Дар гузашта беморон ва ранҷурон таваллою зора мекарданд, ки «табиб аз мулки Искандар биёред». Ҳоло он шоҳи оламгир несту мулкаш ба дасти Хоразмшоҳ гузаштааст, ки худро Искандари сонӣ мехонад. Дар ин шоҳаншоҳӣ ҳама чиз ҳаст, ғайр аз табиби ҳозиқ ба дарди ошиқ! Пас, табиби дарди беморони ишқ куҷост? Наход дар мулки Чингиз бошад?
Нигина беихтиёр лаб газиду бо чашмони пуристеҳзо қиссаи хостгор шудани Чингизхон ва ҷавоби рад гардондани Хоразмшоҳро ба ёд овард. Вақте ин муомила аз даҳон ба даҳон гузашта, то гӯши Нигина расид, ҳазлу шӯхӣ пиндошта, «аблаҳе гуфту аҳмақе бовар кард» гӯён хеле хандид. Баъд ҳисси кунҷковии духтарона боло гирифту Шакархонум ва Саодатбегимро ба сӯҳбат кашид.
— Чингиз чӣ гуна одам бошад?
— Мегӯянд, ки мардест дарозболо, хушкандом, риштунук, гӯшбистар ва бинипучуқ. Номи аслиаш Темучин…
— Темуҷин будагист… Чандсола вай?
— Аз шаст гузаштагӣ.
— Як пояш дар лаби гӯр гӯед! Ин ҳамонест, ки ба рӯзгори пешин ҷодугарӣ мекард?
— Оре, ҳамон аст. Аҳли тиҷорат мегӯянд, ки то чилсолагӣ, интухин, ҷодугари баду бало буд…
— Агар ин подшоҳ ҳамон соҳир бошад, дар паҳлӯяш будан душвор корест…
— Гапат дуруст. Аҳли тиҷорат ҳам, интухин, мегӯянд, ки мухолифат бо Чингиз аломати гумроҳист, зеро вай, интухин, балои осмонист!
— Ба ин ҷиҳати масъала коре надорам. Ман гуфтанӣ, ки агар Темуҷин қудратманд гардад, ҳунар хор мешаваду ҷодугарӣ арҷманд…
— Чаро?
— Бозори шоирони ҷодусухан ва олимони ҷодубаён касод шуда, ду чашми ҷодуи ман аз кор мемонад.
— Ин хел нагӯ, Нигина! Ҳама медонем, ки Чингизхон дилбанди ишқи туст! Вай ба зулфи каҷи ту иқтидо кардааст, ки дар он ҳазор гуна банду занҷиру тоб асту ғоратгари ҷон ва дину дилҳост! Ҳама фитнаву офату бало аз зулфи фаттон сарчашма мегираду агар ин се ба ҳам даст диҳанд, ҳоли подшоҳи ҷодунажод дар се рӯз табоҳ мегардад….
— Вай, албатта, номусулмон аст?
— Пеш кофири мутлақ буд, ҳоло, интухин, бутпараст шудагӣ. Аҳли тиҷорат мегӯянд, ки дар замони Кучлуки кучук, интухин, аҳволи мусулмонҳои Қошғар табоҳ гашта буд. Интухин имрӯз дар он диёр масҷиду мадрасаҳо обод… Агар касе намоз хонад, интухин, Чингиз вайро боз надорад, валекин худаш сар ба саҷда набарад…
— Подшоҳи мо барин будааст. Мегӯянд, ки вақти мастӣ намозу саҷдаро фаромӯш мекунад…
— Баъди сармои Ҳулвон дилаш аз мусулмонӣ хунук шудагӣ. Агар ислоҳ нашавад, дил гувоҳӣ медиҳад, ки мамлакат аз дасташ меравад!
— Яъне ки ҳамаи мо аҳли ҳарами Чингизхон мешавем?!
Он рӯз ҳама аз чунин шӯхии густохона базавқ хандида буданд. Имрӯз бошад, масъала тобиши ҷиддӣ гирифта, Чингизхон ҷиддан ҳаводор ва харидори Нигина шудааст. Акнун чӣ бояд кард?
Ҷавоби аввалия аз эҷоди халқ баромад:
Пеши касе рав, ки талабгори туст,
Ноз бар он кун, ки харидори туст!
Агар ба ҳидояти ин байти машҳур амал кардан тақозои тақдир бошад, Нигина бояд ба суроғи шоҳи навқирони ҷаҳон барояд, ки худро шермарди замон меҳисобаду ҳавсалаи дидани наргиси шергири маликаи анҷумани ошиқон қалбашро беқарор кардааст. Агар ӯро ёбаду дилаш ба каф орад, дер ё зуд Маликаи олам мешавад! «Алҳақ, аз ин ширинтар достон нест! — ба дил ғурунгид Нигина. — Хостгории Чингизхон ҳадиси ниҳон несту вай пушту паноҳи бузург хоҳад шуд. Вале…
Шунидам, ки оташ бувад подшоҳ,
Ба наздики оташ кӣ ҷӯяд паноҳ?!
Яъне ба наздики Чингизхон рафтан бимнок асту ман чаро чун зарра саргардону сарсон шавам? Хубаш, дил ба рақсу наво машғул дошта, оринҷи Шамси Ҳола маҳкам қапида, маҳфилу маъракаҳои самарқандиёнро ободу хуррам гардонда, муддате чанд дар зовияи гумномӣ чун бунафшаи пажмурда сар ба зер афканда, сабр мекунам. Чун аз ҷониби шимол девбоди сахт ба вазидан шурӯъ кунад, дарахтони калонро меафтонад, биноҳои маҳкам ва кушкҳои баландро чаппа мегардонад, аммо ба гулу гиёҳи зайиф ва бунафшаи хамгашта зараре намерасонад. Он гоҳ, баъди хомӯш шудани тӯфон, аз худ дарак медиҳаму Чингиз агар хоҳад, маро арҷ гузорад!
Агар нахоҳад чӣ? Агар ягон зарра эътибор надиҳад, чӣ мешавад?! Ҳолдонҳо мегӯянд, ки аҳду паймони Чингиз лағжонак аст. Боре Камол Исмоил, аз забони падараш Ҷалолиддини Манкубернӣ гуфта буд, ки ба қавлу ваъдаи Чингиз эътимод кардан хатост, зеро корубори вай пайваста ба макру сеҳру афсун аст. Дар тасдиқи сухани худ порае аз номае хонда буд: «Чингиз мардест турушрӯй, талхгуфтор, бадхӯй, мардумозор, гадотабъ ва нопарҳезгор, ки айши мусулмонон ба дидани ӯ табоҳ гаштӣ… Ҷамъи писарони покизаву духтарони ҳурваши дӯшиза ба дасти ҷафои ӯ гирифтор, на заҳрои хандаву на ёрои гуфтор… Чингизи ғаддор гоҳ орази симини якеро тапонча задӣ ва гоҳ соқи булӯрини дигареро шиканҷа кардӣ»…