– Хіба я трунар які, каб спраўляць людзям гэткую прыемнасць? – абурыўся Вакульскі.
Але, калі я пачаў расказваць яму, якія гэта шляхетныя кабеты, як яны выпытвалі, ці не наведае ён іх калі, ды яшчэ намякнуў, што варта б яму і самому хоць вокам кінуць на ўласную камяніцу, дык ён памякчэў.
– Не ў галаве мяне тая камяніца, – сказаў ён, паціскаючы плячыма, – прадам яе з дня на дзень…
Але ўсё ж ён паддаўся на ўгаворы, і паехалі мы туды а першай гадзіне. На падворку я заўважыў: шторы ў кватэры Марушэвіча старанна зашмаргнутыя. Відавочна, ён ужо меў новы мэблевы гарнітур.
Стах абыякава разглядаў вокны дома і безуважна слухаў маю справаздачу пра зробленыя тут паляпшэнні. Паклалі мы новы насціл у браме, адрамантавалі дах, пафарбавалі сцены, кожны тыдзень цяпер сталі мыць лесвіцу. Словам, занядбаную камяніцу ператварылі ў даволі відную. Усё рабілася як мае быць, уключна з падворкам і водаправодам, усё, апроч кватэрнае платы.
– Зрэшты, – скончыў я, – больш дакладную інфармацыю пра кватэрную плату дасць табе твой радца, пан Вірскі, па якога я зараз пашлю стоража.
– Адчапіся ты ад мяне і з платаю, і з радцам, – прамармытаў Стах. – Хадзем ужо да тае пані Стаўскае ды вернемся ў краму.
Падняліся мы на другі паверх левае афіцыны, дзе патыхала варанаю квяцістаю капустай; Стах скрывіўся, а я пастукаў у дзверы кухні.
– Пані дома? – запытаўся я ў таўстухі кухаркі.
– Анягож, калі пан прыйшоў, – адказала яна і прыжмурылася.
– Бачыш, як нас прымаюць!.. – па-нямецку шапнуў я Стаху.
У адказ ён кіўнуў галавою і выпнуў губу.
У салоне маці пані Стаўскае, як заўсёды, вязала панчоху; убачыўшы нас, яна крыху прыўзнялася ў фатэлі і здзіўлена пазірала на Вакульскага.
З другога пакоя вызірнула Гэлюня.
– Мама, – прашаптала яна гэтак гучна, што чуваць яе пэўна было аж на дзядзінцы, – прыйшоў пан Жэцкі і яшчэ нейкі пан.
І адразу да нас выйшла пані Стаўская.
Я звярнуўся да абедзвюх дам:
– Наш гаспадар, пан Вакульскі, прыйшоў ушанаваць паняў і паведаміць навіны…
– Пра Людвічка? – падхапіла пані Місевічова. – Ці жывы ён?..
Пані Стаўская збялела, але праз момант пачырванела. Была яна ў гэтую хвіліну такая прыгожая, што нават Вакульскі глядзеў на яе калі не з захапленнем, дык, прынамсі, прыхільна. Я ўпэўнены, што ён зараз жа закахаўся б у яе, каб не той паганы пах квяцістае капусты з кухні.
Мы селі. Вакульскі запытаўся, ці задаволеныя пані кватэраю, а пасля гэтага расказаў ім, што Людвік Стаўскі два гады таму быў у Нью-Ёрку, а потым перабраўся ў Лондан пад чужым прозвішчам. З яго слоў вынікала, што Стаўскі быў хворы, і ёсць надзея праз некалькі дзён атрымаць дакладныя звесткі.
Слухаючы яго, пані Місевічова некалькі раз скарысталася насоўкаю… Пані Стаўская слухала спакайней, толькі пару слязінак прабегла ў яе па твары. Каб схаваць узрушанасць, яна з усмешкаю павярнулася да дачкі і ціха прамовіла:
– Падзякуй, Гэлюня, пану, які прынёс нам вестку пра тату.
Зноў бліснулі ў яе слёзы, але яна стрымала сябе. Тым часам Гэлюня зрабіла рэверанс перад Вакульскім, а потым паглядзела на яго вялікімі вачыма і нечакана абхапіла за шыю ды пацалавала проста ў вусны.
Доўга не забыць мне, як змяніўся з твару Вакульскі ад гэтае неспадзяванае пяшчоты, бо, наколькі я ведаю, ніколі яшчэ не цалавала яго аніводнае дзіця. Дык у першы момант ён, уражаны, адхіснуўся, а потым абняў Гэлюню за плечы, усхвалявана паглядзеў на яе і пацалаваў у галаву. Я быў гатовы прысягнуць, што ён адразу ж устане з крэсла і скажа пані Стаўскай:
“Дазволь, пані, каб я замяніў бацьку гэтаму каханаму дзіцяці…”
Але… ён не сказаў нічога, апусціў галаву і ўпаў у звычайны свой роздум. Я не пашкадаваў бы свайго заробку аж за паўгода, каб даведацца, пра што ён тады думаў. Можа, пра панну Ленцкую?.. Гэх, зноў старасць нагадвае пра сябе… Што тая панна Ленцкая?! І блізка яна не стаяла да Стаўскае!
Пасля хвіліннага маўчання Вакульскі спытаў:
– Задаволеныя пані суседзямі?..
– Па-рознаму, – азвалася пані Місевічова.
– А як жа, вельмі, – перабіла яе пані Стаўская.
Яна зірнула на Вакульскага і пачырванела.
– І пані Кшэшоўская таксама прыемная суседка? – запытаўся Вакульскі.
– О, пане!.. – выгукнула пані Місевічова, падымаючы ўгору палец.
– Няшчасная кабета, – зноў перабіла яе пані Стаўская. – Яна страціла дачку.
Кажучы гэта, яна перабірала пальцамі беражок хустачкі і з-пад сваіх цудоўных веек паглядала… ды ўжо ж не на мяне. Але, відаць, павекі яе важылі столькі, нібы былі з волава, дык яна чырванела ўсё мацней і рабілася ўсё больш паважнаю, нібы нехта з нас яе абразіў.