Лясьнік войкнуў і малітоўна склаў рукі.
— Якога чорта? — сказаў шыракаплечы.
— Не ўжо, вы мне паверце, — сказаў Доктар. — Куля ў сэрцы, куля ў хрыбетніку і дзьве кулі ў печані. Плюс да гэтага — агульная страта крыві. Плюс да гэтага — непазьбежны сэпсыс. Плюс да гэтага — адсутнасьць якіх бы там ні было сьлядоў кваліфікаванага мэдычнага ўмяшаньня. Масаракш, хапіла б і адной кулі ў сэрцы!
— Што вы на гэта скажаце? — сказаў шыракаплечы Максіму.
— Ён памыляецца, — сказаў Максім. — Ён усё дакладна вызначыў, але ён памыляецца. Для нас гэтыя раны не сьмяротныя. Вось калі б ротмістр трапіў мне ў галаву... але ён не патрапіў... Разумееце, Доктар, вы нават уявіць сабе ня можаце, якія гэта жыцьцяздольныя органы — сэрца, печань — у іх жа поўна крыві...
— Н-так, — сказаў Доктар.
— Адно мне ясна, — прамовіў шыракаплечы. — Наўрад ці яны б накіравалі да нас такую грубую працу. Яны ж ведаюць, што сярод нас ёсьць лекары.
Наступіла доўгае маўчаньне. Максім цярпліва чакаў. А я бы паверыў? — думаў ён. Я б, напэўна, паверыў. Але я наогул, здаецца, занадта легкаверны для гэтага сьвету. Хоць ужо не такі легкаверны, як раней. Напрыклад, мне не падабаецца Мэма. Ён увесь час чагосьці баіцца. Сядзіць з кулямётам сярод сваіх і чагосьці баіцца. Дзіўна. Зрэшты, ён, напэўна, баіцца мяне. Напэўна, ён баіцца, што я адбяру ў яго кулямёт і зноў вывіхну яму пальцы. Што ж, можа быць, ён мае рацыю. Я больш не дазволю ў сябе страляць. Гэта занадта брыдка, калі ў цябе страляюць... Ён згадаў ледзяную ноч у кар’еры, мёртвае фасфарасцыруючае неба, халодную ліпкую лужыну, у якой ён ляжаў. Не, хопіць. Зь мяне хопіць... Цяпер лепш я буду страляць сам...
— Я яму веру, — сказала раптам Ордзі. — У яго канцы на стачаюцца, але гэта проста таму, што ён дзіўны чалавек. Такую гісторыю нельга прыдумаць, гэта было б занадта недарэчна. Калі б я яму ня верыла, я б, пачуўшы такую гісторыю, адразу б яго застрэліла. Ён жа ґрувасьціць недарэчнасьць на недарэчнасьць. Не бывае такіх правакатараў, таварышы... Можа быць, ён вар’ят. Гэта можа быць... Але не правакатар... Я за яго, — дадала яна пасьля паўзы.
— Добра, Птушка, — сказаў шыракаплечы. — Памаўчы пакуль... Вы праходзілі камісію ў Дэпартамэнце грамадзкага здароўя? — спытаў ён Максіма.
— Так.
— Вас прызналі прыдатным?
— Вядома.
— Без абмежаваньняў?
— У картцы было напісана проста: «прыдатны».
— Што вы думаеце пра Баявую Гвардыю?
— Цяпер я думаю, што гэта бязґлуздая зброя ў чыіхсьці руках. Хутчэй за ўсё — у руках гэтых праславутых Невядомых Айцоў. Але я яшчэ шмат чаго не разумею.
— А што вы думаеце пра Невядомых Айцоў?
— Я думаю, што гэта вярхушка ваеннай дыктатуры. Тое, што я пра іх ведаю — вельмі супярэчліва. Можа быць, іхныя мэты нават высакародныя, але сродкі... — Максім паківаў галавой.
— Што вы думаеце пра вырадкаў?
— Думаю, што тэрмін няўдалы. Думаю, што вы — змоўшчыкі. Мэты вашыя ўяўляю даволі цьмяна. Але мне спадабаліся людзі, якіх я бачыў сам. Усе яны здаліся мне сумленнымі і... як бы гэта сказаць... ня абалваненымі, дзеючымі сьвядома.
— Так, — сказаў шыракаплечы. — У вас бываюць болі?
— У галаве? Не, не бываюць.
— Навошта пра гэта пытацца? — сказаў Лясьнік. — Калі б былі, ён бы тут не сядзеў.
— Вось я і хачу зразумець, навошта ён тут сядзіць, — сказаў шыракаплечы. — Навошта вы прыйшлі да нас? Вы хочаце ўдзельнічаць у нашай барацьбе?
Максім паківаў галавой.
— Я б так не сказаў. Гэта была б няпраўда. Я хачу разабрацца. Цяпер я хутчэй з вамі, чым зь імі, але ж і пра вас я ведаю занадта мала.
Усе пераглянуліся.
— У нас так ня робіцца, мілы, — сказаў Лясьнік. — У нас так: альбо ты наш, і тады на табе зброю й ідзі ваяваць. Альбо ты, значыць, ня наш, і тады прабач, тады мы цябе... сам разумееш... куды цябе — у галаву трэба, так?
Зноў настала маўчаньне. Доктар цяжка ўздыхнуў і выкалаціў люльку аб лаву.
— Рэдкі й цяжкі выпадак, — абвясьціў ён. — У мяне ёсьць прапанова. Хай ён нас папытае... У вас жа ёсьць пытаньні, ці ня так, Мак?
— Так, я прыйшоў пытацца, — адгукнуўся Максім.
— У яго шмат пытаньняў, — пацьвердзіла Ордзі, усьміхаючыся. — Ён маці жыць не даваў пытаньнямі. Ды й да мяне прыставаў.