Свет быў складаны, толькі таму, што людзі замкнулі сваю душу на замок, і ключ ад яго — гэта адзіны ключ, які не можа пабываць у руках іншага. Ляшчэвіч іншы раз думаў, што ён усё-такі імкнецца замок гэты сарваць, не трымаць на ім сваю душу. Няхай туды, як у госці, заходзіць душа каго другога; але калі яна заходзіла, то рабіла яму балюча, і душа, бы тая ўлітка, зноў хавалася ў панцыр пад замок.
...З ёлкі асыпалася ігліца, услала стол абрусам, вышытым бліскучымі зялёнымі ніткамі. Ёлка зусім стала голая, мёртвая, цацкі віселі як бы ў паветры.
Ляшчэвіч з сынам здымалі цацкі, клалі іх у кардонную каробку на вату.
Сын выпусціў вялікі зялёны шар, ён разбіўся. Ляшчэвіч не стаў ушчуваць сына. Шар не вернеш, дый дробязь гэта — шар, а ў сына адаб’еш ахвоту дапамагаць. Шмат чаго карыснага не зроблена і дарослымі адно таму, што нехта несвядома, а часцей свядома псаваў настрой, не ацэньваў як след.
— Трэба маці адведаць,— сказаў ён жонцы, вынесшы елку на вуліцу, на сметнік.
— Кожны дзень хадзіць? — Жонка рэзала на кружку чырвоны бурак, і пальцы яе былі чырвоныя, як струкі перцу.
— Дзе ж мы кожны дзень ходзім, ажно пазаўчора былі,— сказаў Ляшчэвіч міралюбна, бо ў жончыным голасе ён не ўлавіў незадаволенасці, проста ёй праз тое, што не кожны дзень успамінала пра свякроў, так здавалася.
— Давай сходзім... Малако, кефір ёсць.
— Трэба на Камароўку зайсці купіць яблык і інжыру... казала маці, ён паказаны пры тромбафлебіце.
— Дарагі, мабыць?
— Дзесяць рублёў кілаграм нібыта. З Грузіі прывозяць.
— Дарагавата,— сказала жонка, не пярэчачы, аднак, што трэба купіць.
— Маці грошы дала.
Калі яны ўтраіх выйшлі з-пад вялізнага панцыра Камароўскага рынку, жонка нечакана прапанавала:
— Давайце на таксі.
— А які сэнс спяшацца? — запярэчыў Ляшчэвіч.— Надвор’е добрае, сонца... Можна і на тралейбусе.
— І я хачу на таксі! — заныў, тузануў бацьку за руку сын.
— Ты яшчэ не зарабіў грошы, каб раскатвацца! — сказаў строгім голасам Ляшчэвіч. Ну і моду паймеў гэты малы: што ні заманецца — хачу, хоць у лоб страляй. Ляшчэвіч прыпамінаў сваё дзяцінства: прадраныя на каленях штаны, на нагах чаравікі, на стале не заўсёды кавалак хлеба знойдзеш; цукеркі-падушачкі — як свята; цацак ніхто, лічы, не купляў, майстравалі самі: лыжы, канькі, аўтаматы, машыны, каляскі. І бач, нічога, выдзюжыў, за жыццё чапляецца кіпцямі.
Ён разумеў, што час не той, усё змянілася і дзяцей акружае іншы свет, але патураць ім, не даваць зразумець, што ёсць і абмежаванні, словы «нельга», «не трэба», «не варта» — значыць, расціць спажыўца, хлюпіка, бязвольнага чалавека. Наколькі мог, Ляшчэвіч супраціўляўся сынавым прыхамацям, няраз спрачаўся з жонкаю, якая расла ва ўмовах лепшых, чым ён, і, здаецца, не заўсёды разумела яго.
Маці чакала іх, хадзіла па першым паверсе ў шкляным холе, дзе было поўна наведнікаў. Яна памкнулася неяк нялоўка, аж хіснулася, і пацалавала нявестку, тады ўнука.
Яны селі на абабітую цыратай мяккую лаўку.
— Ну, як ты, мама? — спытаў Ляшчэвіч.
Маці была ў сінім вылінялым халаце, і твар у яе быў бляклаваты, з сінім адценнем. Яна хавала вочы, была як вінаватая — не прывыкла назаляць іншым, надаваць ім клопату, забіраць час, а тут во звалілася на галаву... сыну хай сабе, сын не папікне — чужым людзям, нявестцы, гэтым знаёмым сыну дактарам.
— Ай!..— махнула яна рукою, мабыць, расчаравалася ў мінскіх дактарах, спадзявалася на іх, а яны нічым яе не ўразілі, нічога новага ёй не прапанавалі, не параілі.— Уколы даюць, парафінам ногі грэюць...
— Не ўсё адразу. Падлечаць! — падбадзёрваў Ляшчэвіч маці. І сын уважліва глядзеў на яе, акурат не верыў, што перад ім сапраўдная, яго родная бабуля. Ён падышоў і абхінуўся на яе плячо, мабыць, угледзеў на твары нешта такое, што варта жалю. Ён быў вельмі чуйным да ўнутранага болю блізкіх яму людзей. Ляшчэвіч гэта заўважыў.
— Прывязі-ка мне гэты во... бінт, што на нагу...
— Эластычны?
— Ага, ага! — абрадавалася маці, што сын акурат успомніў тое, што патрэбна.
— Добра. Я спытаю ў аптэцы.— Сам Ляшчэвіч, можа, не заўсёды здагадваўся, што трэба маці ў бальніцу, і калі яна яму падказвала, радаваўся.
З бальніцы чалавек заўсёды выносіць смутак. І Ляшчэвіч ішоў на прыпынак зажураны. Снег іскрыўся ад сонца, сляпіў вочы, быў настолькі пругкі, прылізаны, што адчувалася, якая цвёрдая, настылая пад ім зямля. Дарога была, як лёд, слізкая, і калі тралейбус тармазіў, метры чатыры ён слізгаў з нерухомымі коламі. З даху высознага дома мужчына ў шапцы з апушчанымі вушамі скідваў шуфлем снег; спачатку снег спадаў густой барадою, а каля зямлі вецер зносіў ужо драбнюткі пыл. І раптам Ляшчэвічу падумалася, што час гэтак жа зносіць іх дробную гарадскую мітусню, з якой нічога не нараджаецца важкага, каб застацца, каштоўнага, каб радаваць. А што ён мог зрабіць? Ён быў падключаны да яе безліччу нябачных нітак, з якіх не мог выблытацца, як муха не можа выблытацца з павучыны. Але тое, што ён так яскрава ўсвядоміў сваё становішча, зразумеў, што і адкуль яму пагражае, давала яму магутную зброю. Ён ведаў ворага, ведаў яго пазіцыі, цяпер трэба шукаць тактыку, якая б дапамагла яму перасіліць гэтага ворага. Ці зможа? Бо і вораг няпросты, і ён не крэмень, і спадзявання на дапамогу збоку няма. Каму ва ўсім, безаглядна адкрыешся? Ні жонцы, ні маці, ні Шэлеху, ні Саўковай, ні сыну — горкаму дзіцяці...