— Знойдзецца ўправа і на меншых служак хеўры, — казала яна кожнаму, хто выказваў ёй захапленне прамовай, якая была надрукавана ва ўсіх газетах, нават і тутэйшай, і адначасова абуралася несправядлівасцю ў адносінах да яе самой.
— Падумаеш, ларок. Як быццам я нешта мела з яго, акрамя галаўнога болю, — казала яна тым, хто прыходзіў да яе дадому, каб падзяліцца навінамі, так памянціць языкамі. — У калгас усё роўна не пайду, хай не думаюць. Я і ў магазіне за прылаўкам магу быць, і яшчэ дзе. Работа знойдзецца.
У Вадзіма было горай. Яго выклікаў старшыня радыёкамітэта і паўшчуваў, чаму, перш чым даваць нейкі матэрыял наверх, не параіўся з ім, не даў пазнаёміцца. Можа, і перадачу якую зрабілі б, а так — з плеч ды ў печ. А печ гарачая, — ён пакорпаўся сярод сваіх папер і даў пачытаць аддрукаваную на машынцы, на бланку райкама партыі скаргу на Вадзіма Гурко за прадузятае стаўленне да фактаў, выкладзеных у запісцы ў Цэнтральны Камітэт, за тое, што не ўзгадніў гэтыя факты з раённымі ўладамі. У той скарзе гаварылася пра этыку журналіста, партыйны падыход да асэнсавання разрозненых фактаў, якія зусім не адлюстроўваюць сапраўдную сутнасць з’явы. Прасілі старшыню радыёкамітэта паўздзейнічаць на журналіста і камандзіраваць яго ў Радава на партыйную канферэнцыю, дзе будзе гаварыцца і пра крытыку стылю работы раённых кіраўнікоў.
— Трэба ехаць, — сказаў старшыня, называючы дату і час правядзення канферэнцыі. — Можна нават уключыць і магнітафон, запісаць таго-сяго з выступоўцаў. А раптам спатрэбіцца?
— Карайце мяне як хочаце, — заўпарціўся Вадзім, — але на з’ядзенне ваўкам я не паеду. Вы ж добра ўяўляеце, як мне будзе сярод іх. Яны з костачкамі праглынуць. Там жа рука руку мые. Хай ужо капаюць на мяне ў Цэнтральны Камітэт. Але, думаю, што пабаяцца. Супраць таго, пра што я пісаў, яны не знойдуць аргументаў. Там усё выверана.
— Ну-ну, глядзі, — сказаў старшыня, — каб пасля не было праблем. Лепш на тыя дні падскоч куды ў камандзіроўку і затрымайся, а мы ў сваю чаргу апраўдаемся, што ў паездцы захварэў і не змог своечасова вярнуцца.
Ён устаў, працягнуў руку, і Вадзім, развітаўшыся, пайшоў да сябе.
Вечарам з Люсяй абмяркоўвалі сітуацыю.
— Шкода мамы, — сказала жонка. — Усё ж неблагая ў яе была работа. Пакуль знойдзеш новую. А можа, усюды будуць чыніць перашкоды. Пэўна ж, усё Радава ўжо ведае, чый зяцёк заварыў гэту кашу. А чыноўнікі салідарныя, не дапусцяць, каб у іх кола пралез нехта ненадзейны, які будзе пастаўляць факцікі для крытыкі.
— Тады мы возьмем яе да нас. Жыць ёсць дзе. Во, канапа пустуе. І дачушка наша будзе скакаць ад радасці.
— Рана маме яшчэ сядзець на нейчай шыі. Яна гэтага сабе не дазволіць.
— Але ж, — даводзіў сваё Вадзім, — і пра пенсію некалі трэба падумаць. У калгасе яна заробіць шышы. А пойдзе тут дзе на працу, то пасля старасць будзе забяспечана. Толькі спачатку прапісаць трэба.
— У нас жа метраў не хопіць, — выказала сумненне Люся. — А так добра было б.
Цешча прыехала да іх праз дзень, давольная, вясёлая. Сказала, што цяпер яе ўсё Радава ведае, а не толькі ў сваёй вёсцы. Пайшла была ў краму, то без чаргі адпусцілі селядцоў, а на вуліцы дык і зусім незнаёмыя пачалі здароўкацца. А Петракову ўжо вынеслі вымову і, казалі, будуць рыхтаваць сход, каб скінуць з пасады. З’ехала з хароміны і палюбоўніца.
— Табе, зяцёк, — заключыла цешча, — пакуль што ў нас не варта паяўляцца. Усякія правакацыі могуць быць. Кажуць, Петракоў ужо і міліцыю падвучыў, што, калі ты з’явішся на радзіме, схапіць цябе нібы ўдрызг п’янага і кінуць у выцвярэзнік. А яшчэ там і косці паламаць могуць нібы за супраціўленне ахоўнікам парадку. Так што сядзіце тут і нікуды не рыпайцеся.
На прапанову застацца ў іх назусім Вольга Іванаўна адказала катэгарычным «не».
— Як жа я хату кіну, агарод? Тамака ж усё маё жыццё. А вам у вёску хіба не захочацца прыехаць? А ўнучачка, як падрасце, можа ў мяне цэлае лета бавіцца. Мне добра, і вам будуць рукі развязаны. А тут жа і сын неўзабаве мабілізуецца. А ўжо калі прыедзе з жонкай, ды яшчэ з дзіцяткам, тады можна будзе падумаць.