Нигина идомаи номаи махфии гумоштаро дар лавҳи хотир барқарор накард. Чунки ҳоҷат намонд: шоҳе ки гулдухтараконро тапонча мезанаду азобу шиканҷа медиҳад, инсон нест! Шоҳи ҳайвон асту сад ҳазор лаънати олам бар сараш борад! Агар ҳама оламро ба ӯ бахшад ҳам, сӯяш нимнигоҳе намекунад. Атои Темучинро ба лиқои Темуҷин бахшида, ҳадиси зиндагӣ ба ҳазрати Камол Исмоил мегӯяд, зеро ошно сухани ошно ба ишорате мефаҳмад ва расми бародарӣ нигоҳ медорад.
Ҷавонтарин шоири Хоразмро «Ҳазрат» унвон кардани Нигина беасос нест. Алҳол Камол сокини Бағдод ва беҳтарин шогирди Шайх Шаҳобиддини Сухравардӣ буда, бо ҳидояти ин олими мӯътабар ва азимушшаън, ки замоне ҳамчун сафири халифа Носир ба Ғӯрганҷ омада буд, ба мартабаи баланд расидааст. Набераи Хоразмшоҳ будани ӯро ҳама бузургони маркази хилофат медонанд, аммо ба эҳтироми падараш Ҷалолиддини Манкбурнӣ, ки порсоест салим ва некмарди ҳалим, ҳеҷ кас ин ҷавони далеру суханвару донишпарастро бо муомилаи сарду сахт озор намедиҳад.
Қабл аз сафари Бағдод ҳар ду сӯҳбати тӯлонӣ доштанд. Камол одоби муоширатро нигоҳ дошта, дар муқаддимаи сухан зулфи анбарин ва мӯйи ҷингила — гулолаи Нигинаро тавсиф кард:
Ҷаҳон шуд аз нафаҳоти насими мушкафшон
Чунон ки аз дами миҷмар гулолаи ҷонон!
Сипас, дар омади гап, аз шиддати ғазаб ларзида, ба сари халифаи ислом лашкар кашидани бобояш ва қатл шудани Шайхулисломро бо эҳсоси баланд шадидан маҳкум карду рафтору гуфтору кирдори Хоразмшоҳро ношоистаю новоҷиб ва нохирадмандӣ ҳисобид. Хиҷолат кашидаю ашк рехта, бобояшро сифлаю носипосу ҳақношинос хонд ва бо алам гуфт:
— Чун аз бобо ин гуна кирдор дидам, сари бахти вайро нагунсор дидам! Одатан, вақти пирӣ набера асои дасти бобо мешавад. Ман ҳам орзу доштам, ки даствораи подшоҳи олам мешавам. Дареғо, ки бобои мо орзуи ману дигар набераҳоро зери по кард:
Вақти қиём ҳаст асо дастгири мо,
Бечора он, ки кунад аз даствора по…
Нигина медонист, ки Шайхи Сӯҳравардӣ маҳз бо илтимоси Сайфи Исфарангӣ шогирди паровари ӯро ба шогирдӣ қабул кардааст. Аммо Шоҳаншоҳи олам «ин қазия бар хилофи ризои мо» гӯён набераашро танбеҳ додааст: «Шогирди вакили халифа шудан тариқи вафо ба мо нест, сахт бад кардӣ, зуд қафо баргард!» Инро шунида, шоҳзода Ҷалолиддин ба муҷиби зарурат миёнҷӣ шуда, падарро розӣ кардааст, ки барои гумоштаи бобо дар Бағдод шудани набера иҷозат диҳад…
Нигина тасаввур кард, ки Камоли Исмоил интизори ӯ назди воридгоҳи Бағдод чашм ба роҳ истодааст. Дарҳол боли парвоз ғундошту наздаш фуруд омад.
— Эй Нигина, салом. Хуш омадӣ ба меҳвари хилофат! Чаро чун пештара намехандӣ ва пар-пар намезанӣ? Туро чӣ расидааст, ки хомӯш менолӣ? Шоду хандон овоз барор, эй дӯст, ки дида ба дидор расид!
Нигина бо азоби алим, гиряолуд овоз баровард:
Ханда гар аз чеҳра накшояд гиреҳ,
Гиряам аз хандаи беҳуда беҳ!
— Гиряи бисёр офати дили зайиф аст, эй азиз! Бар ман бигӯй, ки чаро бефараҳӣ ва аз чӣ изтироб дорӣ? Нохалаф бошам, агар дар эдун лаҳзаи ҳассос худро ба канор гирам! Бифармо, ман дар канори ту…
Нигина чун каломи нарму самимӣ аз замири шоир шунид, худро ором дошта натавониста, ҳой-ҳой гиристу чор қиссаи пурмоҷарои достони ошиқонаи кабутари ҳарамро аз дӯстдориҳои Мирмалику ишқварзиҳои Хоразмшоҳ то ҳамлаи Узлоғшоҳу хостгории Чингизхон — ҳамаро мӯ ба мӯ ҳикоят кард. Меҳрварзию шеърҳои ошиқонаи андалеби Исфараро низ хотиррасон намуд. Сипас пайи ҳам чор савол дод:
— Илоҷи ин дарди тоқатфарсо чист? Тадбири халосии маро аз ин ҳалқаи сарбаста чӣ гуна мебинӣ? Роҳи ҳалли ин муамморо кӣ медонад? Кушояндаи ин қулфи сарбамӯҳр кист?
Камоли Исмоил лаҳзае андеша гуморида, ба чор саволи мусалсал яклухт ҷавоб гардонд:
— Илоҷи дарди ҳарина, тадбири халосӣ аз ҳалқаи сарбаста, роҳи ҳалли муаммои мушкилро фақат Худо медонад ва кушояндаи ҳама қуфли мазбут он Ягона аст!
Саҳеҳ фаҳмидӣ, эй азизи Худо?!
Дӯшизаи оқила ва рамузфаҳм бо аломати тасдиқ сар ҷунбонду гуфт:
— Фаҳмидам. Рӯ ба қибла, ки истодаам, дилам торафт рӯшан мешавад.
— Эй азизи Худо, фаҳмидам, ки азми сафари қиблаи ислом дорӣ. Ин хуб аст! Хеле хуб аст!! Қуръони арабӣ ва обидаҳои ватани ислом басо муқаддас ва рӯзирасон, олами арабият фарохмайдон аст. Агар бо сидқу сафо тоату ибодат кунӣ, мӯъминаи биҳиштӣ мешавӣ!
— Иншоаллоҳ ё раббил ъоламин.
— Агар сухан дуруст бигӯям, муаммою масъалаҳои туро дар Самарқанду Гӯрганҷ ба тӯли фикр натавон ҷамъ кардан ва ба зӯри хирад натавон ҳал кардан! Зеро инсони хокӣ натавонад об ба ресмон бастан!!! Фақат Офаридгори олам ба ҳама кор қодиру тавоност ва дар Каъбаи мукаррама туро аз чашми бадандешон дар амон медораду дар Мадинаи мунаввара ҳумои бахтро водор мекунад, то сояи худ аз сари ту барнагирад!