— Ин хоразмшоҳиён бераҳму золим, бародаркуш будаанд! — гуфт Нигина ва ба назараш чунин намуд, ки аз дуриҳои дур, аз қабати осмонҳо Текиш сӯяш менигарад.
– Ҳар кадомашон ҳар хел. Лекин Текишро аз ҳад зиёд золим ҳисобидан норавост. Вай нисбати фуқаро ва сарбозон меҳрубон буд. Аз ин хусус мисол бисёру якеро намуна меорам, ки дар Бухоро шунидаам. Отсиз бо лашкари гарон ин шаҳри бузургро муҳосира намуда, ба ғалабаи осон умедвор буд. Вале сокинони далеру гарданшах мардонавор муқобилият нишон дода, «болои сӯхта — намакоб» хоразмшоҳро, ки як чашмаш аз захми тир нобино гашта буд, девонавор масхара карданд: ба саги якчашма ҷавшану калонсув — кӯлоҳи хоразмӣ пӯшондаю болои девори қалъа бароварда, бо оҳанги масхара нидо бароварданд: «Ана подшоҳи Хоразм!» Баъд саги бечораро тирборон карда, аз болои девор каллапо партофтанду «Мана подшоҳи Хоразм!» гӯён таҳқир ба авҷи аъло расонданд. Сарбозони Текиш аз ғазаб дандон хойида, масхарабозҳоро «аҷинаҳои кофир» номиданду гуфтанд, ки ҳама бухориёнро мисли сабзию пиёз реза-реза мекунанд. Вале, баъди фатҳи Бухоро, Текиш сарбозонашро аз қатли ом боздошта, гуноҳи бухориҳоро бахшид…
Текишшоҳ моҳе як маротиба бори ом медод ва дарди дили халқро мешунид. Оҳангареро ба қабули подшоҳ шарафёб гашта, бе ягон муқаддима гуфт: «Дар китоби шариф навиштаанд, ки мӯъмин бародари мӯъмин аст. Агар ба ин сухан эътимод дошта бошӣ, пас ману ту бародарем ва хоҳиш мекунам, ҳақи маро аз хазина ба дастам супор, ки сахт эҳтиёҷмандам». Текиш фармуд, то ба он мард даҳ динори тилло диҳанд. Оҳангар пул дар ҷайб пинҳон карда, бо оҳанги ранҷиш гуфт: «Магар ҳақи бародар аз хазинаю дафинаи бешумори подшоҳ ҳамагӣ даҳ динор аст?» Текиш хандид ва чунин посух гардонд: «Бархезу аз пайи зиндагӣ шав, ки агар дигар бародарон низ мисли ту густох шаванд ва ҳақи хеш талабанд, шояд ба ту як танга нарасад!».
Нигинаро ҳозирҷавобии подшоҳ хуш омаду дандоннамо табассум намуд. Сайфуддин дарҳол қиссачаи аҷоибе замима кард:
— Пештарак гуфта будам, ки шоҳ Отсиз ба порсӣ шеъри равон менавишт. Иловатан мегӯям, ки шоҳ Текиш хунёгари хушовоз буду дар навохтани уд маҳорати комил дошт. Шабе дар гулзоре бо лоларухе ҷимбазм ороста, бо лаҳни гӯшнавоз байт мехонд:
Аз омаданат агар хабар медоштам,
Дар пеши раҳат гули суман мекоштам.
Дар авҷи суруд шарфаи пойи бегона шунид. Аз қасди нопоке пай бурда, бадоҳатан матни сурудро тағйир доду пардаи овозро баландтар бардошт.
Аз омадани ту чун хабар ёфтаам,
Дар пеши раҳат доми аҷал сохтаам.
Вақте нақароти нав бори дуюм садо дод, аз пушти дарахт марде ҷонҳавлӣ қафо гурехт. Посбонҳо дар як мижазанӣ дастгираш карданду маълум шуд, ки халифаи Бағдод барои куштани шоҳи Хоразм қотили кироя фиристода будааст…
— Барои чӣ?
— Ироқи Аҷамро зери тасарруфи худ даровардани шоҳи Хоразм қаҳру ғазаби халифаи арабро ба туғён овард. Вай сараввал ба хубию хушӣ Хоразмшоҳро ба итоат даъват карда, ба Текишу писараш Қутбиддин либосҳои фохираю тӯҳфаҳои гаронбаҳо ва хати маншур фиристод, ӯро Султони Хуросон хонд. Вале Хоразмшоҳи мағрур аз аспи ғурур поён нафуромада, баръакс, боисрор талаб кард, ки дар маркази хилофат хутба ба номи Текиш хонда шавад. Албатта, аз чунин шакокӣ халифа Носир сахт шӯрид ва исмоилиҳоро бар рағми «Хоразмшоҳи азхудрафта» шӯронд, ки размандаҳои ҷонфидо ва силаҳшӯри бисёр доштанду он қотили зархарид ҳам узви ин тоифа буд. Аз ҷониби дигар сипоҳиёни халифа низ ба ҳуҷум гузаштанду муҳорибаҳои шадид муддати мадид идома ёфт…
Текиш нахуст кори исмоилиёнро яктарафа карда, баъди ғалабаи қатъӣ дар Аламут барои забт намудани Ироқи Араб ва пойтахти хилофат лашкари азим гирд овард. Шӯре дар олами ислом бархост! Дар ин ғалмағал нидои шоири ҳаҷвнигор Заҳириддини Форобӣ аз ҳама баланд садо дод: «Эй шоҳи Хоразм! Акнун ки Ироқи Аҷамро соҳиб шудӣ, осуда нашин, лашкари ғаррор ба Ироқи Араб бифирист, то чун мӯру малах ба зодбуми ислом ҳамла оранд, хоки поки шаҳрҳои мунаввару муаззам олуда гардонанд, махмали сабзи Каъбаро ба яғмо баранд ва рӯҳи муқаддаси пайғамбари гиромиро ноором кунанд. Сипас ба атроф якчашма нигару бифармо, ки лашкариёнат масҷиду мадрасаҳоро мисли хору хас бисӯзанд, уламои хирадмандро нимкушта ба оташ андозанд ва аз сари бузургворон калламанораи баланд чун кӯҳи Арафот бисозанд. Баъде ки ин ҳама амали шайтонӣ анҷом медиҳию кофир мешавӣ, он гоҳ сари халифаро аз тан ҷудо карда, ба қоони қарахитой бифирист, то ба лақаби «кофири мутлақ» сазовор шавӣ…»