Акурат падвярнуўся выпадак. Аднойчы яму сказалі, што па радыё чыталі гумарэску як дзве кропелькі вады падобную на тую, што летась ён друкаваў у сатырычным часопісе. Вадзім, выбраўшы вольную хвіліну, паехаў у радыёкамітэт на Рэвалюцыйную. Узяў свой экзэмпляр часопіса і зайшоў у літрэдакцыю. Сустрэў там свайго аднакашніка па ўніверсітэце Вацлава Занько. Той пагартаў матэрыялы «сатырычнага акна» (так называлася рубрыка сатыры і гумару) і сапраўды знайшоў Вадзімаву гумарэску пад чужым прозвішчам.
— Н-да, дзялы, — пачухаў патыліцу Вацлаў. — Выходзіць, і ў нас завяліся плагіятары. Ну, і што зараз будзем рабіць? А ты, аднак, папулярны. Цябе чытаюць і перапісваюць. Не кожны гэтым можа пахваліцца. Так што віншую. Карацей, я схаджу, а то, можа, і разам да старшыні камітэта. Хай парадзіць, як у такім выпадку быць. У суд жа не падасі, а вось прапясочыць нягодніка нейкім чынам варта. Прамаўчы, то ён яшчэ куды пашле не сваё, падставіць рэдакцыю.
Ісці да начальства Вадзім адмовіўся, і хлопец сам узяўся разблытаць гэты вузел. Праз колькі хвілін вярнуўся і сказаў, што да старшыні пакуль не прабіцца, зойдзе пасля.
— Добра, я патэлефаную, — Вадзім запісаў нумар Занько. Той раптам ні з таго ні з сяго прапанаваў:
— У нас тут у рэдакцыі пісьмаў ёсць вакантнае месца. Работа адказная, але вартая таго. Будуць камандзіроўкі па рэспубліцы, сустрэчы з цікавымі людзьмі. Так што падумай, але нядоўга. Такія вакансіі доўга не пустуюць.
Вадзім сказаў, што прыйдзе заўтра, а ён, Вацлаў, няхай, калі зможа, закіне перад начальствам патрэбнае слова. Гэты раз матэрыялаў у газету было мала, і яны ўжо з дзевяці білі лынды, не ведаючы, куды сябе дзець. Вадзім дык перачытаў, узяўшы з сакратарыята, усе свежыя газеты і цяпер, бліжэй к дзесяці, чакаў каманды разысціся па дамах. Але такой каманды не было і не было. Яшчэ не з’явіўся шэф, а без яго ніхто не асмеліўся б адпусціць дадому патрэбных людзей. У «Правде» Вадзім вычытаў, што рыхтуецца пленум ЦК КПСС па ўздыме сельскай гаспадаркі, і на ім з дакладам выступіць першы сакратар Мікіта Сяргеевіч Хрушчоў. «Во тады ўжо будуць начныя «бдения», — падумаў з жахам. — Добра было б да гэтага часу перайсці на новае месца».
Галоўны рэдактар з’явіўся толькі пад поўнач і запатрабаваў да сябе машыністку Бэлу. «Ну, цяпер да раніцы не бачыць нам падушкі». Брала злосць на такія парадкі і хацелася — ат, што будзе, тое будзе — кінуць-рынуць усё і бразнуць дзвярыма. Але ўзяў одум: калі пераходзіць на іншую працу, то з падачы галоўнага могуць напісаць такую характарыстыку, што пасля нікуды не ткнеш носа. Таму, змірыўшыся, ён зайшоў у пусты кабінет і пачаў абдумваць новае апавяданне, звязанае з яго начнымі паходамі ў гарсавет. І толькі ў тры ночы іх нарэшце адпусцілі дадому. Гэты раз не было машыны развезці людзей, і давялося доўга галасаваць на праспекце, каб злавіць таксі. Нарэшце пашанцавала, і ўжо праз дваццаць хвілін Вадзім быў у сваёй кватэры. Жонка і дзіця спалі, і ён на дыбачках пацёгся ў кухню, каб чаго перахапіць. Люся, аднак, прачнулася, глянула на гадзіннік і жахнулася: было каля чатырох раніцы.
— Бедненькі мой, харошы, — яна прыціснулася да яго і пацалавала. — Няўжо ж гэтулькі работы ў вас, каб усю ноч трымаць?
— Дурнота, а не праца, — Вадзім, жуючы кавалак каўбасы, расказаў, як хадзіў у радыёкамітэт і што там яму прапанавалі.
— Дык гэта ж было б здорава! — няголасна ўсклікнула, каб не разбудзіць малую, жонка. — Хоць бы, як усе добрыя людзі, своечасова прыходзіў дадому.
— Ну, пры нашай прафесіі могуць быць любыя затрымкі, — запярэчыў ён. — Гэта на заводзе скончылася змена, і ўсе валам хлынулі на прахадную, а там, куды надумаў, могуць быць камандзіроўкі, розныя іншыя мерапрыемствы.
— І ўсё ж гэта лепей, чым сённяшняе тваё становішча.
— Я вельмі рады, што ты адабраеш мой выбар. Ты ў мяне разумніца. Заўтра ж пайду, паспрабую свайго шчасця.
Начных змен не было, і Вадзім, аналізуючы пісьмы (а іх прыходзіла вельмі шмат, асабліва заявак на тую ці іншую песню альбо на радыёпастаноўку), ужо на першым часе зрабіў некалькі абагульняючых аглядаў, якія выклікалі добры водгук з боку начальства. Работа яму падабалася, і ён з галавою акунуўся ў яе. Многае з недаробленага браў дадому і вечарам, калі родныя яму людзі спалі, на кухні пісаў, крэсліў, шукаў розныя варыянты падачы матэрыялу.
Неяк яго зацікавіла адно пісьмо, у якім жанчына апісвала сваё жыццё без усялякіх упрыгожанняў, жыццё суровае і праўдзівае. У ім, тым пісьме, расказвала пра калектывізацыю, пра раскулачванне, як вясковая галота захапіла ўладу і зжывала са свету самых лепшых і працавітых. Пад гэты прэс трапіла і аўтарка пісьма. Яна прасіла карэспандэнта радыё прыехаць у іхнюю вёску, яна раскажа такія жахлівыя гісторыі са свайго нядаўняга мінулага, якія і ў страшным сне не сасніш. А яшчэ раскажа, чым абярнулася для сялян тая гвалтоўная калектывізацыя, якая і сёння бокам выходзіць.