En Esperantujo regas ne sole la lingvo Esperanto, sed
ankaŭ la interna ideo de la esperantismo; en Esperantujo
regas ne sole la oficiala ĝenerala esperantismo, — tie regas
ankaŭ io alia, io ĝis nun ankoraŭ ne precize formulita, sed
tre bone sentata de ĉiuj esperaatistoj !/— tie regas la verda
standard o!
Kio estas la verda standardo? Se por iu komercisto, kiu
uzas Esperanton nur por vendi siajn komercaĵojn, aŭ por iu
sportisto, kiu uzas Esperanton nur por amuziĝi, nia standardo
estas simpla signo de nia lingvo, simpla interkonsentita dekoracio
por niaj kongresoj kaj institucioj — ni, esperantistoj-batalantoj,
certe vidas en nia standardo ion alian: ĝi estas por ni io
sankta, ĝi estas la signo, sub kiu ni marŝas al nia paca batalado, ĝi estas la voĉo, kiu konstante memorigas al ni, ke ni
laboras por Esperanto nur tial, ĉar ni esperas, ke pli aŭ malpli frue, eble post multaj jarcentoj
Sur neutrala lingva fundamento,
Komprenante unu la alian,
La popoloj faros en konsento
Unu grandan rondon familian.
Ni konstante ripetadis, ke ni tute ne deziras nin enmiksi
en la internan vivon de la gentoj, sed ni deziras nur krei
ligantan ponton inter la gentoj. La devizo de la ideaj esperantistoj, neniam ĝis nun precize formulita, sed ĉiam klare sentata, estas: „Ni deziras krei neŭtralan fundamenton,
sur kiu la diversaj homaj gentoj povus pace kaj frate
378
Tria Kongreso 1907. — N-ro 6
interkomunikiĝadi, ne altrudante al si reciproke siajn
gentajn apartaĵojn
Tia, laŭ mia opinio, estas la devizo de la verda standardo,
de tiu bela kaj majesta standardo, kiu kunvokas nin ĉiujare
el ĉiuj partoj de la mondo en la nomo de la plej bela revo
de la homaro.
Por formuli precize ĉiujn detalojn de la dirita devizo, ne
venis ankoraŭ la tempo; ili formuliĝos per si mem, iom post
iom, per nia ĉiujara kunvenado kaj kunvivado. Mi volis nur
atentigi vin, ke niaj kongresoj, farataj sub la signo de la verda
standardo, estas ne sole kongresoj de la lingvo Esperanto,
sed ankaŭ de la interna ideo de la esperantismo. Sekve ĉiu
temo, en kiu ni sentas la spiriton de la verda standardo, ĉio
kio kondukas al rompado de la muroj inter la gentoj, apartenas
al nia kongreso.
Vi ofte aŭdis pri la neŭtraleco de niaj kongresoj. Jes,
neŭtraleco estas la ĉefa principo de niaj kongresoj; sed oni
devas ĝuste kompreni la sencon de tiu ĉi neŭtraleco. Neŭtraleco ekzistas en ĉiuj internaciaj kongresoj; sed dum tie la
neŭtraleco estas simple afero de takto, ĉe ni ĝi estas la ĉefa
principo, ĉe ni la neŭtraleco, aŭ pli ĝuste la neŭtraligo de la
intergentaj rilatoj estas la tuta enhavo, la tuta celo de niaj
laboroj. Tial ni neniam devas paroli en niaj kongresoj pri
aferoj speciale politikaj, kiuj apartenas al la diplomatoj, aŭ pri
aferoj speciale religiaj, kiuj apartenas al la ekleziuloj kaj filozofoj, — ĉar la verda standardo malpermesas al ni fari ion,
kio povus ofendi tiun aŭ alian genton aŭ religian grupon; sed
ĉio, kio, neniun ofendante, povas krei pacan ponton inter la
popoloj, tio ne sole ne devas esti timeme evitata en niaj kongresoj, sed kontraŭe, ĝi devas esti ĝuste la esenco de niaj
kongresoj, ĉar ĝi apartenas al la verda standardo.
Se ni memoros pri la postuloj de la verda standardo, tiam
ni ne timos plu paroli kaj agi, tiam ni irados al nia celo konscie kaj kuraĝe, kaj niaj kongresoj fariĝos kun ĉiu jaro pli
interesaj kaj pli gravaj por la mondo. La verda stelo ĉesos
esti malkuraĝa signo de silento, ĝi fariĝos signo de laboro.
