Малады князь сцёр з твару бруд разам са слязамі весялосці, сцягнуў з нагі бот і шпурнуў яго ў твань:
— Я не магу дазволіць сабе выглядаць лепей за майго праціўніка.
— Я таксама,— стары князь выкінуў пальчаткі.
Усе зноў засмяяліся. Малады князь пасур'ёзнеў:
— Біцца, як я разумею, прынамсі, зараз, мы не будзем, лепей пагутарым.
Прынеслі паходныя крэслы, стол. Уладары адаслалі афіцэраў, а самі паселі адзін насупраць другога, пры сабе пакінулі толькі сакратароў і краўчых. Гутарылі яны доўга, да самага вечара.
Урэшце накіравалі паслоў у горад. З сённяшняга дня ён набываў статут вольнага і павінен быў плаціць падаткі абодвум князям. Змяняўся і герб горада: дзік спыняў свой бег і павінен быў ляжаць забіты.
Пяхоце і артылерыі было загадана заставацца на месцы, а коннікам, каб не вельмі адрознівацца ад гаспадароў, злёгку перапэцкацца гразею, зняць адзін бот, пакласці ў яго пальчаткі і прымацаваць да сядла. Калі ўсе гэта будзе зроблена, быць гатовымі выступіць за сваімі гаспадарамі. Напрамак — замак старога князя. Мэта — заручыны князёўны з маладым князем.
Пад разгорнутымі штандарамі напалову босыя коннікі з каранаванымі асобамі на чале рушылі наўздагон сонцу. Луналі капелюшы і крыкі «Ура!!!», як пасля вялікай перамогі.
5
Князёўна цэлы дзень сачыла з балкона, як цень яе вежы сунуўся па зямлі, як ён пераломліваўся на дахах замкавага палаца, як ён сцякаў у ваду рова, як
даўжэў на лузе, як, нарэшце, неймаверна даўгі, ён не крануў лес.
На даляглядзе ўзніклі ледзь бачныя коннікі. Князёўна не магла ды і баялася разглядзець, чые над імі штандары — бацькавы ці маладога князя. Яна зразумела, што вайна скончана і пераможца спяшаецца да замка, а пераможаны або нежывы ляжыць за даляглядам або едзе са связанымі рукамі ў канцы абозу. Яна адчула, што аднолькава баіцца пабачыць і пераможцу і пераможанага, кім бы ён ні быў.
Князёўна вярнулася ў пакой, паклікала пакаёўку, загадала перакруціцца на месцы.
— Сукня ў цябе даволі прыстойная,— сказала князёўна,— ты ўсе яшчэ хочаш быць князёўнай?
— ???
— Ты не хочаш памяняцца сукнямі? Ты станеш на адзін вечар, кім марыла быць усе жыццё. Гэта загад!
— Князёўна!
— Хутчэй пераапранайся, выйдзеш на балкон і будзеш вітаць войскі.
Князёўна расправіла сукню.
— На жаль, я ніколі не верыла, што мы падобны адна да адной, а зараз шкада, няма люстра. І гладзі, не рабі ляманту.
Князёўна хуценька збегла па сходах, мінула гвардзейцаў, мінула браму, выйшла на луг і зірнула на постаць у бальнай сукні. «Спяшайся, пераможца!» — падумала яна.
Не дайшла князёўна яшчэ да першых дрэў, як з лесу вылецеў коннік — веставы ганец яе бацькі. Князёўна ледзь паспела прыкрыць палову твару.
— Куды ідзеш? Ноч набліжаецца. Лепей спяшайся ў замак, дзяўчынка. Князі памірыліся. На сёння прызначылі заручыны князёўны з маладым князем. Мо калі паспееш першай паведаміць сваей гаспадыні такую навіну, то яна і падорыць сукню, аб якой ты марыш. Спяшайся.
Веставы ганец сціснуў бакі каня шпорамі і паімчаў да замка.
Князёўна з хвіліну гладзела яму наўздагон, потым села проста на траву і сказала ўголас:
— Нашто спяшацца, калі яна ўжо падорана. Дзень нараджэння і заручыны розныя святы, таму і сукні павінны быць рознымі, свае на кожны фэст. А тое, што на мне зараз, самае што трэба, каб сядзець на ускрайку лесу.
Сцэнарый смерці
Нарэшце я магу расказаць праўду. Раскласці звяно за звяном той ланцуг жахлівых здарэнняў. Пра іх памятаюць, расказваюць і сёння. Яны ўжо склаліся ў паданні. І мая праўда будзе толькі адной з версій. Бо людзі не жадаюць ведаць, як было на самой справе, яны прымаюць той варыянт, які ім пасуе.