Дзень-ноч, дзень-ноч...
— Навошта вы хацелі яго спыніць? — спытаў раптам Вяпрук.
Максім хутка сеў. Гэта было першае пытаньне, якое яму задаў аднарукі.
— Я хацеў паглядзець, як ён уладкаваны.
— Уцячы сабраліся?
Максім пакасіўся на Зэфа і сказаў:
— Ды не, справа ня ў гэтым. Усё ж ткі танк, баявая машына...
— А навошта вам танк? — спытаў Вяпрук. Ён гаварыў так, нібы рудага правакатара тут не было.
— Ня ведаю, — прамовіў Максім. — Над гэтым яшчэ трэба падумаць. Іх тут шмат такіх?
— Шмат, — умяшаўся руды правакатар. — І танкаў тут шмат, і дурняў тут таксама заўсёды хапала... — Ён зяўнуў. — Колькі разоў ужо спрабавалі. Залезуць, пакапаюцца-пакапаюцца, ды й кінуць. А адзін дурань — вось як ты, — той і зусім узарваўся.
— Нічога, я б не ўзарваўся, — холадна сказаў Максім. — Гэтая машына не са складаных.
— А навошта яна вам усё-ткі? — спытаў аднарукі. Ён паліў, лежачы на сьпіне, трымаючы цыгарку ў штучных пальцах. — Дапусьцім, вы наладзіце яе. Што далей?
— На прарыў праз мост, — сказаў Зэф, рагатнуўшы.
— Чаму б і не? — спытаў Максім. Ён станоўча ня ведаў, як сябе трымаць. Гэты рыжы, здаецца, усё ж ткі не правакатар. Масаракш, чаго яны раптам прысталі?
— Вы не даберацеся да моста, — сказаў аднарукі. — Вас трыццаць тры разы расстраляюць. А калі нават даберацеся, то ўбачыце, што мост разьведзены.
— А па дне ракі?
— Рака радыёактыўная, — сказаў Зэф і сплюнуў. — Калі б гэта была людзкая рака, ня трэба было б ніякіх танкаў. Пераплывай яе ў любым месцы, берагі не ахоўваюцца. — Ён зноў сплюнуў. — Зрэшты, тады б яны ахоўваліся... Так што, юнак, не пылі. Ты трапіў сюды надоўга, прыстасоўвайся. Прыстасуешся — справа будзе. А ня станеш слухаць старэйшых, яшчэ сёньня можаш убачыць Сусьветнае сьвятло.
— Уцячы няцяжка, — сказаў Максім. — Уцячы я мог бы прама зараз...
— Ай да ты! — захапіўся Зэф.
— ... І калі вы маеце намер і далей гуляць у кансьпірацыю... — працягваў Максім, дэманстратыўна зьвяртаючыся толькі да Вепрука, але Зэф зноў перарваў яго:
— Я намераны выканаць сёньняшнюю норму, — заявіў ён, узьнімаючыся. — Інакш нам не дадуць сёньня жэрці. Пайшлі!
Ён сышоў наперад, ідучы перавальваючыся, паміж дрэвамі, а Максім спытаў аднарукага:
— Хіба ён палітычны?
Аднарукі хутка глянуў на яго і сказаў:
— Што вы, як можна!
Яны пайшлі за Зэфам, імкнучыся ступаць сьлед у сьлед. Максім ішоў апошнім.
— За што ж ён сядзіць?
— За няправільны пераход вуліцы, — сказаў аднарукі, і ў Максіма зноў прапала жаданьне размаўляць.
Яны не прайшлі і сотні крокаў, як Зэф скамандаваў: «Стой!» і пачалася праца. «Легчы!» — закрычаў Зэф. Яны кінуліся плазам на зямлю, тоўстае дрэва наперадзе з працяглым скрыпам павярнулася, высунула зь сябе доўгі тонкі гарматны ствол, паварушыла ім з боку ў бок, як бы прымерваючыся, затым нешта загудзела, пачулася пстрычка, і з чорнае рулі ляніва выпаўзла воблачка жоўтага дыму. «Пратухла», — сказаў Зэф дзелавіта і падняўся першым, атрасаючы штаны. Дрэва з гарматай яны падарвалі. Потым было міннае поле, потым пагорак-пастка з кулямётам, які не пратух і доўга прыціскаў іх да зямлі, грукочачы на ўвесь лес; потым яны патрапілі ў сапраўдныя джунглі калючага дроту, ледзь прадраліся, а калі ўсё ж ткі прадраліся, па іх адкрылі агонь аднекуль зьверху, усё вакол ірвалася і гарэла, Максім нічога не разумеў, аднарукі моўчкі і спакойна ляжаў тварам уніз, а Зэф паліў з гранатамёта ў неба і раптам закрычаў: «Бягом, за мной!» і яны пабеглі, а там, дзе яны толькі што былі, успыхнуў пажар. Зэф лаяўся страшнымі словамі, аднарукі пасьмейваўся, яны забраліся ў глухі гушчар, але тут раптам засьвістала, засопла, і скрозь галіны павалілі зеленаватыя аблокі агідна пахнучага газу, і зноў трэба было бегчы, прадзірацца цераз кусты, і Зэф зноў лаяўся, а аднарукага пакутліва ванітавала...
Потым Зэф, нарэшце, прытаміўся і абвясьціў адпачынак. Яны распалілі вогнішча, і Максім, як малодшы, пачаў гатаваць абед — варыць суп з кансэрваў у тым самым кацялку. Зэф і аднарукі, мурзатыя, абадраныя, ляжалі тут жа і палілі. У Вепрука быў закатаваны выгляд, ён быў ужо стары, яму даводзілася цяжэй за ўсіх.