Тая ж куча мутантаў, але ўжо згарэлая. Тып — паводаль, нюхае кветачку, гутарыць зь іншым тыпам, павярнуўшыся да трупаў сьпіной...
Велізарнае дрэва ў лесе, скрозь абвешанае целамі. Вісяць хто за рукі, хто за ногі, і ўжо ня ўроды — на адным клятчасты камбінезон выхаванца, на іншым чорная куртка гвардзейца.
Падпаленая вуліца, жанчына зь немаўлём валяецца на маставой...
Стары, прывязаны да слупа. Твар скрыўлены, крычыць, зажмурыўшыся. Тып тут як тут — з заклапочаным відам правярае мэдыцынскі шпрыц...
Потым зноў павешаныя, падпаленыя, згарэлыя, мутанты, выхаванцы, гвардзейцы, рыбакі, сяляне, мужчыны, жанчыны, старыя, дзеткі... цэлы пляж дзетак і тып на кукішках за цяжкім кулямётам, тут ён усьміхаецца... панарамны здымак: лінія пляжу, на выдмах — чатыры танкі, усе гараць, на пярэднім пляне дзьве чорныя фігуркі з узьнятымі рукамі... хопіць. Гай зачыніў і адшпурнуў альбом, пасядзеў некалькі сэкундаў, потым з праклёнам скінуў усе альбомы на падлогу.
— Гэта ты зь імі хочаш дамаўляцца? — закрычаў ён Максіму ў сьпіну. — Хочаш іх прывесьці да нас?! Гэтага ката?! — Ён падскочыў да альбомаў, і пхнуў іх нагой.
Максім выключыў прымач.
— Не шалей, — сказаў ён. — Нічога я ўжо больш не хачу. І няма чаго на мяне гарлапаніць, самі вы вінаватыя, праспалі свой сьвет, масаракш, спустошылі ўсё, разрабавалі, абыдлячыліся, як апошняе зьвяр’ё! Што цяпер з вамі рабіць? — Ён раптам апынуўся каля Гая, схапіў яго за грудзі. — Што мне цяпер рабіць з вамі? — гаркнуў ён. — Што? Што? Ня ведаеш? Ну, кажы!
Гай моўчкі варочаў шыяй, слаба адпіхаючыся. Максім адпусьціў яго.
— Сам ведаю, — сказаў ён панура. — Нікога нельга прыводзіць. Вакол зьвяр’ё... на іх саміх насылаць трэба... — Ён падхапіў з падлогі адзін з альбомаў і стаў рыўкамі перагортваць лісты. — Які сьвет загадзілі, — казаў ён — Які сьвет! Ты паглядзі, які сьвет!...
Гай глядзеў яму праз руку. У гэтым альбоме не было ніякіх жахаў, проста краявіды розных месцаў, дзіўнай прыгажосьці і выразнасьці каляровыя фатаграфіі — сінія бухты, абрамленыя пышнай зелянінай, асьляпляльнай беласьці гарады над морам, вадаспад у горнай цясьніне, нейкая раскошная аўтастрада і паток рознакаляровых аўтамабіляў на ёй, і нейкія старажытныя замкі, і сьнежныя вяршыні над аблокамі, і хтосьці весела імчыць па сьнежным схіле гары на лыжах, і дзяўчыны, сьмеючыся, гуляюць у марскім прыбоі...
— Дзе гэта ўсё цяпер? — гаварыў Максім. — Куды вы ўсё гэта падзелі, выклятыя дзеці выклятых бацькоў? Разграмілі, спаскудзілі, разьмянялі на жалеза... Эх, вы... чалавечкі... — Ён кінуў альбом на стол. — Пайшлі.
Ён зь лютасьцю наваліўся на дзьверы, са скрыгатам і віскам расчыніў іх насьцеж і закрочыў па калідоры.
На палубе ён спытаў:
— Есьці хочаш?
— Угу... — адказаў Гай.
— Добра, — сказаў Максім. — Зараз будзем есьці. Паплылі.
Гай выбраўся на бераг першым, адразу ж зьняў бот, распрануўся і расклаў вопратку на прасушку. Максім усё яшчэ плаваў, і Гай не без трывогі сачыў за ім: вельмі ўжо глыбока ныраў сябар Мак і вельмі ўжо падоўгу заставаўся пад вадой. Нельга так, небясьпечна так, як яму паветра хапае?... Нарэшце, Максім усё ж ткі выйшаў, цягнучы за жабры велізарную магутную рыбіну. У рыбіны быў ачмурэлая выгляд, ніяк яна зразумець не магла, як жа гэта яе злавілі голымі рукамі. Максім адкінуў яе падалей у пясок і сказаў:
— Па-мойму, гэтая пасуе. Амаль неактыўная. Таксама, напэўна, мутант. Прымі таблеткі, а я яе зараз прыгатую. Яе можна сырой ёсьць, я цябе навучу, — сасімі называецца. Ня еў? Давай нож...
Потым, калі яны наеліся сасімі — нічога ня скажаш, аказалася цалкам ядома, — і ўлягліся галышом на гарачым пяску, Максім пасьля доўгага маўчаньня спытаў:
— Калі б мы трапілі ў рукі патрулёў, здаліся б, куды б яны нас адправілі?
— Як — куды? Цябе — па месцы выхаваньня, мяне — па месцы службы... А што?