Ĉio, kio kondukas al rompado de la muroj inter la gentoj,
apartenas al nia kongreso. Vastaj kaj grandaj estas la rilatoj
inter la gentoj kaj nacioj, kaj vastaj kaj multenombraj estas
la temoj, kiujn ni devos pridiskutadi. Tiel ekzemple, havante
nenian intencon enmiksi sin en ian specialan sistemon pri tiu
aŭ alia temo, oni povas proponi al niaj kongresoj internaciajn
sistemojn por la oportuneco kaj neŭtraleco de la rilatoj internaciaj, kiel ekzemple internacian monsistemon, horsistemon,
379
IV. Paroladoj
kalendaron k. t. p., kaj tiam ni povos esplori, ĉu la propono
estas bona aŭ ne, sed ni ne devas diri, ke la diskutado pri
tiuj projektoj estas kontraŭa al nia programo. Oni eble ankaŭ
proponos al ni la aranĝon de kelkaj festoj intergentaj, kiuj
ekzistus paralele kun la specialaj festoj de ĉia gento kaj eklezio
kaj servus por frate ligi inter si la popolojn; oni proponos
ankaŭ aliajn similajn aferojn. Ne venis ankoraŭ la tempo, por
paroli pri ĉio detale; tial pardonu min, ke mi nur aludas per
kelkaj vortetoj tion, pri kio mi volus multe, tre multe paroli
kun vi; sed ĉiam pli kaj pli, komencante de aferoj bagatelaj
kaj transirante al aferoj plej gravaj, komencante de aferoj pure
materialaj kaj transirante al ĉiuj flankoj de la homa spirito kaj
moralo, oni proponados al ni diversajn rimedojn, kiuj servas
al la fratigado de la homoj kaj al la rompado de la muroj
inter la gentoj — kaj ĉion tion ĉi ni povos prijuĝi, akcepti
aŭ ne akcepti, sed ni neniam devos ĝin blinde forĵeti antaŭe.
Ĉar ĉio, kio servas al la fratigado de la gentoj kaj al la rompado de la malamikaj muroj inter la popoloj — se ĝi nur ne
enmiksas sin en la internan vivon de la gentoj — apartenas
al la verda standardo.
Karaj amikoj! — Mi klarigis al vi, kio — laŭ mia opinio
— devas esti la celado de niaj kongresoj. Dum ĉiu privata
esperantisto povas kontentiĝi per tio, ke li uzas la lingvon
Esperanto, niaj kongresoj — laŭ mia opinio — devas labori
ne sole por la lingvo, sed ankaŭ por la interna ideo de la
esperantismo. Mi ripetas, ke tio ĉi estas mia privata opinio,
kiun mi tute ne volas proponi al vi kiel ian oficialan programon por niaj kongresoj. Nia kongreso devas esti simple
kongreso de esperantistoj, kaj, kondiĉe ke ĝia programo estu
preparita laŭ la kongresa regularo, ĝi devas resti tute libera
kaj konformiĝi ĉiufoje al la opinioj kaj deziroj de la plimulto
de la kongresanoj. Sed ĉu vi aprobos mian opinion aŭ ne,
ĉu vi volos labori laŭ la postuloj de la verda standardo aŭ ne
— mi ne dubas, ke en la profundeco de viaj koroj vi ĉiuj
sentas la verdan standardon, vi ĉiuj sentas, ke ĝi estas io
pli, ol simpla signo de lingvo. Kaj ju pli ni partoprenados
en niaj ĉiujaraj kongresoj, des pli ni interfratiĝos kaj des pli
la principoj de la verda standardo penetros en nian animon.
Multaj personoj aliĝas al la esperantismo pro simpla scivoleco,
pro sporto, aŭ eble eĉ pro atendata profito; sed de la momento,
kiam ili faras la unuan viziton en Esperantujo, ili malgraŭ sia
propra volo ĉiam pli kaj pli entiriĝas kaj submetiĝas al la
leĝoj de tiu lando. Iom post iom Esperantujo fariĝos edukejo
380
Tria Kongreso 1907. En la Guildhall en Londono. — N-roj 6—7
de la estonta interfratigita homaro, kaj en tio ĉi konsistos la
plej gravaj meritoj de niaj kongresoj.
Vivu Esperanto, sed antaŭ ĉio vivu la celo kaj la interna
ideo de la esperantismo, vivu la frateco de la popoloj, vivu
ĉio, kio rompas la murojn inter la gentoj, vivu, kresku kaj
floru la verda standardo!
N-ro 7.
Parolado en la Guildhall de Londono, 21. Aŭg. 1907
(Pri Plibonigoj kaj Patriotismo)
‘VVuster: Par Lond
„Aldono“ al la Raporto de P. Corret kaj D-ro Era (vidu supre!).
„Lingvo Internacia“ XIII. 1908, paĝ. 26 — 29.