— Бале, очаҷон! Аввал дуо кунед, ки сафарашон бахайр шаваду баъд гӯед, ки чӣ хӯрок пазам?
— Рости гап, палави Ворухро хеле пазмон шудаам. Барои ҳардуямон якта ошча паз…
— Хуб шудааст, очаҷон, ошу гап! — Нигина дарҳол сабзию пиёз оварду ҳангоми реза кардан оҳиста сирри дил кафонд: — Ман ҳам, очаҷон, Воруха ҷудо ёд кардагӣ.
Дар насими субҳ бӯйи Ворух аст,
Қиблаи қалбам ба сӯйи Ворух аст!
— Ту ҳам шоира шудӣ?!
— Не, очаҷон. Имрӯз дар Байтулхуҷанда аҷоиб сӯҳбати дилафрӯз доштем…
— Бо ҳамсабақҳоят?
— Онҳо мисли моҳии дарё фақат ғизо хӯрданду садое набароварданд. Бобо Камолу устод Аҷабӣ дар бораи шоира Маҳастӣ нақлҳое карданд, ки ҳангам канд. Медонед, очаҷон, ба ҷойи Маҳастӣ якчанд рубоӣ хондаму… ин байт ҳозиракак… худ аз худ ба забонам омад.
— Яъне камоли ҳамнишин бар ту асар кард? — сухан духӯра гуфт Бибӣ Нурӣ.
— Намедонам, очаҷон! Лекин ба Бобо Камол қоил шудам. Пир менамояд, аммо барнодил…
— Ба тахминат вай чандсола?
Аз навад кам не…
— Шайх Сӯфӣ аз бобокалонҳоят камаш бисту панҷ сол калонтар, шояд саду даҳсола бошад. Вай пири муаммари Хуҷанд асту донишманди закитабъ ва ҳамнишини нек. Номи аслиаш Қавомуддин асту писари Абдуллоҳи тоҷири китоб. Тахаллуси шоириаш Бобокамоли Хуҷандӣ асту суфиёни пандпазир ин устоди гиромиро Камолулислом мехонанд. Шогирди содиқи Шайх Наҷмиддини Кубро асту ҳамсилки Умари Хайём ва роҳнамои Зиёуддини Порсию Сайфуддини Исфарангию Шамси Ҳола…
— Ва ҳамшаҳрию ҳамсангари Маҳастии Хуҷандӣ!
— Дуруст гуфтӣ, духтари оча, онҳо ҳамовоз буданду ҳамовез шуданд. Мегӯянд, ки ин марди шариф баъди ҳабс шудани Маҳастӣ уламою удабои Марвро ба по хезонду ҳамагон Султон Санҷарро водор карданд, ки аз аспи ҷаҳл фурояд ва шоираи ҳақгӯйро аз дастокхона раҳо кунад. Сипас Маҳастиро хеле ташвиқу тарғиб кард, то ба Хуҷанд баргардад. Вале аз тарси қарохониҳои уштуркина шоираи фирорӣ дубора ба Ганҷа рафт. Бо Низомӣ ҳамсӯҳбат шуду бо ҳабиби давраи ҷавониаш манкӯҳа. Яъне бо хатибписар Аҳмад ақди ҳамсарӣ басту то охири умр ҳамроҳи ӯ буд ва дар ин шаҳри ғарибӣ ҷон ба ҷонофарин таслим кард…
Сӯҳбати очакалони хуҷандӣ ва набераи ворухӣ дар бораи Маҳастӣ баъди ошхӯрӣ идомаи тоза пайдо кард. Нигина бо замзамаи байти навэҷод ба ҳуҷраи хоб даромаду бисоти парешон дар рӯйи фаршро дида, аввал завқид, баъд аз пайи ғунучин шуд. Аз бурҷи хона дурҷи гулкорӣ — сандуқчаи хурди чӯбинро, ки падараш аз санавбари кӯҳӣ сохта, қабл аз сафари Хуҷанд тӯҳфа карда буд, назди панҷара овард, то чангу гарди даруну берунашро бо латтаи нам пок кунад. Аз таги сандуқча сӯзану ришта, пӯпаки зоча ва мизроби хокистарранге дарёфта, ҳамаро як сӯ ниҳоду аввал ҳалқаю марҷону ангуштарӣ ва дигар ҷавоҳироти дар ҷашну маъракаҳо ҳадягирифтаашро ботартиб ҷобаҷо гузошт. Сипас лату пут ва қаламу қоғазҳояшро рӯйпӯш намуда, сӯзану риштаю пӯпак ва китоби Маҳастиро аз ҳама боло монд. Сарпӯши бурҷро маҳкам карду мизроб дар даст андешаманд ба ҷойхоб дароз кашид. Зеро ҳеҷ ба ёд оварда натавонист, ки ин нохунаки рубобнавозӣ чӣ хел дар сандуқча пайдо шудааст…
Ҷавобро аз Очанурӣ дарёфт: кампири хубсурат ва хамидақомат дарро бесадо кушода, мобайни ҳуҷра омад ва бо лаҳни гӯшнавоз гуфт:
— Чаро парешонҳолӣ, эй ғунчаи нокушода! Ман омадам, то мушкилатро осон намоям…
— Хуш омадед, эй очаҷони накӯкор! Ана ин мизраб гарангам кард…
— Вай моли Маҳастӣ.
— Моли Маҳастӣ?! Пас…чаро дар дасти ман?!
— Эй ғунчаи нокушода, Маҳастию ту на хешу таборед ва на ҳамдиёред, лек ҷафсу ҷумлаед. Зеро ҳар ду ҳамгавҳаред!
То даме ки аз лабонатон шир равон буду эркаи модар будед, бепарво дасту пой афшонда, волидонро ба аспи шодӣ савор мекардед. Ҳар ду аз хурдӣ ба мактаб рафта, хату савод омӯхтед, аммо ҳам вақти хонарӯбӣ, ҳам вақти косашӯйӣ, ҳам вақти хӯрокхӯрӣ кӯдакона ҷавлон зада, ҷилва мекардед. Падарон зеҳни тезу завқу ҳаваси шуморо хуш пазируфтанду ҳар ду илми адабу мусиқию зебо рақсиданро омӯхтед, зарофату ҳозирҷавобии щумо писанди хосу ом шуд. Ҳар ду дар чордаҳсолагӣ бо шоирони номвари замон ҳамсӯҳбат будеду байти нахустинро эҷод кардед…
Синни чаҳордаҳ нахустин марраи умри духтар асту дар чордаҳсолагӣ аҳли Хуҷанд Маҳастиро моҳталъат мегуфтанд. Зеро равшании ҳусну ҷамолаш миннат бар сари моҳи чаҳордаҳ мегузошту аз ин боис ҳама бо як овоз «Эй Мӯниса, ту Маҳ астӣ!» мегуфтанд…
Эй ғунчаи нокушодаи имрӯз ба умри чаҳордаҳ расида! Мебинам, ки аз бадри мунир камӣ надорӣ, мисли Маҳастӣ ҳамшираи ҷодувони Бобул, дугонаи лӯъбатони Кашмир ва ҳамранги париёни Халлух нозанину маҳҷабин ва шоҳи духтаронӣ…