Калі спусціліся з горкі, мінулі Паліцэйскую вуліцу, наблізіліся да Свіслачы, дык на тым беразе шырокай тут, ужо i без снегу, i без лёду, блакітнай пад высокім ясным небам ракі ўбачылі даволі шмат-людны натоўп. Значыць, вывешаныя загадзя па горадзе афішкі склікалі мінчукоў на веснавое старажытнае, з часоў язычніцтва свята.
— Вось бы цяпер сюды нашых песняроў, Купалу, Коласа альбо Багдановіча! — усклікнуў Лашковіч.— Вось можна было б паэтычным словам абудзіць натоўп, уразіць Мінск, схіліць на наш бок! Ды, чорт пабяры, няма цяпер тут слыннай, шырока папулярнай асобы!
Пайшлі па сухім ужо, гарбатым мосце, па таксама высахлых сходках сышлі на тупкі, па абочыне з ажылай, нават зеленаватай ужо травою бераг. Люд — старыя, моладзь, дзеці — тоўпіўся i каля рэчкі з пясчаным берагам, каля вялізнага полымя, а таксама i па ўзгорках, дзе каля вуліцы стаялі накрытыя абрусамі сталы, а на ix — пузатыя жоўтыя дымныя самавары, ляжалі горкі сухарыкаў i абаранкаў. Маладыя дзяўчаты ў прыгожых народных уборах прадавалі гарбату, белае мучное. Увесь гэты клопат, як ужо ведаў Алесь, узялі на сябе сябры з «Беларускай хаткі».
Воддаль красавалася спрытная складня дроў — каб увечар яе падпаліць, пастаяць каля вогнішча, паглядзець на чароўнае хараство i магічную сілу агню, пакарагодзіць вакол, паскакаць цераз яго, пад'юшчваючыся маладосцю, гарэзнасцю, вясновай радасцю i надзеяй.
Але неўзабаве Лашковіч з сябрамі мусіў пакінуць гэты мінскі куточак. Зусім нечакана на свята заблукала п'яная кампанія (некаторыя з яе былі ў салдацкай форме, толькі без пагонаў) i паспрабавала разагнаць усіх, разбурыць складню дроў. Пыхкi, як порах, Лашковіч адразу ж кінуўся суцішыць п'яніц, завязалася бойка, заявіліся дружыннікі на чале з Клёнавым, затрымалі ўсіх, хто вельмі разгарачыўся, пусціў у ход кулакі.
Сярод дружыннікаў быў i Пятрусь Чорны. Той спадылба зірнуў на Нямкевіча i не павітаўся. Абодва прыкінуліся, што адзін аднаго не ведаюць. Пятрусь чэпка трымаў за рукі i васпаватага п'яніцу, які быў з нажом (з носа яго цякла кроў), i ўзгарачанага Лашковіча. Уміг іншыя дружыннікі абкружылі i ix, Васілевіча, Шуляка, Алеся i тыпа ў шэрым плашчы.
— Хадзем з намі, галубчыкі,— прамовіў ім усім высокі i цемнаваты на твары Клёнаў.
Вакол ix пачаў збірацца натоўп. Загудзеў:
— Надрались, как свиньи!
— У такое свята бойку завялі!
— Нет полиции—так думают, что все позволено!
— На дурное кроў узыграла!
— Людзі мілыя! — з мальбою зірнуў на натоўп Лашковіч.— Не спяшайцеся ўсё i ўсіх мяшаць у гразь! Хто i з чыстаю душою прыйшоў на свята, а хто i з паганымі замысламі. Спытайце вунь у сыноў i дачок беларускіх дзеячаў, хто на ix нападаў i за што, а хто абараняў...
— Ну хадзем-хадзем, аратар,— абарваў яго Клёнаў.— У міліцыі ўсё раскажаш.
Лашковіч, бачачы, што дыскутаваць няма толку, паслухаў. Пайшоў. Толькі па дарозе ўсе заўважылі: сярод ix няма Мухі. Знік, нібы скрозь зямлю праваліўся.
Так, пад канвоем узброеных дружыннікаў, ix правялі амаль праз увесь горад — да трохпавярховай камяніцы на Падгорнай вуліцы.
Разам ix досыць недружалюбна піхнулі ў прасторны, але сціплы пакой, дзе стаяў стары пісьмовы стол на точаных ножках, гнутыя карычневыя крэслы, кніжная шафа. За сталом, за пісьмовым прыборам з шэрага мармуру, з масіўнымі крышталёвымі чарніліцамі, бронзавым мядзведзем з разяўленым ротам ды пад партрэтам Карла Маркса сядзеў яшчэ малады, але ўжо сталы мужчына ў афіцэрскай форме, але без пагонаў. Побач, паклаўшы нагу на нагу, сядзеў вясёлы малады прапаршчык. Яны абодва пільна агледзелі ix, i тут жа той, што сядзеў за сталом, падняўся.
— Фанатык? — у сваю чаргу здзівіўся Лашковіч,— Ты тут?
— Як бачыш, тут,— той выйшаў з-за стала, падаў руку.— Ты заваражыў мяне расказамі пра гэты край, я i рвануў сюды. Я думаў: ты таксама павінен быў даць драла...
— Два разы збягаў, але два разы i лавілі...— прамовіў Лашковіч.—А ты што тут робіш?
— Ды во ваш начальнік міліцыі,— усміхнуўся той.
— Ты? Той, хто так ненавідзеў паліцыю?
— Як бачыш...— гаспадар пакоя развёў рукамі.
— Дык іменна да цябе нас усіх прывялі?
— Як бачыш...— пацешваўся гаспадар пакоя з былога знаёмага па сібірскай катарзе. I, паварочваючыся ўжо да Клёнава, запытаў: — У чым правінаваціўся мой сябрук?
— Ды завялі бойку каля Свіслачы, таварыш Міхайлаў,— адказаў той. Хоць намеснікам Фрунзе лічыўся меншавік Яромій, але на самай справе, па даверы, намеснікам быў ён, Раман Клёнаў.— Як бачыў на свае вочы, найбольш арудаваў ён, ваш... знаёмы...