— Слухай, давай ірванём у наступныя выхадныя за горад, куды-небудзь на прыроду. У лес, у снег, у глушэчу. Сем’ямі. Раскладзём касцёр, напячэм на лаўцы сала...— Іван закаціў вочы, мабыць, уяўляючы смачны пах печанага на кастры сала.
— Я не супраць, але маці да мяне прыязджае... у бальніцу.
— Што з ёю?
— Вены... тромбафлебіт.
— У майго знаёмага... кампазітар малады, маці ад гэтай хваробы нядаўна памерла. Гаварыў, тромбы па цэлай пядзі загусалі.
— У мяне цётка памерла...
Успамін пра хворую маці і гэтая Іванава навіна імгненна нагналі на Ляшчэвіча смутак. Думка пра смерць блізкага чалавека заўсёды цяжкім каменем лажылася яму на душу, адбівала ахвоту жыць і працаваць. Перад ёю, усемагутнай смерцю, усё блякне, здаецца дробязным і нікчэмным. І сэнс чалавечых намаганняў просты — аддаленне смерці.
Ляшчэвіч развітаўся з Іванам Шэлехам у паганым настроі. Той, праўда, рабіў выгляд, быццам не прыкмячае, што ён, Ляшчэвіч, вельмі заклапочаны. І ў яго самога твар замаркоціўся, не так свяціўся ўсмешкаю, як у першыя хвіліны сустрэчы.
Вечар быў жоўты: і снег, і паветра, і неба, і дамы, і машыны. І думкі ў Ляшчэвіча былі жоўтыя. Аднойчы ён зрабіў гэтае дзіўнае адкрыццё, што думкі маюць колер: непрыемныя — чорны, радасныя — сіні, думкі пра смерць — жоўты, пра каханне — ружовы... Жыццё чалавечай душы, выходзіць,— вясёлка колераў. Вось так, вясёлка, хоць і ёсць у ёй колер смерці.
...Калі Ляшчэвіч прыйшоў на працу, думкі яго афарбаваліся ў чорны колер: ён пакутаваў, не мог адрынуць дакору — што здаўся Марускову, што выканаў яго загад. Дурань! Слімак! Цюхцяй! Ён бэсціў сябе бязлітасна брыдкімі словамі і той жа час разумеў, што іначай не мог зрабіць. Не меў бы маці, бацькі, сястры, не было б сям’і — пайшоў бы на ўсё, але стаяў бы на сваім; а так ёсць каму перажываць, ёсць у яго і адказнасць перад сынам: трэба расціць, некалі трэба сыну гаварыць, пісаць, хто яго бацька. Вось маці хворая сёння прыязджае... Здарыся што-небудзь з ім, хіба ён скажа ёй, паскардзіцца? Ніколі! Ён шкадаваў людзей, спачуваў ім і не хацеў прыносіць ім пакуты, перажыванні.
Стоячы перад кульманам, ён думаў, як вырвацца і сустрэць маці. Вясковай жанчыне ў незнаёмым вялікім горадзе цяжка арыентавацца. Адпрасіцца ў Марускова? А раптам не адпусціць? Тады ўжо і няма іншых варыянтаў пайсці раней з работы? Хоць такая прычына, што ён не паглядзіць ні на што. Калі не маці, то хто і што важней?
Але яму, можна сказаць, пашанцавала. Зайшла кадравічка і сказала, што ў тры гадзіны прафвучоба і яму, Ляшчэвічу, на ёй трэба быць. Якраз добра, Палац шашак і шахмат, дзе намячалася вучоба, у тым баку, блізка каля вакзала.
Часу хапала, і Ляшчэвіч з «дыпламатам» у руцэ пайшоў да Палаца пехатою. Мароз адлёг. Паветра было чыстае, мяккае. Хоць бы ветрык калыхнуў галінку. Штыкеціны ўвенчвалі высокія стугаркі снегу. Усё неяк сцішылася, быццам наталялася асалодаю цяпла. І галкі, пасеўшы на аснежаныя галіны явару, соладка драмалі, схаваўшы дзюбы ў глыбокае пер’е валлякоў.
Ляшчэвіч пасядзеў толькі адну лекцыю. Аўтобусы магілёўскага напрамку прыбывалі на вакзал «Усходні», і ён паехаў туды. З нізкага неба сіратліва падалі рэдкія сняжынкі. Як цяпло, так адразу і снег. Горад ужо запаліў ліхтары, у іх святле мільтусіліся сняжынкі, як быццам толькі там яны і ляцелі.
Ляшчэвіч стаяў на пероне, жмурачыся, углядаўся ў маршрутныя «візіткі» аўтобусаў. З-за павароту паказаўся чырвоны «Ікарус» з белымі замураванымі вокнамі. У Ляшчэвіча ёкнула сэрца. У першым акне аўтобуса нехта пачаў праціраць дзірачку. «Маці! Яна непакоіцца, ці сустракаю яе...» Ляшчэвіч не памыліўся: да дзіркі прынікла мацерына вока, ад кончыка носа збоку растала мясцінка.
Ляшчэвіч падышоў да расчыненых дзвярэй. Маці асцярожна ступала на прыступку адной нагою, тады другой. Была яна ў рабой штучнай футры-зімовіне, валёнках, абвязаная пуховай арэнбургскай хустаю. Ён падаў маці руку, падхапіў з яе рук сумку — цяжкую, як падняць. Маці стала браць у яго «дыпламат» і спахапілася:
— Вой, вязёнкі забыла!..— Няўклюдна пакараскалася зноў у аўтобус, замінаючы людзям.
На таксі выстраілася чарга — раней не было, вырасла за гэты час, пакуль Ляшчэвіч чакаў свой аўтобус, і ён пашкадаваў, што не заняў чаргі.
Стаялі доўга, пасоўваліся марудна. У таксістаў якраз была перасменка (у шэсць гадзін) — высадзіць каторы пасажыра і не бярэ нікога, міргае: «Я сваё, шэф, адбарабаніў!» Той-сёй лез без чаргі. Прыскочыў малады дзяцюк, у джынсіках, лёгкай балоневай куртачцы, радасны, узбуджаны: «Жонка сына нарадзіла! Чатыры трыста! Дазвольце мне...» — «Гэта ж не забіраць...» — прабурчала цётка ў сялянскім кажусе, яна стаяла з боку чаргі.