— Гэта дакладна?
— Куды ўжо дакладней... Інструкцыя самога генэрал-камэнданта. А чаму ты пытаешся?
— Зараз пойдзем шукаць гвардзейцаў, — сказаў Максім.
— Танк захопліваць?
— Не. Па тваёй легендзе. Ты выкрадзены вырадкамі, а выхаванец цябе выратаваў.
— Здавацца? — Гай сеў. — Як жа так?… І мне таксама? Назад пад выпраменьваньне?
Максім маўчаў.
— Я жа зноў балванчыкам зраблюся... — бездапаможна сказаў Гай.
— Не, — сказаў Максім. — То бок, так, вядома... але гэта ўжо будзе ня так, як раней... Ты, вядома, будзеш трошкі балванчыкам, але ж цяпер ты будзеш верыць ужо ў іншае, у правільнае... Гэта, вядома, таксама... добрага мала... але ўсё-ткі лепш, нашмат лепш...
— Ды нашто? — з адчаем закрычаў Гай. — Навошта гэта табе трэба?
Максім правёў далоньню па твары.
— Ці бачыш, Гай, сябра, — сказаў ён. — Пачалася вайна. Ці то мы напалі на ханційцаў, ці то яны на нас... Адным словам, вайна...
Гай з жахам глядзеў на яго. Вайна... ядзерная... цяпер іншых не бывае... Рада... Божа, ды навошта гэта ўсё? Ізноў усё спачатку, зноў голад, гора, уцекачы...
— Нам трэба быць там, — працягваў Максім. — Мабілізацыя ўжо абвешчаная, усіх клічуць у шэрагі, нават нашага брата выхаванца амністуюць і — у шэрагі... І нам трэба быць разам, Гай. Ты жа штрафнік... Добра было б мне патрапіць да цябе пад начальства...
Гай амаль ня слухаў яго. Учапіўшыся пальцамі ў валасы, ён разгойдваўся з боку ў бок і дзёўбаў сам сабе: «Навошта, навошта, будзьце вы праклятыя!... Будзьце вы трыццаць тры разы праклятыя!»
Максім страсянуў яго за плячо.
— А ну-ка вазьмі сябе ў рукі! — сказаў ён жорстка. — Не развальвайся. Нам цяпер біцца давядзецца, развальвацца няма-калі... — Ён устаў і зноў пацёр твар. — Праўда, з вашымі клятымі вежамі... Але ж вайна — ядзерная! Масаракш, ніякія вежы ім не дапамогуць...
«Сьпяшайцеся, Фанк, сьпяшайцеся!»
— Сьпяшайцеся, Фанк, сьпяшайцеся. Я спазьняюся.
— Слухаюся. Рада Гаал... Яна забраная зь вядзеньня пана дзяржаўнага пракурора і знаходзіцца ў нашых руках.
— Дзе?
— У вас, у асабняку «Хрустальны лебедзь». Лічу сваім абавязкам яшчэ раз выказаць сумнеў у разумнасьці гэтай акцыі. Наўрад ці такая жанчына можа дапамагчы нам управіцца з Макам. Такіх лёгка забываюць, і Мак...
— Вы лічыце, што Разумнік дурнейшы за вас?
— Не, але...
— Разумнік ведае, хто выкраў жанчыну?
— Баюся, што так.
— Добра, хай ведае... З гэтым усё. Далей?
— Сэндзі Чычаку сустракаўся зь Дзяргунчыкам. Дзяргунчык, па-відаць, пагадзіўся зьвесьці яго зь Цесьцем...
— Стоп. Які Чычаку? Лабаты Чык?
— Так.
— Справы падпольля мяне зараз не цікавяць. Па справе Мака ў вас усё? Тады слухайце. Гэтая чортавая вайна зблытала ўсе пляны. Я зьяжджаю і вярнуся дзён праз трыццаць-сорак. За гэты час, Фанку, вы павінныя скончыць справу Мака. Да майго прыезду Мак павінен быць тут, у гэтым доме. Дайце яму пасаду, хай працуе, свабоды ягонай не абмяжоўвайце, але дайце яму зразумець — вельмі, вельмі мякка! — што ад ягоных паводзінаў залежыць лёс Рады... Ні ў якім разе не давайце ім сустракацца... Пакажыце яму інстытут, распавядзіце, над чым мы працуем... у разумных межах, вядома. Распавядзіце пра мяне, апішыце мяне, як разумнага, добрага, справядлівага чалавека, буйнога навукоўца. Дайце яму мае артыкулы... акрамя цалкам сакрэтных. Намякніце, што я ў апазыцыі да ўраду. У яго не павінна быць ані найменшага жаданьня пакінуць інстытут. У мяне ўсё. Пытаньні ёсьць?
— Так. Ахова?
— Ніякай. Гэта бессэнсоўна.
— Сочка?
— Вельмі асьцярожная... А лепш ня трэба. Ня спудзіце яго. Галоўнае — каб ён не захацеў пакінуць інстытут... Масаракш, і ў такі час я павінен зьяжджаць!... Ну, цяпер усё?
— Апошняе пытаньне, прабачце, Вандроўнік.
— Так?
— Хто ён усё-ткі такі? Навошта ён вам?
Вандроўнік падняўся, падышоў да вакна і сказаў, не паварочваючыся:
— Я баюся яго, Фанк. Гэта вельмі, вельмі, вельмі небясьпечны чалавек.
17
У двухстах кілямэтрах ад ханційскай мяжы, калі эшалён надоўга затрымаўся на запасных шляхах ля нейкай цьмянай запляванай станцыі, навасьпечаны радавы другога разраду Зэф, дамовіўшыся па-добраму з ахоўнікам, зьбегаў да калёнкі за кіпенем і вярнуўся з партатыўным прымачом. Ён паведаміў, што на станцыі робіцца найабсалютнейшы вэрхал, грузяцца адразу дзьве брыгады, генэралы перелаяліся паміж сабой, зазяваліся, і ён, Зэф, зьмяшаўшыся з натоўпам ардынарцаў, дзеншчыкоў і ад’ютантаў, які іх акружаў, запазычыў гэты прымач у аднаго зь іх.