– Bądź człowiekiem, Podoba. Ja muszę mieć na dzisiaj dzika.
– Samolot wszystkie wypłoszył – stwierdził Podoba, zatrzymując „bizona” na granicy pegeerowskich pól, tuż koło starej „warszawy” dyrektora Pilcha.
Ani on, ani Pilch nie wiedzieli, że za „warszawą” stał Kaźmierz Pawlak, obmyślając słowa, którymi zaprosi dyrektora na wesele wnuczki w zamian za zgodę na posadę dla jej męża. Miał zamiar w tej krótkiej oracji dać dyrektorowi do zrozumienia, że mu wybacza wydanie wyroku na niego i że w imię przyszłości tej ziemi gotów jest go posadzić na honorowym miejscu przy weselnym stole, tak gdzieś między proboszczem Durdełłą a wójtem Foglem. Kiedy otrzepując nogawki szykował w myśli prośbę o poparcie odroczenia służby wojskowej dla Zenobiusza Adamca, do jego uszu dobiegł dialog między dyrektorem a kombajnistą.
– Loty odwołałem. Dziś wieczór trzeba zaprowadzić kogoś na pewny strzał, żeby odyniec odjechał w tym bagażniku! – Pilch gestem wskazał za siebie, na potłuczoną „warszawę”.
– A nie lepiej to od razu go do czarnej „wołgi” zapakować? – zauważył Podoba, dając do zrozumienia, że zna motywy nacisków dyrektora. Pilch znów wspiął się na stopień, przymilnie zaglądając w oczy szczerbatego kombajnisty, jakby ten był co najmniej sekretarzem ekonomicznym KW.
– Dla ciebie to spacerek – przekonywał go, starając się nadać swemu głosowi uwodzicielski czar.
– Jak ostatni raz poszedłem na taki spacerek, to się z żoną po roku przywitałem.
Dyrektor wyciągnął do Podoby pudełko papierosów „Wawel”, które zostały mu jeszcze z zapasów dowiezionych na przyjęcie kołchoźników. Podczas gdy Podoba obracał w paluchach pudełko i wąchał nieufnie papierosy, Pilch podszedł do leżącej na miedzy skrzynki z wodą mineralną i przytknął szyjkę do spieczonych warg.
Podoba zlazł z kombajnu i nieomal wyrwał dyrektorowi ostatnią butelkę.
– Tamto było kłusownictwo – Pilch ocierał wierzchem dłoni usta – A to działalność społeczna.
– Społeczna? Na działalności społecznej to ja jeszcze nigdy na swoje nie wyszedłem.
Pilch położył rękę na ramieniu eks-kłusownika, jakby tym gestem chciał go przekonać, że teraz działają we wspólnym interesie: jak kontrola kiepsko wypadnie, to dyrektor może stracić pracę, a załoga premię. Trzeba zrobić wszystko, żeby nie zawieść zaufania inspektora z województwa. Jeśli ten ustrzeli odyńca czy lochę – a najlepiej i to, i to – wszystko pójdzie inaczej! Dzik jest gwarancją dla wszystkich pracowników majątku…
– Chwalić Boga, u nas dzików nie ma! – oświadczył kategorycznie Podoba, zaciągając się dyrektorskim „wawelem”. Na wszelki wypadek schował pudełko do kieszeni spodni.
– Za co Bogu dziękować! Że ja głupio wypadnę?! Mówiłem mu że są dziki – i nie ma? To teraz on mi w nic nie uwierzy. Nawet w to, że ja pijany byłem!
– Całe szczęście, że nie ma dzików. Upraw nie poniszczą.
Zrozumiał wreszcie Pilch, że nie przełamie uporu byłego kłusownika. Może bał się ujawniać swoje sposoby? Może chciał się zemścić na nim za zamknięcie go w trakcie bankietu dla kołchoźników?
W każdym razie postawił go w sytuacji bez wyjścia.
– Czy wy czasem nie za przytomnie myślicie, Podoba? – Ryszard Pilch wrócił do dyrektorskiego tonu. Widać Podoba czuł już zalatujący od niego padliną zapach ofiary kadrowych rozgrywek, bo odciął się z bezczelnym uśmiechem:
– Jakby nie umiał przytomnie myśleć, to ja bym się przed inspektorem tłumaczył, panie dyrektorze.
– Dyskutować to będziemy, jak was poproszę do siebie na dywanik – rozmiękczoną dotychczas fałszywą łaskawością twarz Pilcha ściągnął służbowy grymas surowości: – Koniec z tym przestojem!
