— Не пойдзем,— паабяцаў Ляшчэвіч, адчуваючы, што гаворыць не дзеля таго, каб суцешыць сына; не хлусіць ён, цяпер сапраўды не хутка пойдзе ў тэатр. І не толькі з-за сына, а таму, што ў яго не будзе патрэбы туды ісці: тая нішка ў душы, прызначаная на тэатральныя эмоцыі, запоўнена, і запоўнена надоўга. Што можа яе ачысціць, вызваліць месца новым уражанням — Ляшчэвіч не ведаў, як і не ведаў ён, што заўтра ёй, душы, захочацца, куды скіруе яна свае жаданні і намеры. Нідзе ні ў чым яна не знайшла прарыву, каб цягнуць у сябе, як у магутнае сопла, усе інтарэсы, думкі, пачуцці. Адно перабівае другое, раздрабняецца, расплятаецца на сотні накірункаў. Вось і новы клопат — прыязджае маці. Гэта і ёсць галоўны клопат, астатняе — дробязь, дробязь, дробязь... як непазбежнае запаўненне існасці.
Назаўтра ён не знаходзіў сабе месца, не ведаў, што рабіць, за што ўзяцца. Хацеў пазваніць Бірукову-старэйшаму, але падумаў: навошта тлуміць чалавеку галаву ў выхадны дзень, пазвоніць лепш у панядзелак ці аўторак на працу. Урэшце жонка, бачачы яго непрыкаянасць, сказала: «Схадзі ты ў лазню, не горш, чым твая сауна з басейнам... з венічкам выпарышся хоць». Яна сабрала яму ў сумку ручнік, вяхотку, мыла, старую фетравую шляпу, якую надзявала сама ў парылку, і Ляшчэвіч, адчуўшы палёгку, пайшоў у лазню.
Мароз быў невялікі, але падкручвала завея, дзьмуў вецер, і трывожыла Ляшчэвіча, што для лазні не лепшае гэта надвор’е. Прахопіць скразнячком — горла ці вуха забаліць, качайся ў ложку, сядзі на бюлетэні, з афармленнем якога заўсёды столькі марокі.
Каля лазні — жоўтага двухпавярховага будынка, частка сцяны якога заўсёды сырая, з яе лёгенька курыцца ў мароз пара,— стаялі ў рад легкавыя аўтамашыны, у некаторых снег заляпіў вокны — як бяльмо на воку.
«Многа народу ў лазні, мабыць...» — падумаў Ляшчэвіч.
Ён купіў у касе білет — звычайны, як і ў магазіне, чэк, на ўваходзе інтэлігентны лысаваты высокі стары ў белым халаце надарваў яго. Ляшчэвіч перш думаў, а цяпер убачыў, што народу ў лазні сапраўды шмат — столькі, здаецца, колькі і хадзіў, дык не было. Чарга, запрудзіўшы прылазнік, спускалася па лесвіцы з другога паверха аж на першы.
— Ну і народу! — сказаў Ляшчэвіч да пажылога, у шэрым світэры, мужчыны, які быў апошні ў чарзе.— Чаму-та столькі?
— Мароз вялікі быў — баяліся, а цяпер усе вылезлі,— засмяяўся мужчына, і Ляшчэвіча здзівіла, што, падобна, мужчыну зусім не турбуе чарга. Канечне, пенсіянер, спяшацца няма куды. Але такі мог бы і ў звычайны дзень схадзіць — гэта адно, а па-другое, вісіць жа аб’ява, што ўдзельнікаў вайны прапускаюць без чаргі. Мабыць, далікатны чалавек, не хоча звягі, бо ўсё роўна ж, хоць і дазволена, які-небудзь хамула гаўкне: «Куды прэшся?» — ды яшчэ за каўнер возьме.
Сумна было стаяць у такой вялікай чарзе, хоць і чуў то навіну, то свежы анекдот, то цікавае здарэнне. Добра-такі, што прыхапіў з сабою газеты. Ледзь не на памяць вывучыў іх, пакуль падняўся ў прылазнік. Вызвалілася месца, і ён сеў на лаўку.
— Пасядзі,— сказаў да яго сусед, чорны мужчына з каструбаватым, знявечаным воспаю тварам.— Гэта ж не воддых, а работа палучаецца...
— Увесь дзень прастаяўшы — канечне! — падтрымаў яго, засмяяўся тоўсты, з кароткай шыяй і адвіслым няголеным падбароддзем дзяцюк у засаленым пінжаку.
З лазні людзі выходзілі нячаста. Дзіва што — столькі чакалі і цяпер дарваліся да вады, да парылкі. Каторыя праныры шукалі магчымасці прарвацца без чаргі. То не супыняючыся, нахабна, прамым ходам ішлі ў дзверы, і людзі, не расшалопаўшы, іх прапускалі. То прасілі знаёмага, што стаяў бліжэй, узяць сумку, а самі потым прасілі ў чаргі дазволу нібыта ў некага ў лазні нешта спытаць — і, зайшоўшы, ужо не выходзілі. Таго-сяго праводзіў лазеншчык — сутулы, хударлявы мужчына, з белым потным тварам, нервовымі калючымі вачыма,— проста браў за руку і цягнуў у лазню. Нехта незадаволена бурчаў, але ён не звяртаў увагі.
Ляшчэвіч ужо дакараў сябе, што паслухаўся жонку і пайшоў у лазню. Задаволіўся б, ці, як кажуць, перабіўся б ваннаю, затое быў бы спакойны. Нішто яго так не муштравала, як марнатраўства, чаканне, якога магло б і не быць, уся «дурная работа», як гаварылі ў іх вёсцы на тое, без чаго можна проста абысціся, але нечая воля змушала рабіць.
Калі ён выйшаў з лазні, ужо вечарэла. Завіруха не сціхала, засыпала канаўкі на трамвайных пуцях, высцілаючы белыя стужкі. Ляшчэвіч нацягнуў на галаву башлык ад курткі. Лазня лёгкасці, радасці не прынесла — не было ні венікаў, ні прасцін, і вага, якая заўсёды стаяла ў раздзявалцы, кудысьці знікла, сапсавалася, ці што. Але — бог з ёю, з вагаю, драбяза ўсё гэта, не варта па ёй ныць. Лепш думаць, як сустрэць маці, як дамовіцца, каб паглядзеў яе класны доктар, можа, трэба палажыць і на абследаванне.