II. A. Gazetartikoloj el
teron, tial ni volas iom klarigi tiun ĉi punkton. „Posrednik“ tute ne
estas — kiel povus erare ŝajni lau kelkaj liaj esprimoj — ia institucio,
kiu batalas por tiu aŭ alia ekstera formo de religioj. La idealoj, por
kiuj laboras „Posrednik a , estas: amo kaj frateco inter ĉiuj homoj,
forigo de militoj, pureco de moroj, justeco kaj kompato al bestoj^
deteniĝado de alkoholo, tabako k.t.p. La laborado de „Posrednik a
estas sekve tre parenca al la nia, kaj tial sendube ĉiuj niaj legantoj
salutos kun plezuro la aliĝon de „Posrednik a al niaj kunlaborantoj.
„Posrednik a laboras pro 1 tio, pro kio laboris siatempe Kristo kaj
la unuaj kristanoj (kaj por 1 kio ankaŭ nun kaj en ĉiuj tempoj laboras
kaj laboradis ĉiuj noblaj kaj honestaj homoj, tute egale, al kia ajn
nacio aŭ ekstera religio ili apartenas), tial en la verkoj de „Posrednik a
la leganto ofte trovos la esprimojn „instruo de Kristo a , „regno de
Dio a k.t.p. Sed ni petas la legantojn juĝi ne laŭ la kutima sono
de la vortoj, sed laŭ ilia enhavo kaj ne miksi tiun ĉi puran, ĉiuhoman filozofian religion kun tio, kion ni kutimis ordinare vidadi
sub la ekstera formo de diversaj religioj. Pri la eksteraj diversaj
apartaj religiaj formoj, kiuj sub la mantelo de altaj principoj semadis
ĉiam nur malamon inter la homoj, ne parolas „Posrednik a kaj neniam
parolados ankaŭ ni. Ĉion, kio akcelas fratecon inter la homoj, ni
salutados ĉiam kun ĝojo; ĉio, kio semas disputon kaj malamon inter
la homoj, restu ĉiam for de ni!
Por la artikoloj de „Posrednik a ni malfermas specialan rubrikon
sub la titolo „Folieto de Posrednik a .
N-ro 93. paĝ. 34—38
Pri nia literaturo 2
En la pasinta jaro, malgraŭ la cirkonstanco, ke dank’ al la
disputoj kaj malcerteco nia afero sin trovis en situacio plej
danĝera kaj plej malfavora por ia entrepreno, prosperis al ni,
post grandegaj laboroj, penoj kaj klopodoj, krei ion novan,
kiu prezentas unu el la plej gravaj akiroj de nia afero
en la daŭro de nia tuta laborado. Ni parolas pri la „Biblioteko
de la lingvo internacia Esperanto“. A1 la afero, kiu en la
lasta tempo riskis malfortiĝi de senmoveco, la „Biblioteko“
donis fortan puŝon antaŭen, puŝon ne unufojan, sed movo-komencan, kiu de nun efikados regule kaj konstante kaj kun
ĉiu semajno ŝovados nin per difinita kaj reale montrebla paŝo
antaŭen. La tutan gravecon de tiu ĉi akiro, la tutan grandecon
1 pri la uzado de „por“ kaj „pro“ en la sama senco komp. paĝ. 58.
2 La tuta enhavo kaj precipe la vortoj pri la „Biblioteko“ montras y
ke la artikolo estas verkita de Zamenhof mem.
202
,La Esperantisto“ 1895. — N-roj 92—93
de ĝia signifo povas plene prezenti al si kaj ĝuste taksi nur
tiuj personoj, kiuj provis mem laboradi por nia afero praktike
kaj kiuj tial konvinkiĝis, kun kiom multe da diversaj malhelpoj,
malfacilegoj, penoj, klopodoj kaj ĉagrenoj estas ligita ĉiu paŝo
en nia afero kaj kiom multege da pacienco oni bezonas posedi,
por malgraŭ ĉio ne lasi fali la manojn. La gravecon de la
„Biblioteko a konsciis preskaŭ ĉiuj niaj amikoj, kaj per tio ĉi
klariĝas la rilata sukceso, kiun la „Biblioteko“ havis malgraŭ
ĉiuj malfavoraj cirkonstancoj. Aŭdinte pri nia intenco eldonadi
la „Bibliotekon a , multaj amikoj skribis al ni tre varmajn aprob-antajn kaj vigligantajn leterojn, multaj nur dubis, ĉu prosperos
al ni efektivigi nian intencon; kaj kiam la tempo montris, ke
nia entrepreno efektiviĝis kaj progresas regule, ni komencis
ricevadi multe da ĝojaj gratulaj leteroj.
Sed inter multaj leteroj por la „Biblioteko a ni ricevis ankaŭ
unu leteron kontraŭ la „Biblioteko a . Plenumante la deziron
de la estimata aŭtoro de la letero, ni presas la leteron kaj
ni aldonas malsupre ankaŭ nian respondon je tiu ĉi letero.
