не!… сабаку… больш адданага за мяне?.. Я два гады ўжо толькі і думаю, як прыбраць у вас з дарогі кожны каменьчык…
У гэты момант пазванілі. Панна Ізабэла здрыганулася. Вакульскі змоўк.
Мікалай адчыніў дзверы ў салон і абвясціў:
– Пан Старскі.
Адразу ж на парозе з’явіўся мужчына сярэдняга росту, зграбны, асмуглы, з невялікімі фаварытамі і вусікамі ды крышку пляшывы. Фізіяномію ён меў вясёлую і, адначасова, іранічную. З парога ён пачаў:
– Як жа я рады, кузінка, што магу зноў цябе прывітаць!..
Панна Ізабэла моўчкі падала яму руку, моцная чырвань заліла яе твар, а ў вачах з’явілася летуценнасць.
Вакульскі адступіў да століка ў кутку. Панна Ізабэла прадставіла паноў:
– Пан… Вакульскі… Пан Старскі…
Прозвішча Вакульскага было вымаўлена так, што Старскі злёгку кіўнуў галавою і сеў да яго бокам. Вакульскі, у сваю чаргу, падсеў да маленькага століка ля сцяны і пачаў гартаць альбом.
– Кузін, падобна, вяртаецца з Кітая? – запыталася панна Ізабэла.
– Зараз – з Лондана, і мяне не пакідае ўражанне, што я яшчэ на караблі, – адказаў Старскі, які досыць выразна калечыў польскае вымаўленне.
Панна Ізабэла пачала гаварыць па-англійску.
– Я спадзяюся, што кузін гэтым разам забавіцца ў краі даўжэй.
– Гэта будзе залежаць… – таксама па-англійску адказаў Старскі і вачыма паказаў на Вакульскага. – Хто гэта?
– Упаўнаважаны майго бацькі. Ад чаго будзе залежаць?..
– Думаю, кузінцы не варта пытацца, – усміхнуўся малады чалавек. – Гэта будзе залежыць ад шчодрасці маёй бабкі…
– Цудоўна… А я спадзявалася на камплімент…
– Падарожнікі не гавораць кампліментаў, бо яны ведаюць, што на кожнай геаграфічнай шыраце кампліменты дыскрэдытуюць мужчыну ў вачах кабеты.
– У Кітаі зрабіў кузін гэта адкрыццё?
– У Кітаі, у Японіі, а перадусім у Еўропе.
– І збіраецца пан карыстацца гэтым прынцыпам у Польшчы?
– Паспрабую. І, калі дазволіш, кузінка, у тваім таварыстве. Бо, падобна, нам разам давядзецца правесці вакацыі. Так?
– Прынамсі, гэтак хочуць цётка і бацька. Але якая мне радасць будзе з таго, што кузін пачне практыкавацца ў сваіх этнаграфічных адкрыццях.
– Гэта толькі помста з майго боку.
– Ах, дык вайна?.. – запыталася пана Ізабэла.
– Сплата даўніх даўгоў можа прывесці да згоды.
Вакульскі з гэткаю ўвагаю разглядаў альбом, што жылы набрынялі яму на лбу.
– Але помста не вядзе да згоды, – адказала панна Ізабэла.
– Не помста, а толькі напамін, што я крэдытор кузінкі.
– Дык гэта я мушу плаціць даўнія даўгі?.. – засмяялася панна Ізабэла. – А кузін не марнаваў часу ў падарожжы.
– Хацеў бы я не змарнаваць яго на вакацыях, – адказаў Старскі, са значэннем зазіраючы ёй у вочы.
– Гэта будзе залежаць ад метадаў помсты, – прамовіла панна Ізабэла і зноў запунсавела.
– Ясны пан просіць пана! – прамовіў Мікалай, які з’явіўся на парозе салона.
Размова спынілася. Вакульскі закрыў альбом, устаў з крэсла, пакланіўся панне Ізабэле і Старскаму ды павольна пайшоў следам за слугою.
– Гэты пан не разумее па-англійску? Ён не абразіцца, што мы не размаўлялі з ім? – спытаў Старскі.
– О, не, – адказала панна Ізабэла.