Выбрать главу

Известно, что на этих семи соборах были следующие римские папы, которых русские почитают как святых и считают достойными престола святого Петра, так как с ними одинаково мыслили: на первом синоде папу Сильвестра, на втором Дамаса, на третьем Целестина, на четвертом Льва, на пятом Вигилия, на шестом Орфания, на седьмом Адриана; и говорят, что все соборы и синоды после семи названных — ославлены, прокляты, извращены и постыдно преданы ереси.

Erat quidam Metropolitanus Russiae Isidorus nomine, qui sedem suam in Kijovia retinebat, is ad concilium Florentinum, quod celebratum est sub Eugenio Papa, venerat, ubi Ecclesias Ruthenicas abjectis Graecorum ritibus, cum Romana universali et orthodoxa Ecclesia univerat; tandem in Russiam reversus, cum propositum suum et rem jam conclusam Ruthenis proponeret, illosque ex verbo Dei ad unitatem et concordiam fidei instrueret; omnibusque bonis spoliatus in carceres conjectus est.

Doctores, quorum dogmata Rutheni sequuntur, sunt hi, Basilius Magnus, Gregorius Nazianzenus, et Joannes Chrysostomus, quem illi Zlotousti, id est, aurem os habentem, appellant. Gregorii etiam Pontificis Romani libros de moralibus scriptos habent.

Sacrum, sive Missa Sclavonica lingua apud illos peragitur, intermixtis etiam aliquando cantionibus Graecis, Epistola et Evangelium, quo magis a populo percipiantur, extra chorum in medio Ecclesiae astanti populo, clara voce recitantur. Concionatoribus carent, satis enim esse putant sacris interfuisse, ac Evangelii Epistolarumque verba, quae vernacula lingua recitat sacrificulus audivisse. Concionarique in suis Ecclesiis obstinatissime prohibent, dicunt enim, se hoc modo varias haereses et diversas de fide opiniones effugere, quae ex concionibus et subtilibus argumentis sophisticisque quaestionibus oriuntur.

Panem ad sacrificandum hoc modo sacrificant, unus eorum praeparatum panem ad sacrificandum in patena super capite, per minorem portam de sacrario egressus portat, alter vero coopertum calicem vino repletum, caeteris diaconis vel sacerdotibus imagines sanctorum, Petri, Pauli, Nicolai, vel Michaelis archangeli, magna populi circumstantis acclamatione et veneratione praeferunt, quidam ex circumstantibus acclamant vulgari oratione, Domine miserere, alii fronte terram gentili more percutiunt, quidam se signo crucis frequentius caput inclinando muniunt, varia denique veneratione ac cultu circumlata signa venerantur. Postea finito circuitu per mediam chori portam sacerdotes in sacrarium ingrediuntur, sacrumque peragunt.

Quoties se signo crucis muniunt, id manu dextra sic faciunt, ut frontem primum, deinde pectus, mox dextram, ac demum sinistram pectoris partem punctis in formam crucis tangant. Quod si quis aliter se signo crucis munierit, hunc velut haereticum objurgant.

Gloriantur Rutheni, se solos cum Graecis veros Christianos esse, Romanos vero et alios Christianos damnant et execrantur, tanquam primitivae Ecclesiae desertores, et septem sanctarum Synodorum praevaricatores.

Baptismi sacramento Rutheni hoc modo utuntur: nato infante, sacerdos statim accersitur, qui ante fores puerperae habitationis certas orationes dicere solent, infantique nomine imposito domum revertitur. Postae puer in templum defertur, hocque modo baptisatur: ter in aquam immersus, chrismate quod in hebdomada magna feria sexta pascham praecedente,

Был один митрополит в Руссии, по имени Исидор, который имел свое местопребывание в Киеве; он явился на флорентийский собор, созванный при папе Евгении62, где объединил русскую церковь, отказавшись от греческих обрядов, с церковью римской; наконец, вернувшись в Руссию, он объявил русским о своем предложении и об уже решенном деле и склонял их по слову Божию к единству и согласию в вере; за это он был лишен всего состояния и брошен в тюрьму.

Богословы, догматам которых следуют русские, суть следующие: Василий Великий, Григорий Назианзин и Иоанн Хрисостом, которого они называют Zlotousti, то есть имеющий золотые уста. Они также пользуются книгами о нравственности, написанными Григорием, папой римским63.

Служба, или месса, совершается у них на славянском языке, перемежаясь иногда с греческими песнопениями; Послания и Евангелие, чтобы лучше воспринимались народом, стоящим вне алтаря посреди церкви, читаются громким голосом. У них нет проповедников, ибо они считают, что достаточно участвовать в богослужении и слушать слова Евангелия и Посланий, которые на местном языке читает священник. Они строжайше запрещают проповедовать в своих церквах, так как они говорят, что таким образом они избегают различных ересей и противоположных мнений о вере, которые рождаются из проповедей, тонких аргументов и софистических вопросов.

Хлеб для освящения они освящают таким образом: один из них несет хлеб, приготовленный для освящения, на блюде над головой, выйдя через меньшую дверь святилища, другой же несет закрытую чашу, наполненную вином; остальные диаконы или священники приносят иконы святых — Петра, Павла, Николая или Михаила-архангела — при восторге и благоговении стоящего вокруг народа. Некоторые из стоящих кругом восклицают на туземном языке «Господи, помилуй», иные, по местному обычаю, ударяются лбом о землю, некоторые осеняют себя крестным знамением, часто наклоняют голову, то есть молятся, различными знаками выражают свое благоговение и почтение. Потом, закончив обход, священники вступают в святилище через средние врата алтаря и совершают службу.