— Ба ман гуфтанд, ки дар Хуҷанд Хоразмшоҳ сару чашми Ҷалолуддин бибӯсид ва дар канор гирифт ва ҳар рӯзаш назар беш кард, то валиаҳди хеш кард…
— Бале, додархонди ман ҷойнишини подшоҳ! Умед дорам, ки акнун Саъдии ширинсухан номи Мирмалик ба ҷаҳониён машҳур мегардонад…
– Ғазали мадҳу қасидаи тамаъ гӯям? Ҳаргиз! Саъдиро шараф бар зар набошад! Лекин ту, эй садри Хуҷанд, шароб хӯру тараб кун, ҳукм фармою хандон зӣ, ки Саъдӣ бароят насиҳате мегӯяд:
Эй Мирмалики одилу солори сарварон,
Холӣ мабош як нафас аз ҳоли кеҳтарон!
Бедор бошу маслиҳат андешу хайр кун,
Дарвеш даст гиру хирадманд парварон.
Некахтарон насиҳати Саъдӣ кунанд гӯш!
Гар бишнавӣ, сабақ барӣ аз саъдахтарон.
Бодо ҳамеша бар сари умрат кулоҳи бахт,
Дар пешат истода камарбаста ахтарон.
То он гаҳе, ки пайкари моҳ аст бар фалак
Холӣ мабод маҷлисат аз моҳпайкарон…
— Илҳоми ту ҳамеша масъуд ва эҷодат доимо маҳмуд бод, эй шоир! — гуфт Мирмалик ва аз бодому писта мағз бароварда, назди Саъдӣ гузошту гуфт: — Эй шоири рамузфаҳм, ҳар қадар аз ишқи гулрухону зулфи парешон сухан гӯем, кам аст. Лекин хуб мешавад, агар доираи сӯҳбат васеъ гардонем ва ёрони меҳрубон ба ҳам орем, то ҷамъияти дӯстон парешон нашавад.
— Нияти хуб, вале амри муҳол аст ин! Дер ё зуд мо ҳар кадом дунболаи кори хеш мегирем ва дар ақсои олам пароканда мешавем. Аз ҳама пеш ман меравам:
Саъдӣ, ту бирав, хайма ба гулзори дигар зан,
К-ин меваи боғи ту ба тороҷ расидаст!
— Алҳазар аз тороҷ, эй шоир! Ман ғоратгар наям ва ҳама кори имконпазир ба ҷо меорам, то шоири маҳбуби мо болидарӯҳ бошад. Хуҷанд маъвои нозанинҳои олам асту беҳтарин дилбари дилнавоз, бути қандлабу моҳи ишвагари Тироз ба андалеби Шероз пешкаш мекунам.
Саъдӣ бо лаби хандон гуфт:
— Бигӯям: Ин ҷо парирӯёни нағзанд.
Чу гил бисёр шуд, пилон билағзанд!
— Бигзор пилон билағжанд, эй шоир, аммо андалебон чаҳ-чаҳ зананд, рақсанду ханданд ва ба коми дил расанд! Имшаб афсонабоғи Исток ба қиблаи дӯстони муштоқ табдил медиҳем, чандон ки матлаби дили ошиқон бошад, гулпариҳои Сайҳунро ҷамъ меорем, забони барбату рубоб, дарёи шарбату шароб ва лаззати кабоб ба дарозо мекашем!
Биё, соқӣ, дар ин базми тарабхез
Мае дар ҷоми ошиқмашрабон рез!
Мекӯшам, то меҳмондорӣ табъи дили ту шавад!
— Тарсам, ки нашавад.
— Чаро?!
— Ин пурсиш гарон расад ошиқи дардмандро! Росттарин ва некӯтарин посухи шоирона эдун аст, ки ҳолиё ҳам тозарӯям, ҳам хиҷил, ҳам шодмон, ҳам тангдил…
— Мағзи посух дарнаёфтам…
— Тозарӯям, ки Нигинаро ёфтам. Хиҷолат мекашам, ки ёфтаро бохтам — ҳар ду забардастем, аммо дар ин шаҳр ту ҳокиму ман ғариб… Шодмонам, ки дӯстонро гирди хони шоҳона ба ҳам меорӣ, аммо тангдил аз онам, ки сӯҳбати мо оё дӯстона мешуда бошад?
Дилам то ишқбоз омад, дар ӯ ҷуз ғам намебинам,
Дили беғам куҷо ҷӯям, ки дар олам намебинам!
— Мағзи сухани шоирро ана акнун пӯстканда мебинам. Лекин… гумон мекунам, ки ба рӯйи нозанин бо меҳр нигаристан ҳеҷ касро гуноҳ набошад. Агар барои як нозанин миёни Хоразмшоҳу Чингизхон кашмакашу адоват авҷ мегирад, байни мо ишқ асту муҳаббат асту дигар ҳама ҳеҷ!!
— Ташаккур, эй садри Хуҷанд, ки маро аз ҳолати ғариб берун овардӣ. Дилпур шудам, ки фарҷоми дӯстии андалебу кабӯтар ва ғазанфар ҷазир нашавад. Фақат… шиори маро асло фаромӯш накун:
На ба шутуре саворам, на чу хар ба зери борам,
На Худованди раъият, на ғуломи шаҳриёрам!
— Фаромӯшхотир нестам ман ва ба ҳеҷ ваҷҳ дили шоире озурда насозам, эй дӯст! Ҳеҷ гоҳ густохию дуруштӣ накунам ва мардона нигарон шавам, ки малак чашми ризову марҳамат ба кӣ боз мекунад… Ҳокимам, аммо ҳар чӣ дӯст фармояд, он кунам!
Эй Бузургвори Аҷам! Ҳарчанд малак азиз асту хони малик лазиз, мехоҳам ҳамсони Сайфуддин бо ту бародарӣ кунам…
* * *
Гулбоғи зебо ва хушҳавои Исток дар канораи Сайҳун зиёфатгоҳи писандидаи шаҳриёрони қадиму ҷадид маҳсуб меёфт. Онро бо амри Мирмалик аз нав озинбандӣ карда, барои фароғату дилхушӣ, аз ғам пардохтану ба ҳам дарсохтани гулрухону булбулон кулли асбоби истироҳатро муҳайё сохтанд.