«Гэты вешчы Вяйнямёйнен,
Каве сын, паветра дзевы,
Мацеркі вады, што з хваляў
Падняла адно калена,
Каб на ім зляпіла вуця
Для сябежытло-гняздзечка,
Залатых нанесла яйкаў
Шэсць, а сёмае — з жалеза,
Каб упалі яйкі ў воду,
Каве, Ільматар у лона,
I каб з яйка, з ніжняй часткі,
Цвердзь стварылася зямная,
I каб з яйка, з верхняй часткі,
Звод нябёс паўстаў высокі,
I з жаўтка каб, з верхняй часткі,
Сонца яснае паўстала,
I з бялка каб, з верхняй часткі,
Ясны месяц засвяціўся,
Ca стракатай шкарлупінкі
Зоркі высыпалі ў небе,
А з жалезнай цёмнай часткі
Хмары ў ім павыплывалі...
Гэта вешчы Вяйнямёйнен,
Сын усёстваральнай Каве,
Скрозь пайшоў шукаць два словы
Тры, не болей, для закляцця,
Што ў любой бядзе зратуе.
Ён шукаў заклёны-словы
У мазгах рачных касатак,
У галовах лебядзіных,
У лапатках у гусіных,
У малой вавёркі ў роце,
Пашчы летняга аленя.
I набіў ён шмат касатак,
Лебедзяў набіў чароды,
Процьму ён здабыў вавёрак,
Табуны злавіў аленяў,
Ды паўслоўца не знайшоў ён,
Што ў любой бядзе зратуе,
На зямлі i ў падзямельным
Царстве змрочнага Туоні.
Стуль дабраўся да мяне ён
Па канцах іголак тонкіх,
Па наточаных сякерах,
Вастрыях мячоў сталёвых,
Ссек з плячэй маіх асіну,
I ca скроні ссек бярозу,
Вольхі высек з падбародку,
З барады лазняк пахілы,
З лобу елку векавую,
На зубах ссек бор сосновы,
I калом расціснуў зубы,
Каб сказаў яму тры словы
Віпунен, пясняр заклёнаў, —
Тут яго i праглынуў я.
Ды ўва мне ён зладзіў човен,
Па маіх паплыў ён кішках,
Змайстраваў у бруху кузню,
Стаў каваць, як Ільмарынен,
Грукатаў i біў па сэрцы,
Па пячонцы, селязёнцы,
I з майго дыміўся роту
Жар палёнага жалеза.
Я пачаў заклёны-спевы,
Віпунен, пясняр заклёнаў,
Каб ён вылез з майго бруха,
Каб ён выплыў з маіх кішкаў, —
I ён выйшаў з майго роту,
Словы тыя ўчуўшы ў спевах,
Што зратуюць у няшчасці,
У любой бядзе памогуць...
...I падняў мяне, як камень,
З-пад зямлі ў бяздонне кінуў».
«Мне дазнацца тыя словы
Самы час было б», — падумаў
Я, канаючы, i камень,
Віпунен, пясняр заклёнаў,
Валадар тых споў таемных
Так спытаў...
«А ты нядрэмна
Грукатаў у маім бруху,
Молатам ты біў па сэрцы,
Па пячонцы, селязёнцы?
Многа ластавак злавіў ты,
Процьму ты здабыў вавёрак,
Табуны дагнаў аленяў,
Лебедзяў набіў народы
На зямлі i ў падзямельным
Царстве змрочнага Туоні?
Стуль дабраўся да мяне ты
Па канцах іголактонкіх,
Па наточаных сякерах,
Вастрыях мячоў сталёвых,
Ссек з плячэй маіх асіну,
i ca скроні ссек бярозу,
Вольхі высек з падбародку,
З барады лазняк пахілы,
З лобу елку векавую,
Бор з зубоў ты ссек сосновы
I калом расціснуў зубы,
Каб сказаў табе тры словы
Віпунен, пясняр заклёнаў?»
— З яго ўжо вылятае дух ягоны,
Пусці! — штурхнула Кайса. — Мы ляцім!..
I камень адваліўся — i над ім
Так нізка, як на нітачцы, плыў месяц,
I мы на месяц селі, дзе павесіць
Я быў гатовы Кайсу, ды была
Бязважкаю лятучая пчала...
«Пчолка, лёгкі чалавечак,
Моры два пералятае,
Тры, не меней, не спачыўшы
Hi ў чаротніку, ні ў лесе,
Цераз водныя бяздонні,
Вогненныя вадаспады,
Ледзяныя цераз горы,
Цераз неба ўсё да сонца
Па здабытак: кроплю мёду...
Думаеш, не страшна пчолцы?»
«Дык нашто? — калі на сподку...»
«А адкуль?..» — яна спытала.
Па ёй, нібыта ў дожджык па вясёлцы,
Вада начная кроплямі сцякала...
Яна над цёплым месяцам лятала,
Які квітнеў мурожнымі лугамі —
Я думаў: тут пустэча...
Побач з намі
Мільгнуў хлапчук... той гімназіст! «Уцёк!»
Ён пракрычаў, ударыўся ў ражок,
Ледзь зачапіўшы месяц — i за хмары!..
— Павесяляцца ўсе на Міттумары,
Нікога не ўтрымае наш стары
I вешчы Вяйнямёйнен!..