Odwrócił się na pięcie i ruszył w stronę samochodu. Tuż przy „warszawie” stał Pawlak, skubiąc w palcach kłos. Wykruszył z niego ziarno na podstawioną dłoń. Dmuchnął. Plewy poleciały z lekkim wiatrem na twarz Pilcha.
– Ot, człowiecze, znowu nasza ziemia-matka łaskawa dla nas, co o chleb powszedni starający sia…
– Przyszedł pan aż tu, żeby mi to powiedzieć?
– Ja przyszedłszy spytać, może by pan dyrektor te taksówke na ślub wynajął?
Pomacał nagrzaną blachę „warszawy” i w duchu pomyślał, że wstyd byłby nawet świadków takim poobijanym pudłem wieźć.
– Pan się żeni? – Pilch był najwyraźniej zaskoczony tą ofertą.
– Uchowaj Boże! W naszej rodzinie raz się człowiek żeni i raz umiera.
– A pan już, zdaje się, próbował tego drugiego…?
– Ano, dzięki panu dyrektorowi. Był pan u mnie z komisją i popełnił wielką historyczną omyłkę – Kaźmierz wyprostował się, wypiął pierś w grubej kamizeli, jakby podstawiał ją do dekoracji. Oto ten „nieprzyszłościowy” chłop stoi teraz przed panem w osobistej swej postaci i prosi pana na wesele wnuczki, panny parafii tutejszej, z Zenobiuszem Adamcem, kawalerem parafii nieznanej…
– Pogratulować wspaniałego kandydata – Pilch wyciągnął rękę do klamki samochodu, ale po drodze chwycił ją w swoje łapska Pawlak i jął potrząsać serdecznie, jakby przyjmował gratulacje.
– I wzajemnie – powtarzał, odsłaniając w serdecznym uśmiechu końskie, żółte zęby. – Wzajemnie.
– Mnie? – dyrektor chciał wyrwać rękę z uścisku Pawlaka, ale ten trzymał ją mocno i dalej machał nią w powietrzu rytmicznie jakby toporkiem łupał drzazgi. – Czego?
– Takiego pracownika!
– Staż się już kończy…
– Ot i kłopot serdeczny. – Kaźmierz przybrał taką minę, jakby gorąco współczuł dyrektorowi. – A nie lepiej to fachowca przyjąć na stałą posadę? – dopiero teraz wypuścił ze swojej ręki spoconą dłoń dyrektora, obejmując szerokim gestem objął swoje i Kargulowe pola. – Chłopak silnie utalentowany do chłopskiej roboty. Odkąd za lokatora u mnie jest, to ja mogę głowę dać, co on wierny tej ziemi będzie!
Dyrektor Pilch poszedł spojrzeniem za gestem ręki Pawlaka. Nagle dostrzegł rząd żółtych chorągiewek, które miały wyznaczać granicę opylania przez samolot „gawron”. Ta granica wyraźnie przesunęła się poza miedzę, stanowiącą granicę pól PGR-u, i objęła zagony kartofli, ciągnące się od stodoły Kargula i Pawlaka. Pilch zrozumiał, że ktoś robi wszystko, żeby towarzysz Szprota mógł go przeznaczyć do skasowania nie tylko jako element politycznie niepewny; do gruntu przeżarty duchem rewizjonizmu, lecz także jako gospodarczego szkodnika, ekonomicznego dyletanta. Wszystko sprzysięgło się przeciw niemu: najpierw patriotyczna postawa Rotmistrza, którą poparł w odruchu szczerości, potem niewypał z dzikiem dla towarzysza Szproty, a teraz jeszcze ewidentne niedopilnowanie obowiązków…
– Czyje to kartofle?
– Moje.
– A skąd się wzięły tam te chorągiewki?
– Oto ciekawość – Kaźmierz śpiewnie wyraził zainteresowanie.
Wspiął się na palce, jakby chciał lepiej widzieć wytyczoną granicę. Zmarszczył się i ze zdziwieniem pokiwał głową; co miało być dla dyrektora dowodem, że pierwszy raz widzi na oczy takie zjawisko.
– Pan przestawił?
– Nigdy w życiu.
– A kto?
– Sam zachodzę w głowę – podrapał się pod maciejówką, aż daszek czapki zsunął się na czoło, zasłaniając oczy – Chyba że same. Może z wiatrem przelecieli…?
– Aaaa, to ten fachowiec, co odpowiada za ładowanie na samolot chemikaliów – domyślił się Pilch. – Zamiast na wesele, narzeczony wnuczki trafi na milicję.
– Ot, gorączka człek! Najpierw ja dla niego „nieprzyszłościowy”, a potem mojego zięcia milicją straszy?! Niech on sam uważa, żeb'