homaro, la sola idealo, kiun ĉiu patro kun pura konscienco
povas transdoni al siaj infanoj sen timo, ke ŝanĝiĝintaj kondiĉoj de la vivo elŝiros tiun idealon el ilia brusto kaj lasos ilin
en la mezo de la vojo de Pvivo sen ia programo kaj spirita
apogo, kiel faris kun ni diversaj malverfundamentaj idealoj trans-donitaj al ni de niaj prapatroj.
Ni, homaranoj, al neniu altrudas niajn idealojn kaj esperojn,
ni deziras nur ke la mondo sciu pri ili, por ke tiuj aŭ aliaj
niaj agoj aŭ opinioj ne ŝajnu al la mondo strangaj. Ekzistas
momentoj en la vivo de ĉiu nacio, kiam ĉiu regnano nepre
devas stariĝi sub iun difinitan standardon. Ni publikigas
niajn dogmojn por tio, ke ili povu servi al ni kiel malkaŝa
standardo kaj por ke, agante en tia maniero aŭ alia, ni ne devu
sur ĉiu paŝo donadi senfinajn klarigojn, sed ni povu simple
montri nian standardon kaj diri „mi agas tiel, ĉar mi estas
homarano“.
Ligante sin ne per la litero de siaj dogmoj, sed nur per
ilia komuna spirito, la homaranoj rezervas al si la rajton per
komuna reciproka interkonsento ŝanĝi kaj perfektigi siajn
dogmojn, se tiu aŭ alia el ili montriĝos erara. Tial la malsupre donitaj dogmoj de la homaranismo havas signifon nur principan kaj ilia definitiva teksto estos fiksita nur poste, en unu el la kongresoj de la homaranoj.
Deklaracio de Homarano
Kiam oni min demandas, kiu mi estas, kiaj estas miaj
naciaj konvinkoj, religiaj principoj, mia celado kaj idealoj, mi
respondas: „Mi estas homarano“. Tio ĉi signifas, ke mi
estas homo, kiu sin gvidas per la sekvantaj dogmoj:
Homaranismo. 1906.
N-ro 6
1 — 5.
(Sekvas la teksto de la dogmoj 1—5, tute identa 1 kun tiu en la „Dekla -
racio de Hilelisto“, escepte la flnon de la kvina dogmo, kiu estas modi -
fita jene:)
… Sed nek mian tutan patrujon, nek ĝiajn apartajn partojn
mi devas nomi per la nomo de ia gento, sed mi devas ilin
nomi nur per nomo neŭtrale-geografia, kiel estas farate en
ĉiuj plej novaj regnoj; sed se mia regno aŭ lando ne havas
ankoraŭ neŭtralan nomon, mi devas ĉiam — almenaŭ en parolado kun homaranoj — nomi mian regnon kaj landon per nomo
homarana, kiu konsistas el la nomo de ilia ĉefa urbo kun la
aldono de la finiĝo „io“ por la tuta patrujo kaj „lando“ por
la nomo de ĝia parto.
Ekzemploj: Svisujo, Belgujo, Aŭstrujo, Kanado, Meksiko,
Peruo; Peterburgio, Parizio; Alĝerlando, Varsovilando.
6—7.
(Sekvas la teksto de la dogmoj 6—7, tute identa kun tiu en la „Dekla -
racio de Hitelisto“.)
8 .
Mia nacio mi nomas la tutecon de ĉiuj homoj, kiuj loĝas
rnian patrujon, de kia ajn deveno, lingvo aŭ religio ili estas;
sed al mia nacia nomo mi devas ĉiam aldoni la vorton „homarano“, por montri, ke mi alkalkulas min al mia nacio ne en
senco ŝovinista. La aron de ĉiuj homoj, kiu havas saman
devenon kiel mi, mi nomas mia gento. Mian nacion mi ne
devas nomi per la nomo de ia gento, mi devas ĉiam nomi
ĝin — almenaŭ en parolado kun homaranoj — per la neŭtrale-geografia nomo de mia regno afl lando. Se mia interparolanto
deziras scii ne sole al kiu politike-geografia, sed ankaŭ al kiu
etnografia grupo mi apartenas, tiam mi aparte nomas al li mian
genton, lingvon, religion k.t.p.
Ekzemploj: Sviso-homarano, Peterburgia homarano, Var-sovilanda homarano.
9.
Mia lingvo mi nomas tiun lingvon, kiun mi persone plej
bone scias kaj plej volonte parolas, sed al la nomo de tiu ĉi
lingvo mi devas ĉiam aldoni la vorton „homarana“, por montri,
ke mian lingvon mi ne rigardas kiel mian idolon kaj ke mia
1 Kun la sola diferenco (tio valoras ankaŭ por la aliaj paragrafoj),
keanstataŭ la vortoj „hilelista“, „hilelismo“, „hilelistoj“ estas ĉie skribitaj
„homarana“, „homaranismo“, „homaranoj“.
