Не даходзячы да сяла, ён зварочвае з дарогі і ідзе пустымі агародамі па пратоптанай сцежцы. Школа відаць здалёк — яе адразу можна пазнаць па белых аканіцах і наогул па ўсім яе выглядзе.
Пералезшы цераз плот, Лабановіч ідзе школьным агародам, дзе тырчаць яшчэ цыбуры сланечнікаў, і заходзіць у кухню. Старожка Малання, у белай вышыванай кашулі, чыстая і акуратная маладзіца, увіхаецца каля печы.
— Дома настаўніца?
— Дома, дома! — бойка адказвае Малання, аглядаючы настаўніка жывымі, вясёлымі вачамі.
Вольга Віктараўна, відаць, пачула і па голасу пазнала свайго суседа па школе, бо зараз жа з пакоя пачуліся яе борздыя, цвёрдыя крокі. Момант, і яна сама паказалася на парозе. Твар яе вясёлы, у вачах свецяцца іскры радасці.
— Андрэй Пятровіч! Вось маладзец! А я ўжо і веру страціла на тое, што ўбачу вас тут. Ну, міласці ж прашу.
— Калі я памру, то перад смерцю напішу: «У маёй смерці вінавата Вольга Віктараўна».
— Чаго ж гэта вы паміраць збіраецеся ды яшчэ мяне за прычыну свае смерці ставіць думаеце? Ніколі ж мне ў галаву не прыходзіла, што праз мяне можа чалавек памерці.
Лабановіч расказвае пра страшную лужыну, што стала на дарозе.
— Але жаданне пабачыць вас у мяне было такое моцнае, што я разуўся і ўброд перайшоў.
— Што вы кажаце? — на твары Вольгі Віктараўны адбіваецца вялікае здзіўленне.— Так і сапраўды не штука захварэць і да Абрама на піва трапіць. Ох, Андрэй Пятровіч, біць вас няма каму!.. Трэба ж хоць падлячыць вас.
Яна бяжыць у кухню, загадвае Маланні падагрэць самавар, а потым, як круцёлка, завіхаецца каля шафкі.
Лабановіч глядзіць ды пасміхаецца: «Няўжо ў яе гарэлка ёсць?» Аказалася ж нешта лепшае — паўбутэлькі нечапанага добрага каньяку.
— Я вельмі рада, што маю чым падлячыць вас.— Яна налівае ёмкую чарку.— Піце, Андрэй Пятровіч: гэта першы спосаб усцерагчыся ад прастуды.
— А вы пачніце самі.
— О, не! Я ж босая не хадзіла,— смяецца яна,— і наогул не п’ю чыстага каньяку.
— Ну, дык будзьце ж здаровы.
Лабановіч хацеў ужо выпіць, але спыніўся і сказаў:
— Няхай жа ніколі не абяднее рука, што налівае чаркі, і няхай стаяць на дарогах лужыны!
Пасля такой прымаўкі ён спрытна куляе чарку. Пасмакаваў, паглядзеў на настаўніцу.
— Ведаеце, Вольга Віктараўна, што?
— Ну?
— Другі раз я прыйду да вас босы.
Настаўніца смяецца.
— А можа, яшчэ адну?
— Не, і ўся тая лужына не варта гэтага Божага дару.
— Ну, то мы вып’ем яго з чаем. А цяпер закусіце.
Лабановіч чуе, як прыемная цеплыня разыходзіцца па целе, яму зусім добра тут.
Кватэрка Вольгі Віктараўны старая і цемнаватая. Даўно пабеленая столь уся зрысована рудымі зацёкамі. Падлога падгніла, і дошкі хістаюцца пад нагамі. Настаўніца жыве ў адным толькі пакойчыку, акуратна і чысценька прыбраным, як умее прыбраць дзявочая рука.
— Ну, пахваліцеся ж, Вольга Віктараўна, як жывецца вам тут?
— I не пытайцеся, Андрэй Пятровіч. Кідаюся, хапаюся, а ўсё нейк... не тое. Няма... ну, як вам сказаць, ну, гэтай радасці работы.
— Вы яшчэ, напэўна, знаходзіцеся ў стане наладжвання работы, а на гэтай ступені заўсёды многа клопату і непрыемнасці,— прабуе супакоіць і падвесяліць яе Лабановіч.
Яна як бы трошкі задумваецца над яго словамі і адмоўна трасе галавою.
— Не, мяне проста работа не задавольвае, і ўся абстаноўка для яе нейкая нялюдская. Вы бачылі мой класны пакой?
— Не, не бачыў.
— Хочаце паглядзець?
— А давайце паглядзім.
Вольга Віктараўна вядзе яго ў школу.
— Вот, любуйцеся,— гаворыць яна, адчыніўшы дзверы.
Школьны клас меў вельмі запушчаны і пануры выгляд. Атынкаваныя сцены былі забруджаныя, абшарпаныя, абабітыя. Усюды чарнелі сляды вучнёўскай пісаніны, бо доўгія гады сцены гэтыя выконвалі ролю прамакальнай паперы. На падлозе, якая ў многіх мясцінах прагніла і пакасілася, цэлы пласт гразі. I дух у класе цяжкі, нездаровы.
Лабановіч аглядае школу.
— Так, Вольга Віктараўна, пахваліцца сваёю школаю вы не можаце.
— Вы ведаеце, Андрэй Пятровіч, пабудзеш у такой атмасферы некалькі гадзін і выходзіш адгэтуль як атручаная. Проста хоць і на свеце не жыві.
— Паршывая школа, гэта праўда,— згаджаецца Лабановіч,— спачуваю вам, Вольга Віктараўна!
Агляд школы прыніжае яго добры гумор. Яму нейк шкада робіцца Вольгі Віктараўны. Хоча сказаць што-небудзь добрае, вясёлае, каб падняць яе настрой, але слоў такіх не знаходзіцца.
— Ну, што ж? — нарэшце кажа ён.— Застаецца толькі цешыць сябе тым, што скора канікулы, можна будзе адпачыць, а там патрохі і зіма скончыцца, прыйдзе вясна... Эх, Вольга Віктараўна! Люблю я вясну і асабліва той час, калі на бярозах пачнуць распускацца лісточкі. Вясною ў мяне абуджаецца дух вандроўніцтва. Вось так бы, здаецца, ішоў і ішоў бы ў прасторы зямлі.