Выбрать главу

Эл Арслон бо хайлу сипоҳи худ ба Омул оқиб нишасту фармуд, ки сарбанди дарё бикушоянд, то роҳи Ғӯрганҷ зери об монад ва душман гузашта натавонад. Аммо аз ин тадбир ҳукми тақдир дигар нашуд ва шоҳи бахтбаргашта ҳарчанд кӯшид, зафар ӯро дигарбора ёр нагашт. Мубтало ба касалии бедаво ҷон ба ҳақ таслим кард…

Нигина беихтиёр оҳи дардноке кашида, ҷониби қибла нигаристу ғуруби офтобро ба хатми подшоҳии Эл Арслон ташбеҳ дода, хастаовоз пурсид:

— Баъди Эл Арслон подшоҳи ҳозира ба тахт нишаст?

— Падараш Аловиддин подшоҳи мамлакат шуд, аммо на ба осонӣ! Бо амри тақдир қиссаи ба тахт нишастани Эл Арслон ва муборизаю кашмакашҳои ӯ бо бародараш Сулаймон тарзи дигар такрор гардид.

Шоҳони Хоразм одате доштанд, ки аз решапайвандони хеш ба ҳар шаҳр якеро омил намоянд, то амонати он иқлим пурра ӯро дар гардан бошад, молу ҳол ва ҳатто нақши пои қозию шиҳна, мӯҳтасибу бозаргон ва ғайра чун дар оинаи сикандарӣ баръало бинад ва ҳақиқати пок ба шоҳаншоҳи муаззам бевосита ва дарвақт маълум кунад. Бо мулоҳизаи он, ки Ҷанд вилояти сарҳадӣ ва саргаҳи мусулмонободӣ ба ҳисоб мерафту дар умури давлатдорӣ мавқеи хоса дошт, Эл Арслони Хоразмшоҳ писари калониаш Аловаддинро ҳокими Ҷанд таъйин намуда, барои ба тахти подшоҳӣ шинондани ӯ майл дошт. Ин ба табъи Тэркенхотун — модари ӯгаи Аловаддин намефорид. Нуфузу эътибори вай камтар аз шоҳ набуд ва ба он муваффақ шуд, ки писари хурдиаш Султоншоҳ валиаҳди тахту тоҷ гардад.

Ин хабари номатлубро элчии Тэркенхотун ба самъи Аловаддин расонид ва иловатан гуфт: «Амри олӣ чунин аст, ки Шумо ҳар чӣ зудтар ба Ғӯрганҷ ҳозир шаведу ба шоҳаншоҳи нави Хоразм савганди садоқат изҳор кунед!»

Аловаддини Текиш сахт барошуфт ва девонавор хандиду гуфт: «Султоншоҳ фақат ба ном султону шоҳ аст, вай на ҳокими сари мо, балки додараки кӯчаку қадпасти аз миён поёни мост!!»

Тэркенхотун медонист, ки бахти баланди Султоншоҳ боиси ихтилоли ҳавоси Текиш мешавад, аммо чунин ҷавоби дурушт ва ихтилофи шадидро нигарон набуд. Лаҳзае ақлаш тира гашт ва мавкиби якҷилави худро фармуд, ки сӯи Ҷанд тундбод шаванду волии саркаш ва тундсуханро дасту по баста, бо аспи тундрав, бо хории ҳар чӣ тамомтар, кашон-кашон биёранд.

Гурӯҳи саворони хосаи Тэркенхотун аз дарвозаи Ғӯрганҷ набаромада, шоҳписари паршикаста аллакай ба пойтахти қарахитоиён — Баласоғун расидаву ба сӯҳбати маликаи онҳо Чэн Тян мушарраф гашта буд. Вай дар оғози муколама оиди модарандар ва фитнаю дасисаҳои ӯ шоирона қиссаҳо гуфта, нобакориҳояшро бо сад ранг тасвир карду фаҳмонд, ки дарахти макри Тэркен сад реша андар ҳар реша дорад ва аввалин нияти нопоки вай тасарруфи тахту тоҷи маликаи қарахитоиҳост. Бинобар ин аллакай худашро Маликаи Ҷаҳон эълон кардааст.

Текиш охирин сабзаҳои умеди андакашро бо ашки шашқатор шодоб гардонида, Маликаи муаззамаро модар хонд ва хайрхоҳи хеш гардонд.

— Якумр фарзанди ҳалқабаргӯши шумоям ва хироҷи Хоразм бароятон бо ду дасти адаб меорам!

Ҷумлаи охирин қулфкушо гашт ва Малика Чэн Тян бо гӯшу ҳуши занона вовайлои модархонда бишнид ва ба имдодаш расиданро маслиҳат дод. Мухтасар ва қатъӣ гуфт: «Барои ту он чӣ имкон бошад, накӯӣ кунам!»

Лашкари қарахитоиҳоро Фума — шавҳари Малика Чэн Тян фармондеҳ буду Текиш — сорбон. Раҳораҳ шаҳру вилоятҳои соҳили Сайҳунро мусаххар ва хироҷгузор намуда, охири тирамоҳ ба Хоразм наздик расиданд. Аз нисф зиёди сипоҳиён аллакай муслимин ва фармонбардори Текиш буданду бо ҳамҳамаи даҳшатрез ба Ғӯрганҷ ворид шуданд. Текиш ба тахти подшоҳӣ нишасту ҳар сол як-ду кишвареро фатҳ намуда, сарҳади мамлакати Хоразмшоҳиёни Кабирро то сарҳади хилофати араб расонд. Вақте вай дар Ироқи Аҷам меҷангид, шумхабар омад, ки Султоншоҳи гуреза «пойгаҳи хилват — гурбаро давлат» гӯён ба Хоразм ҳуҷум оварда, Ғӯрганҷро муҳосира намудааст. Оташи ғазаби Отсиз ончунон баланд аланга зад, ки имкони хомӯш кардан набуд ва бо суръати аз боди самум тезтар ҷониби Марв тохт. Аввали моҳи рамазон ба Абевард расиду миёнаравҳо айёми муборакро таъкид намуда, ҳарфи оштӣ оғозиданд, вале хоразмшоҳи ғаюр дигар ҳеҷ касро гӯш накард ва бо як ҳамла Сарахсро ишғол намуд. Мустаҳфизи қалъаи подшоҳӣ Бадриддин дарҳол калиди хазинаю дафинаро чун ҳадяи идона ба Текиш супорид. Аз ин хиёнат рӯзи равшани Султоншоҳ ба шаби тор табдил ёфту баъди ду рӯз — дар арафаи иди фитр чашм аз олам пӯшид.