327
III. Traktaĵoj
idealo estas lingvo neŭtralehoma. En ĉiuj homaranaj kunvenoj kaj, kiom eble, ankaŭ en ĉiuj privataj komunikiĝoj kun
homaranoj mi devas uzadi la lingvon homaranan. En mia
familia vivo mi povas uzadi kiun lingvon mi volas, sed mi
devas ĝin nomi ne mia nacia, sed nur mia lingvo familia.
Kiam oni demandas min pri mia lingvo nacia, mi devas respondi: „la ekzistadon de lingvoj naciaj mi ne konfesas, ĉar
ĉiu nacio nuntempa parolas per multaj lingvoj; sed mia lingvo
genta estas jena (nome tiu lingvo aŭ dialekto, kiun en mia
patrujo parolas la plimulto de mia gento, se eĉ mi mem tute
ne posedas tiun ĉi lingvon).
Rimarko: Novaj homaranoj, kiuj ne posedas ankoraŭ la
lingvon homaranan, povas en la unua tempo uzadi en la kunvenoj kian lingvon ili volas, sed ili ne devas altrudi sian lingvon al la aliaj ĉeestantoj. Ĉar en la nuna tempo ekzistas nur
unu neŭtrala lingvo, nome Esperanto, tial la homaranoj akceptas
ĝuste ĝin; tamen ili rezervas al si la rajton anstataŭigi iam
poste tiun ĉi lingvon per ia alia lingvo, se tio ĉi montriĝos
utila.
10 — 12 .
(Sekvas la teksto de la dogmoj 10 — 12, tute identa kun tiu en la
„Deklaracio de Hilelisto“. Krom tio estas aldonitaj la du sekvantaj
rimarkoj al la dogmoj 11 kaj 12:)
(Sub la dogmo 11:)
Rimarko: Pri la dogmo 11, kiu krom la karaktero societa
havas ankoraŭ karakteron teozofian, oni devas memori, ke ĝi
parolas nur pri tiaj instruoj, kiuj ne kontraŭparolas al la scienco,
kaj ke ĝi rilatas nur al la templo de la homaranoj, sed tute
ne al la privataj rondetoj de la homaranoj. Tiuj ĉi rondetoj
havas karakteron ne religian, sed pure societan kaj servas por
liberaj amikaj interparoladoj pri ĉiuj eblaj temoj, laŭ la deziro
de la partoprenantoj, kaj de aliaj rondetoj ili distingiĝas nur
per tio, ke en ili partoprenas homoj, kiuj havas neŭtralehomajn,
religiajn kaj naciajn principojn, kaj ke la interparolado en ili
estas farata precipe en la lingvo neŭtralehoma.
(Sub la dogmo 12:)
Rimarko: Ĉiu nova rondeto de homaranoj devas publikigi
sian adreson en iu el la gazetoj, kiuj estas eldonataj en la
lingvo internacia.
328
Homaranismo. 1606. — N-roj 6—7
N-ro 7. Pri la homaranismo
Respondo al P-ro Dombrovski
„Ruslanda Esperantisto“. II. 1906, n-ro 5 (Majo).
La artikolo de P-ro Dombrovski en la No 3 de „Ruslanda
Esperantisto”, min iom mirigis. Estas tamen facile rimarki, ke
la tuta artikolo estas kaŭzita de simpla malkompreniĝo.
Mi ne volas nun multe paroli pri la esenco kaj celoj de
la homaranismo, ĉar tio ĉi postulus la skribadon de multaj
kaj grandegaj volumoj, kiuj pli aŭ malpli frue sendube estos
verkitaj de diversaj homaranoj. La temo estas tiel ampleksa,
ke kiom ajn multe mi parolus, mi ne klarigus eĉ la centonon
de tio, kio devas esti klarigata. Tial mi lasas al aliaj personoj
kaj aliaj tempoj la iom-post-ioman plenan klarigadon de la
homaranismo kaj mi diros nur kelke da vortoj pri tiuj pure
eksteraj malkompreniĝoj, kiuj kaŭzis la artikolon de s-ro D.
1) Ŝajnas al mi, ke la ĉefa kaŭzo, kiu malamikigis s-ron D.
kontraŭ la homaranismo, estas la malfeliĉa esprimo „spirita
mallumo”, kiun li legis en la dogmo 10. S-ro D. trovis, ke
laŭ la opinio de la homaranoj la religiaj moroj enkondukas en
la vivon „spiritan mallumon”, kaj mi tute ne miras, ke tiu ĉi
esprimo faris malagrablan efikon sur s-ron D. Sed se li estus
leginta la dogmojn pli atente, li facile rimarkus, ke tiu ĉi malfeliĉa esprimo estas … simpla preseraro! 1 La homaranoj