Дахаты пасунуцца вартаўнікі,
А ў нейкім закутку базарнага раю
Купляе Шагал малаток і цвікі
I слоікі з фарбамі выбірае.
Яму прапануюць найлепшы пакост,
Алей не з канопляў якіх, а з алівы,
Мядзведзеву шкуру і мамантаў хвост —
Звычайныя і незвычайныя дзівы.
Здзіўляюцца сонныя вартаўнікі,
Што ён выбірае з дарэмнага мноства
Цяжкі малаток, і даўгія цвікі,
I фарбы,
Разведзеныя пакостам.
А нейкі марак пра сваё распавёў —
Пра ванты пытае,
Што складзены бантам,
З эпохі якой
I з якіх караблёў?..
Але на яго не глядзяць спекулянты.
Смяецца марак з іх,
Нібыта з варон:
«Вам лётаць пядоўга над полем, над гаем...
Я ж часу не маю...
Чакае вагон —
Да Петраграда дарога даўгая».
«Не трэба вагона,— азваўся мастак,—
Ён горшы за гэтыя поўныя высі.
Я раю вам шчыра, таварыш марак,
Да Петраграда па небу прайсціся.
I з воблака,
З вечнай блакітнай гары
Убачацца вам,
Што не бачацца доле:
Чырвоныя віцебскія муры
I ўсё беларускае наваколле...»
У кожнай складанасці ёсць прастата,
Якая звычайнай работай завецца,
I хто зразумее хоць раз мастака —
Да сэрца свайго і душы дакранецца.
Марак зразумеў,
Хоць гара мараку
Не хвалі ці бераг —
Ды справа такая:
Пайшоў па блакітнаму ён цаліку —
Да Петраграда дарога даўгая...
Падобны мастак да таго цесляра,
Які абуджае драўляныя струны
У аканіцах, у браме двара,
У кроквах-праменнях,
Спрадвечных і юных.
У дужых руках малаток, і цвікі,
I фарбы,
Разведзеныя пакостам.
У позірку —
Вуліцы, вартаўнікі
I Віцьба з канём,
Што ляціць па-над мостам.
Шчаслівы, мастак пакідае базар,
А ў небе —
З тужліваю думкай лунае,
Што той нешчаслівы,
Хто вечны цясляр,
Бо еднасці з пекнай красою не мае.
Рамесніцтва —
Пошук таксама красы,
Ды гэтай красе не навек заставацца,
А той,
Што пазначана знакам мастацтва,
Праз лёсы людскія прайсці і часы.
Вярнуцца да Віцебска з клічам,
Які
Узвіхрыць будзённасці шэрыя транты:
«Не спіце, лянівыя вартаўнікі,
Бо сноўдаюць злодзеі і спекулянты!»
КОМІН
У коміне шоргат.
Ці скончыцца ён?
I хлопчыку сніцца пацук.
А шоргат бясконцы і б'ецца аб сон,
Нібыта аб цэглу ланцуг.
Уздымецца хата на тым ланцугу,
Уздымецца сцішаны сон.
I з коміна вылезці трэ пацуку,
Аднак жа не здумае ён.
Ці зорку ўпалюе,
Што ў комін глядзіць,
Ці яйка вароны глыне.
Або з ланцуга,
Што бясконца звініць,
Даліжа расу і засне.
НАКШТАЛТ ПАРАДЫ
Ты захварэў на гамлетызм,
Набыў класічную хваробу
I, разважаючы аб тым:
Стаяць альбо шукаць дарогу,
Палохаешся новых стрэч
I змен у побыце грашовым...
Мой сябра,
Зменам не пярэч,
Нібыта цэнам кірмашовым.
Пустой развазе і тузе
Не паддавайся бесхрыбетна,
У чыстай згледзеўшы расе
Дубовы жолуд пракаветны.
ПРАДБАЧАННЕ
Радок уваскрэсне патрэбны,
Тваю скалане дамавіну.
I дзень уваскрэсне ганебны,
Калі ты пакрыўдзіў жанчыну.
Радок гэты твой, найадзіны,
I ён пра каханне, вядома,
Магчыма, да гэтай жанчыны,
На свет навакольны падобнай.
З якіх небакраяў глядзела
На лёс вераб'іны твой,
Як прагнула, як хацела
Твой лёс, як уцеха, здрабнелы
Сваёй азарыць вышынёй.
Яна разумела мастацтва,
Яна гаварыла: «Застацца
З усіх тваіх вершаў павінен
Вось гэты радок аб жанчыне»,
Прароцтва цяжэй ад прымусу.
Даць веры такому няможна,
Бо ты ў гаспадарлівай Музы
Пазначаны ў спісе заможных.
I лепей пакінуць жанчыну,
Пазбыцца прароцтва яе...
I пыха твая без прычыны
Пра ўяўную славу пяе: