Віктар пераапрануўся i пайшоў на кухню. Жонка ўжо разрэзала памідор, пасаліла яго i дала сыну.
— Прадавалі сёння апельсіны, — сказала яна, — прастаяла дзве гадзіны, але ўзяла пяць кіло. Хай есць, можа, лепшы будзе апетыт.
— Добра, — буркнуў ён, крышачы ў міску памытыя памідоры, гледзячы, як Валя зняла са скаварады накрыўку, адхінулася ад гарачай пары, як застраляў тлушч, апырскваючы белую пліту.
— Што добра? — перапытала жонка, мяняючы з рукі ў руку гарачую лыжку з наліплаю тлустаю бульбаю.
— Ды тое, што ты зрабіла.
— Ды ты мяне не слухаеш, — пакрыўдзілася яна.— Зноў думаеш пра сваё. Пра кнігі якія ці артыкулы...
— Што ж зробіш! — усміхнуўся ён.— Хочаш ці не хочаш, a i тут, на кухні, думаецца пра навуку.
— Для мяне ты, ды тут яшчэ, не вучоны, а муж, — сказала Валя, — i не забывай на гэта. А то ў вёсцы ці ў бібліятэцы падоўгу прападаеш, а я ўсё адна ды адна... Калі сёння прыйшоў рана дахаты, дык паглядзі сям'і.
— Ох, гэтыя сямейныя абавязкі, як сказала сёння мне адна красуня! Тармозяць яны навуку!
— Якая красуня? — раўніва спытала жонка.
— Ды лабарантка з суседняга аддзела, — усміхнуўся Віктар.
Жонка разгублена пазірала па яго і, мусіць, хацела па яго ўсмешцы разгадаць — жартуе ён ці праўду гаворыць.
— Так i сказала.
— Вельмі прыгожая яна?— Валя накрыла бульбу — гарачую накрыўку брала голымі пальцамі, таму апякла ix, зморшчылася.
— Прыгожая, — прамовіў ён.
— Лепшая за мяне? — запытала яна жартоўна, але зласнавата прыплюшчыла вочы, здалася цяпер нейкаю стомленаю, пастарэлаю.
— Ды не, — адразу сказаў ён.
— Маніш, — жонка надта не хацела верыць яго словам.— Я даўно ўжо адчувала, што некага ты ўпадабаў, бо зусім змяніўся. Зчужэла я табе.
Віктар думаў пажартаваць, штосьці прыдумаць пра тую, што ён «упадабаў», але пасля рашыў, што не трэба злаваць жонку, псаваць ёй настрой.
— Нічога не змяніўся, — сказаў ён.— Працаваў многа... Цяпер буду больш глядзець цябе.
— Ой!— махнула рукою жонка.— Гавары каму, а не мне. Дысертацыя дасюль, а цяпер доследы ды артыкулы ў цябе ў галаве. Ix ты глядзіш.
— Вучоны ж, — усміхнуўся Віктар.
— Ты вучоны там, у сваім інстытуце, яшчэ раз табе скажу, — прамовіла Валя, — а дома трэба перш за ўсё чалавекам быць. Калі хочаш толькі пра навуку думаць, то не варта было жаніцца, сям'ю заводзіць.
— Усе вялікія людзі былі, мусіць, благімі сем'янінамі... Так ужо выходзіць.
— То вялікія. Але ты яшчэ не Ціміразеў i не Мічурын... На раскладушцы спіш, у туфлях са збітымі абцасамі ходзіш...
— Пачынаю расці, — усміхнуўся Віктар.— Я ўжо неблагі спецыяліст па льну-даўгунцу. Ca сваёй дысертацыі буду брашуру рабіць i выдаваць.
— Не хачу цябе пакрыўдзіць, — сказала жонка, — але ты толькі спецыяліст. А вось Ціміразеў ды Мічурын былі вучоныя, вялікія вучоныя. I ўсе гэта бачылі.
— Цяпер другі час. Ды i мы робім усё, што ўмеем...
— Ад — настаўніца — не раблю, не ўмею?
— Робіш.
— Дык чаму гэта толькі мне трэба вам есці варыць, вашу бялізну мыць? Я гэтаксама, можа, села б, падумала б i артыкульчык пра выхаванне напісала б...
Віктар усміхнуўся, асекся i не ведаў, што адказаць. Падумаў толькі, што ён не можа без аграноміі, без поля i навуковых кніг, не можа, каб нешта не шукаць новае, але, праўда, нядобра ж выходзіць, што ён усе сямейныя клопаты пераклаў на жончыны плечы.
— Ты ў мяне самая харошая, — сказаў ён i прытуліў жонку.— Усё разумееш i памагаеш мне. Без цябе я ўсяго гэтага не зрабіў бы.
— Дурная я, — адхілілася яна.— На маім месцы другая б...
— А я другой І не ўзяў...
— Пашанцавала табе, запрог мяне...— міралюбіва прамовіла Валя.
— Не такі я ўжо i благі сем'янін: памагаю ж крыху часамі, — сказаў ён, супакойваючы яе, — цяпер у мяне будзе болей вольнага часу, то i болей памагаць стану.
— Паможаш ты...— усміхнулася ўжо жонка.— Зноў нешта прыдумаеш i час той вольны затраціш...
Віктар падумаў, што яна сказала чыстую праўду. Ён завельмі ўжо запрог яе — паднімаецца яна раней, прыгатуе сняданак, разбудзіць ix i прыбярэ ў пакоі, адзене сына, угаворыць з'есці («з'еш, Сяргейка, за маму, за тату, бабу i дзеда»), як яму, Віктару, не выпадае, то i сама завядзе дзіця ў сад, пасля бяжыць у школу. Адвучыць i зноў спяшаецца дахаты, часцей за ўсё сама выстойвае ў чэргах у магазіне, варыць вячэру, прыбірае, мые, піша планы i правярае сшыткі. Калі выпадзе якая вольная хвіліна, гуляе з сынам, просіць таго, каб не шумеў, бо «тата чытае».
Задумалася i Валя. Мо каялася, што гарачліва гаварыла, папракала яго, ведаючы, што так было i так будзе, што так, можа, i павінна быць. На цяжкаватую сваю долю яна скардзіцца толькі яму, а пры іншых ганарыцца ім, не дасць, каб хто насміхаўся.