Sinjoro A. Zinovjev skribas al ni:
Mi ĉiam dubadis kaj daŭrigas dubi je la utileco, por nuna tempo ,
de la eldonado de literaturaj verkoj en Esperanto, kaj en tio ĉi mi deziras kun tiuj, kiuj vidas en la presado de tiaj verkoj garantiaĵon kaj
rimedon por la vastigado esperantista. Jam laŭ sia esenco kaj siaj
tempoj la lingvo internacia aljuĝis sin al prememeco kaj ekonomio de
formoj, al malhavo de ilia floremeco, en kiu verkoj literaturaj amas
vestiĝi, per kiu ili sukcesas kaj plaĉas, sen kiu ilia beleco riskas malaperi. Lingvo internacia estas kreita, por transdoni premite kaj plene
la sencon de homa parolo, kaj ĝi ne zorgas pri la malprofitoj de ĝia
formo. En ĉiaj tradukoj de belverkoj en Esperanto ni vidas nur senĉesan ripeton de tiuj samaj vortoj kaj esprimeroj al ĉiu konataj, en kies
unuformo malaperas kaj dronas apartaj ekzemploj de sukcesa vortkreo.
La enhavo de Hamleto, de Boriso Godunov estas ja konata al ĉiuj: kiu
do ekvolos rememori ĝin, tiu certe preferos legi ilin en la originalo aŭ
en traduko en sia lingvo patruja. La belliteraturo esperanta estas bezona
al neniu. Mi mem ekzemple abonas la „Bibliotekon“ en 3 ekzempleroj,
sed ĝi kontentigas min nur per sia vortaro germana; mi konfesas, ke
mi neniam legis kaj neniam legados aliajn ĝiajn verkojn. Malcerte
legis ilin iu krom iliaj aŭtoroj. Mi ne povas kompreni, per kia maniero
la aĉetado de tiaj verkoj, neeviteble tre limitigata 1 , povas servi al la
vastigo de la lingvo. Ĉu ne estus pli bone uzi la elspezojn kaj laboron ,
senfrukte forirantajn en tia verkaĵo, por rimedoj efektivaj al la movado
de nia afero, t. e. la presado de anoncoj en fremdaj gazetoj, la dis
1 tiel en la teksto!
203
II. A. Gazetartikoloj el
sendado, eĉ senpaga, de vortaretoj kaj lernolibroj en multajn landojn,
al komercaj kontoroj, universitatoj kaj lernejoj, sciencaj societoj; por
eldonado, ftne, de tiaj modelaroj, kie la ekzemploj de bona vortformado
estus kuncentrigitaj? Tio, kion mi konfirmas por la nuna tempo, certe
povas ŝanĝiĝi en estonta tempo, kiam Esperanto atingos tion, ke ĝi
fariĝos kondukilo de literaturaj verkoj al tiaj popoloj, por kiuj ili aperados kiel novaj. Tiam estos alie. Nun mi sciigas nur mian opinion
kun la peto neigi 1 ĝin, se estas bezone aŭ poveble.
S-ro Z. petas, ke ni neigu 1 lian opinion, se tio ĉi estas
bezona aŭ povebla; ni tion ĉi penos fari.
1) La teoria opinio, ke la belliteraturajn tradukojn en nia
lingvo legas nur iliaj aŭtoroj, estas en la faktoj absolute erara
kaj venas de tio, ke s-ro Z. ne havis okazon ekkoni la veran
staton de la aferoj. Se s-ro Z. legus ĉiujn leterojn, kiujn ni
ricevis pri tiu ĉi objekto, aŭ se li mem korespondus pri tiu
ĉi demando kun aliaj esperantistoj, li konvinkiĝus, ke la diritaj
verkoj estas ne sole legataj, sed ke tre multaj personoj eĉ
legis ilin kun vera entuziasmo. Kelkaj amikoj eĉ rekte
skribis, ke la siatempa apero de „Hamleto a estis unu el la
plej ĉefaj kaŭzoj, kial la danĝeraj konfuzoj kaj disputoj de la
pasinta jaro tiel pace finiĝis preskaŭ tute sen postesigno kaj
revekis ĉie novan energion. Unu nova amiko eĉ skribis al ni,
ke la tralego de Hamleto en Esperanto pli efikis sur lin kaj
pli varmigis lin por nia afero, ol ĉiuj plej lertaj teoriaj admonoj,
kiujn li iam afldis! Se post ĉio dirita povus ankoraŭ resti ia
dubo pri la vera opinio de la plimulto, tiun ĉi dubon plej
konvinke klarigos la faktoj, ĉar, kiel la legantoj memoras,
ni ĉiujn rimedojn proponitajn de s-ro Z. ja elprovis jam:
a) Kiam ni en 1892 decidis de nia propra iniciativo fari tion,