— Жанчына? — машынальна ўдакладніў я.
— Не,— Тэрэза Маршанская ў захапленні ад таго, што іхні план разгортваўся як мае быць, падавілася цыгарэтным дымам і закашлялася.
— Стоп,— сказаў я,— гэта чалавек, які сядзіць тут, у зале, але ён не мужчына і не жанчына?
— Пяць хвілін прайшло,— задаволена канстатаваў Сак,— крычаць праз дзевяць хвілін давядзецца так, каб пачулі ва ўсім доме і ў бары таксама.
— Гэты чалавек гермафрадыт?
— Не ведаю, не спрабаваў, але спадзяюся, што не,— не ўстрымаўся ад разгорнутага адказу Даўгалевіч.— Гражына, а ты як лічыш?
Яна ўтупіла вочы ў стол. А Сак і за ім астатнія пачалі прыхавана смяяцца. Я ўважліва зірнуў кожнаму ў вочы. Усіх, апроч Гражыны, гэта яшчэ больш падвесяліла, а яна ўпарта чакала майго пытання, бо, відаць, пралічыла яго наперад.
«Так,— падумалася мне,— калі ўсіх падвесяліла магчымасць аднаму з прысутных быць гермафрадытам, а сур'ёзнымі засталіся толькі мы з Гражынай, відаць, гэтая падначка нас дваіх і тычыцца, гэта нехта адзін з нас, толькі абрэвіятура хітра састаўлена і яе клініць на пытанні «Жанчына ці мужчына?», калі яго ставіш рубам. Паспрабую абысці».
— Вы самі вымагаеце падобных пытанняў, з пачуццевай сферы. Гражына, ты тэарэтычна можаш мардавацца з тваім «МПС»?
— З маім? — перапыталася Гражына, і ўсе насцярожыліся.— Тэарэтычна не адназначная пастаноўка праблемы,— спахапілася яна пад пільным Даўгалевічавым позіркам.— Удакладні.
— Добра, ты б магла згодна законам ці правілам фізіялогіі пераспаць з «МПС»?
— Так, гэтае сумеснае дзеянне — мяне і «МПС» — не пярэчыць правілам фізіялогіі, маім перакананням і тэарэтычна можа адбыцца,— пасля роздуму сказала Гражына.
— А ты, Мікола?
— Мне і думаць няма чаго, вядома, «так», калі «МПС» не супраць,— Сак задаволена пацер рукі.— Думай, Марцін, думай, пяць хвілін засталося.
— Атрымліваецца, што або Мікола блакітны, або Гражына мяне падманула.
— Дойдзеш да мяне па наступным коле, адкажу, а зараз рухайся далей,— Сак паглядзеў на гадзіннік і паківаў мне пальцам.
— Яны ўсе кажуць праўду?
— Так,— нейтральным голасам падаў Кяльміцкас.
— Але гэта нонсэнс? — здзівіўся я.
— Не, для «МПС» не нонсенс. Глядзі, не прадай,— Маршанскі звярнуўся ўжо да Гражыны.
— «МПС» — гэта Сак? — спытаўся я ў Тэрэзы.
— Няўжо ты лічыш мяне ананістам,— пакрыўдзіўся той.— Адказваю за сябе і за Тэрэзу: не.
Тая пацвердзіла.
— Гэта Гражына?
— Не,— Даўгалевіч паказаў мне два пальцы, што, відаць, азначала дзве хвіліны да канца гульні.
— Гэта я?
— Так,— адказала Гражына,— дарма радуешся, гульня не скончылася, ты не раскрыў абрэвіятуры «МПС».
— Ён радуецца,— убіўся Сак,— што тэарэтычная магчымасць можа стаць практычнай.
— А для цябе «МПС» — гэта Гражына? — нарэшце зразумеў я, што «МПС» можа быць для кожнага свае.
— Я гэтага і не адмаўляў, а ты кажаш: то гермафрадыт, то ананіст, то блакітны,— удаў крыўду Сак.
— Для вас «МПС» — Сак?
— Так,— Кяльміцкас позіркам падтрымаў мяне.
— «М» азначае «мой»?
— Так,— Маршанскі відавочна стаміўся і ўжо хацеў спаць.
— «П» — гэта азначэнне?
— Так,— кіўнула Тэрэза.
Давялося намысліцца, каб не трапіць з плыні «так» у плынь «не». «Якое азначэнне на «П» стасуе да мяне Гражына? — думаў я.— Да Гражыны Сак, да Сака Кяльміцкас?» У гэты час Даўгалевіч урачыста ўзняў гадзіннік над сталом — заставалася чвэрць хвіліны. І тут раптам прасвятлілася літара «С» — гэта «сусед». Мы ўсе за сталом суседзі адзін аднаму, не сябры, гэта пачуццевая катэгорыя і таму недакладная, а суседзі — геаметрычная катэгорыя, і не больш таго. Затое яна дакладна акрэслівае нашыя адносіны.
Даўгалевіч ужо ўзняў руку, каб адбіць час, а я нават не паспеў прааналізаваць, але сказаў:
— «М» — гэта «мой», «П» — «правы», «С» — «сусед». «МПС» — «мой правы сусед», для кожнага свой.
Даўгалевіч адбіў час гадзіннікавай бранзалеткай па філіжанцы і сказаў:
— Ну што ж, фокус не прайшоў, давядзецца крычаць, як дамаўляліся.
Хвілінку,— перапыніў я,— мне будзе прыемней выйсці на калідор, зачыніць дзверы і паслухаць адтуль — ці стрымаеце вы свае слова — крычаць так гучна, каб было чуваць паўсюль?
— Я б яшчэ прапанаваў віна,— развеў рукамі Даўгалевіч,— але, на жаль, з сабой больш няма, мо ты, Марцін, сходзіш да мяне ў нумар, прынясеш? Заадно паслухаеш адтуль, калі не пачуеш, паўторым. Там яшчэ есць,— ён палез у кішэню па ключы.
— Я магу адкупіцца,— Гражына паставіла на стол прыхаваную насуперак маім перасцярогам, бутэльку.— Я наогул ціхі чалавек, адна загана, што палю.