Запалы былі разьлічаныя на пяць хвілін, ён па чарзе ўключыў іх усё і пабег назад, да Генэрала і Мэма. Нешта перашкаджала яму, ён спыніўся, пашукаў вачыма і зразумеў: Ордзі. Бегам, гледзячы пад ногі, каб не спатыкнуцца, ён вярнуўся да яе, падняў на плечы лёгкае цела і зноў бягом, гледзячы пад ногі, каб не спатыкнуцца, — да дроту, да паўночнага праходу, дзе мучыліся Генэрал і Мэма, але ім нядоўга ўжо заставалася мучыцца. Ён спыніўся каля іх і павярнуўся да вежы.
І вось споўнілася гэтая бессэнсоўная мара падпольшчыкаў. Хутка, адна за адной, трэснулі міны, падмурак вежы завалакло дымам, а затым сьляпучыя агні патухлі, стала непраглядна цёмна, у цемры заскрыгатала, загрукацела, скаланула зямлю, зь ляскам падскочыла і зноў скаланула зямлю.
Максім паглядзеў на гадзіньнік. Было семнаццаць хвілін адзінаццатай. Вочы прывыклі да цемры, зноў стаў бачным разварочаным дрот, і стала бачная вежа. Яна ляжала ў баку ад капаніра, дзе ўсё яшчэ гарэла, растапырыўшы зьнявечаныя выбухамі апоры.
— Хто тут? — прахрыпеў Генэрал, завалтузіўшыся.
— Я, — сказаў Максім. Ён нагнуўся. — Час сыходзіць. Куды вам патрапіла? Вы можаце ісьці?
— Пачакай, — сказаў Генэрал. — Што зь вежай?
— Вежа гатовая, — прамовіў Максім. Ордзі ляжала на яго плячы, і ён ня ведаў, як сказаць пра яе.
— Ня можа быць, — сказаў Генэрал, прыўзьнімаючыся. — Масаракш! Няўжо?... — Ён засьмяяўся і зноў лёг. — Слухай, Мак, я нічога не цямлю... Колькі гадзін?
— Дваццаць хвілін адзінаццатай.
— Значыць, усё верна... Мы яе прыкончылі... Малайчына, Мак... Пачакай, а гэта хто побач?
— Капыта, — сказаў Максім.
— Дыхае, — сказаў Генэрал. — Пачакай, а хто яшчэ жывы? Гэта ў цябе хто?
— Гэта Ордзі, — зь цяжкасьцю сказаў Максім.
Некалькі сэкунд Генэрал маўчаў.
— Ордзі... — паўтарыў ён нерашуча і ўстаў, хістаючыся. — Ордзі, — зноў паўтарыў ён і прыклаў далонь да яе шчакі. Некаторы час яны маўчалі. Потым Мэма хрыпата запытаўся:
— Колькі часу?
— Дваццаць дзьве хвіліны, — сказаў Максім.
— Дзе мы? — спытаў Мэма.
— Трэба сыходзіць — сказаў Максім.
Генэрал павярнуўся і пайшоў праз праход у дроце. Яго моцна хістала. Тады Максім нагнуўся, узваліў на іншае плячо грузнага Мэма і рушыў сьледам. Ён дагнаў Генэрала, і той спыніўся.
— Толькі параненых, — сказаў ён.
— Я данясу, — сказаў Максім.
— Выконвай загад, — сказаў Генэрал. — Толькі параненых.
Ён працягнуў рукі і, стогнучы ад болю, зьняў цела Ордзі з пляча Максіма. Ён ня мог утрымаць яе і адразу паклаў на зямлю.
— Толькі параненых, — сказаў ён дзіўным голасам. — Бягом... марш!
— Дзе мы? — спытаў Мэма. — Хто тут? Дзе мы?
— Трымайцеся за мой пояс, — сказаў Максім Генэралу і пабег. Мэма ўскрыкнуў і абмяк. Галава яго матлялася, рукі боўталіся, ногі паддавалі Максіму ў сьпіну. Генэрал, гучна і сіпла дыхаючы, бег па пятах, трымаючыся за пояс.
Яны ўбеглі ў лес, па твары засьцябалі мокрыя галіны, Максім ухіляўся ад дрэваў, якія кідаліся насустрач, пераскокваў праз выскокваючыя пні, гэта аказалася цяжэй, чым ён думаў, ён быў ужо ня той, і паветра тут было ня тое, і наогул усё было ня так, усё было няправільна, усё было не патрэбна і бессэнсоўна. Ззаду заставаліся зламаныя кусты, і крывавы сьлед, і пах, а дарогі ўжо даўно ачэпленыя, рвуцца з павадкоў сабакі, і ротмістр Чачу з пісталетам у руцэ, каркаючы каманды, касалапа бяжыць па асфальце, перамахваючы кювет і першым нырае ў лес. Ззаду заставалася дурная паваленая вежа, і абгарэлыя гвардзейцы, і трое мёртвых таварышаў, а тут было двое, параненых, напаўмёртвых, якія ня мелі амаль ніякіх шанцаў... і ўсё дзеля адной вежы, адной дурной, бессэнсоўнай, бруднай, іржавай вежы, адной зь дзесяткаў тысяч такіх жа... больш я нікому не дазволю зьдзяйсьняць такія глупствы, не, скажу я, я гэта бачыў... колькі крыві, і ўсё за груду бескарыснага ржавага жалеза, адно маладое дурное жыцьцё за іржавае жалеза, і адно старе дурное жыцьцё за ўбогую надзею хоць некалькі дзён пабыць, як людзі, і адно расстралянае каханьне — нават не за жалеза і нават не за надзею... калі вы хочаце проста выжыць, скажу я, то навошта ж вы так проста паміраеце, так танна паміраеце... масаракш, я не дазволю ім паміраць, яны ў мяне будуць жыць, навучацца жыць... які стаўбень, як я пайшоў на гэта, як я даў ім дазвол пайсьці на гэта...