— Хуҷанд барои осоиш ва дамгирӣ аҷаб макони дилпазир будааст! — гуфт подшоҳ бо нимовоз ва чашмони нимпӯш. — Ин ҷазира чӣ ном дорад?
— Чумчуқарал.
— Чумчуқро медонам, ки гунҷишк аст. Аммо «арал» чист?
— Мардуми маҳал замини обкандаро арал мегӯянд. Сад сол пеш нимҷазира буд ин ҷо. Мавҷи дарё зӯрӣ карда, ҷойи ковоки заминро хӯрда-хӯрда, ҷазира сохт, ки шаклан ба гунҷишки паркушода монанд аст.
— Ин ҷазира дар Сайҳун ягона ё боз ҳаст?
— Ним фарсанг поёнтар, рӯ ба рӯи деҳаи Ёва ҷазираи калонтаре ҳаст. Лекин барои истироҳат мувофиқ не. Мо он ҷо қалъа сохтанӣ…
– Қалъа дар ҷазира?? Масолеҳро чӣ хел мекашонед? Ё аз обу лой месозед?!
— Дар ҳалли ин масъала майна об карда истодаем…
— Кори ношуданӣ! Ин фикр аз сар дур андозу хубаш ба қалъаи қадима бештар эътибор деҳ!
— Фармонбардорам амри шоҳаншоҳи оламро! — даст ба сандуқи сина ниҳода, аз ҷой нимхез шуду бо кунҷи чашм ҷониби кӯҳандиз нигарист ва беқарор шуд. — Иҷозат диҳед, сари қадам ба қалъа рафта биёям.
— Чаро?
— Дидбони бурҷи баланд бо ишорат хабар медиҳад, ки меҳмони баландмақом омадааст.
— Хоҳ арбоби ҳукумат бошад, хоҳ асҳоби ҳурмат пеши ман набиёр! Дар куҳандиз интизор истад…
Мирмалик шитобон рафту падару писар ба дарё ғӯта заданд ва дар ҷое, ки об то сари китфашон мерасид, беҳаракат истода, сӯҳбати маҳрамона идома бахшиданд.
— Аз Самарқанд ягон хабар ҳаст?
– Ҳокими шаҳр дина ба роҳ баромадагӣ…
— Меҳмони ман чӣ?
— Бояд ки соате қабл раҳакӣ шуда бошад. Язакҳо дастур гирифтаанд, ки беист ҳаракат кунанд.
— Кай ба Хуҷанд мерасад? Хаёлу ҷамолаш ҳеҷ аз пеши чашмам дур намеравад…
— Дераш баъди як ҳафта.
– Қудрати ман кофист, ки бори латифи ҳафт рӯзи дигарро бардорам. Он гоҳ Сафии Бӯстӣ дар пайравии ҳафтхони Рустаму ҳафтхони Исфандиёр ҳафтхони Хоразмшоҳ меофарад! Дамир Маликро бигӯ, то дари ҳафт хазинаро боз карда, ба расми шоҳони Аҷам ҳафт хилъати олӣ соз кунад. Зеро баъди ҳафт рӯз қиссаи ба ҷазираи Сарандеб фуруд омадани ҳазрати Одам аз ҷаннат такрор мешавад ва мо ҳафт шабонарӯз ба шодию сурур ҷашну сур мекунем! — подшоҳ якуякбора мисли ҷавони навхати бистудусола шефта шуду бо чашмони дурахшон рози пинҳони дил ошкор сохт. — Баъд… ҳафтае дар Сурушана мисли Доробшоҳ, ҳафтае дар кӯли Искандар монанди Зулқарнайн, ҳафтае дар Ҳафт кӯл тимсоли Султон Санҷар фароғату истироҳат карда, чиллаи табаррук ба хушӣ гузаронда, дар Самарқанди қандманд мубоширати ширин ба хуррамӣ идома мебахшем!
— Иншоаллоҳ…
— Баҳудаю беҳуда номи Худоро ба забон нагир, писарам ва даркору нодаркор «Иншоаллоҳ» нагӯ! Худат хуб медонӣ, ки ман подшоҳи таъйиншуда аз осмонам ва абру боду моҳу хуршеду ахтарони фалак маро ҳаводору раҳнамоянд. Шоҳаншоҳи ҷаҳон манам ва дар рӯзи равшан ситораи осмонро ба очаи зори душман нишон медиҳам! Ҳоло, ки аз ишқи Нигина ниҳонам ошкор гаштаасту аз васлаш насибам интизор аст, агар ҳама олам ба сарам бишӯрад ҳам, як лаҳзаи фароғат ба ду ҷаҳон намефу-рӯ-шам!!!
— Ройи шумо, эй падари азиз, дар ҳар чӣ фармоед, рофеътар аст, аммо…
— Агар раъйи имрӯзаи ман барои фарзанди дилогоҳам олӣ бошад, лутф кун, эй роздони падар ва занҷир ба пойи дили Маҷнун назан! Вақте падар ба писар даричаи роз мекушояд, писар ӯҳдадор аст, бе қилу қол ҳама баргу соз фароҳам орад ва кушояндаи мушкили падар шавад!
Вақте «ройи шумо рофеътар аст» гуфтӣ, эй шоҳписарам, сари маро ба осмон расондӣ! Акнун раъйи олии маро шунав: аз ин пас раво надорам, ки маснади шоҳаншоҳӣ аз дасти шоҳписари роздону рамузфаҳмам Ҷалолиддин ба каси дигар берун равад!!
— Эй падари меҳрубон, шумо… Узлоғшоҳро валиаҳд таъйин кардаед…
— Ин фитнае буд, ки модаркалонат ангехт. Аз ибтидо медонистам, ки дар кори валиаҳд бадмаҳзарӣ рафтааст. Чанд вақт ин тараф хуни дил мехӯрдам. Зеро валиаҳди арзанда ва сазовор ту будӣ ва ҳастӣ! Агар писари диловарам намебуд, дар муҳорибаи нахустин ба дасти бачаи Чингиз асир меафтодам!!! Инро ҳама медонанду ҳамон рӯз туро сареҳан валиаҳди хеш хонда будам! Ҳолӣ мегӯям, ки воҳидан ҷойгири ман ту ҳастӣ!
— Шукрулиллаҳ, эй падари азиз, аз боварии шумо дилам хуррам гашт! Валекин дар Ғӯрганҷ, назди бузургони давлат ва аҳли дарбор ба Узлоғшоҳ маншури валиаҳдӣ супоридеду дар Хуҷанди дур аз пойтахт, мобайни дарёи Сайҳун маро валиаҳд мегӯед… Сухани шуморо ғайри ману моҳию мурғи моҳихор ягон ҷонзоди дигар нест, ки шунавад…