Ба навои қаламу теғ нишонд,
Файзи иқбол ғубори ғавғо.
Фитна гар дастдарозӣ медошт,
Адл буррид ба шамшери қазо.
Рафт он навбати бедод, ки буд
Зулмро бар сари халқ истило.
Офтоби назари саъд имрӯз
Соя андохт бар аҳволи шумо!
– Ҳаббазо шоире бо дидаи ибратбин! Мебинам, ки ҳарчанд ғамгинӣ, эй шоир, қалбан мекӯшӣ, то каломат ширин ва олӣ бошад. Боварам торафт қавӣ мегардад, ки ту метавонӣ бо афсуни сухан шаҳду шакар аз най берун кашӣ. Ҳаббазо!
— Лутфи соҳибқирони баландахтар алмудом рахшанда бодо! Қаблан ишора шуд, ки беҳин бузургони назм ҳар рӯзи хеш набарди имтиҳон медонистанд. Аз осори нафас ва шӯълаи чашмони оламгири Султонзодаи бузург эҳсос мекунам, ки имрӯз дар кӯчагоҳи имтиҳон қарор дорам. Инак, ҷавоби ман:
Дар сухан тарзи наве дорам, ки ҳаргиз ҳамчу моҳ,
То фалак гардон бувад, кӯҳна нагардад аз навӣ.
Ганҷи ҳикмат зери ҳар ҳарфе ниҳон дорам, валек
Гоҳ туркӣ хонадаш бо ақл, гоҳе паҳлавӣ.
— Аҳсант туро, эй шоири шакарфишони порсӣ, ки туркию ҳам паҳлавиро медонӣ!
— Хоразмию арабиро ҳам мисли забони модарӣ азбар кардаам…
– Ҳаббазо, эй ганҷинаи Исфара! Бегумон ту маҳз ҳамон шоир ҳастӣ, ки ҷустуҷӯяш мекунам. Падари бузургворам, Шоҳаншоҳи олам маро дастур дода, ки аз ҳар диёри мубтало шоирону ҳунарварони олигуҳарро бегазанд ба Ғӯрганҷ расонам, то зебу зинати дарбори мо шаванд. Азеро баъди шикасти Сомониён сулолаи хоразмшоҳиён умедгоҳи бузургони Аҷам буданду ҳастанд!
Аҳли рикоб бори дигар даст болои сина ниҳодаву сар ба зер афканда, бо як овоз «Алҳақ!» гуфтанд ва бо умеди шунидани ҷавобияи сазовор Сайфуддинро нигаристанд.
Шоири нуқтасанҷ дарҳол ба мадҳи Султон Муҳаммади Хоразмшоҳ пардохт:
Дар гулшани мулк бори дигар,
Товуси зафар кушод шаҳпар.
Афканд ҳумои фатҳ соя
Бар чашмаи офтобханҷар.
Дебочаи корномаи мулк
Шуд хатм ба номи шоҳ Санҷар.
Яъне ки Алои дину дунё
Султон Муҳаммади Музаффар!
Аз ҳар ҷониб нидои таҳсин ва офарин баланд гашту сари Шаҳзода гӯиё ба осмон расид. Донае мирсанҷалии нимбӯр ба даҳон андохта, дигаре ба шоир дароз карду санҷишро идома дод:
— Шоире, ки каломи мавзун, хаёли рангин ва шеваи бовиқор дорад, лоиқ бар он аст, ки дар миёни муосирони хеш ливои сарфарозӣ бардорад. Ҳаббазо, эй Сайфуддин! Лек… маро шубҳае пеш омад: шеъре, ки дар ситоиши падари бузургворам гуфтӣ, тозаву тар аст ё аз дафтари ашъор?
Сайфуддин лаб ба ҷавоб накушода, Абдулмаҷиди Ворухӣ, ки то ҳол дар қариби Шоҳзода меистод, одоби муоширатро риоя накарда, бо эҳсоси баланд гуфт:
— Бадоҳатан, фар-фар шеър гуфтан шеваи бародари арҷманди мост!
Хайрият, ки ҷасорати шоир сипари густохии ӯ гардиду Шоҳзода хашм нагирифт ва бо дониши амиқ набарди суханро идома бахшид:
— Устоди зудшеърӣ ҷуз Рӯдакӣ касе набуду нест! Агар бошад, бигзор дар васфи ин қитъаи замин, боғи афсонавӣ, боди муаттар, оби равон ва хаймаи пурмева бадоҳатан як қитъа шеър бигӯяд. Агар моро писанд ояд, ин қитъаи замин ӯро бубахшем.
Сайфуддин як қадам пештар омаду бо чеҳраи афрӯхта ва чашмони шукуфта лаҳзае дарахтони пурмеваро назора намуд. Сипас дасти чап боло бардошту андалеби шохсор шуд:
Парда бардор, ки сури чаман аст,
Бод дар айни нисори суман аст.
Боғ чарх асту миҷарра майдон,
Шох ҷавзову навбова паран аст.
Самари ғунча зи шохи миност,
Тоҷи пироя зи дурри Адан аст.
Об дар ҷӯй равад чун симоб,
Абр гӯйӣ, ки гули настаран аст.
Бар замин хаймаи тардомани гул
Сояпардозтар аз норван аст
Ҳама хел мева ақиқ аст магар,
Дар дами бод ҳавои Яман аст…
Шеъри фар-фар ҳамаро писанд омад, вале ҳеҷ кас садо баланд накард. Хурду бузург нафас ба дарун кашида, Шоҳзодаро менигаристанд, ки дар суфакати аъло ҳамоно бовиқор менишаст. Нигина ҳам сокит буд, ҳарчанд дили ҳасосаш ороме надошт. Вай хуб медонист, ки шоир ба Шоҳзода шеъри олӣ эҳдо намуд. Аммо намедонист, ки пораи озмоишӣ чӣ сон қадрдонӣ мешавад…