I на ложы траў гаючых
Укусіла так балюча,
Як ізноў пад дых дала —
I трава не памагла...
I калі я ўзвыў ад болю,
Голас зноў — далей i болей...
«А калі пайшоў па долю
Самы лепшы Леммінкяйнен,
I здабыў ён лес — Гардэчу,
Волю закілзаў — Нязлоўцу,
I злавіў бы долю-Сонца,
Ды пастух у мокрай шапцы,
Дзед сляпы з краіны Маны,
Падсцярог яго дарогу,
Перапоўз яе змяёю,
Вадзяной прабіў гадзюкай,
Найатрутнай, яму сэрца,
Потым сек яго сякерай,
Насадзіўшы востры месяц
На павалены маланкай
Дуб стотысячнагадовы,
I ляцелі, быццам трэскі,
Па зямлі далёка косці,
A скрываўленае мяса
На сякеру наліпала...»
«Пакажы... — пчала кусала,—
Твае раны,
твае шнары
Па навале,
па пажары!..
Дзе яны ў таго героя,
Што схаваўся за гарою?..»
Зараслі...
Ды пад карою
Сокам — сочацца — крывёю
Так пякуча, што не спаці,
Так балюча — не ўтрываці...
Стала маці ратаваці:
«Хлопчык мой, — казала маці, —
Пратрывайся, хоць балюча,
Праз сябе, праз кроў, праз жылы,
Ты ў мяне такі трывучы,
Ты ў мяне такі цярплівы...»
«Ну... як дуб...» — куснула Кайса.
«А ты, пчолка, не чапляйся...
Як лятаеш, так лятай
Вакол Дуба зелянога,
Як збіраеш, так збірай,
З яго мёду залатога,
Як кахаеш, так кахай,
I не выдумляй — што Бога...»
От уела дык уела!
Дзякуй, маці... Палягчэла.
А то ўсё зы-зы, жы-жы...
I фарсіць, што з-за мяжы.
Маці ўраз зламала джала!..
Пчолка села, крыльцы склала,
Стала раны цалаваці...
I заклёны-словы маці
Стала ціха выспяваці:
«Як парве трыванне душу,
Як пачнеш каменнетрушчыць,
Дык вазьмі ты ў камяні,
Што жалеза i ў агні,
I ў вадзе бярэ адразу,
Каб цвярдзейшым стаць за сталь...»
«Ці амаль! амаль! амаль!» —
Кайса зноў кусаць! Зараза,
Закавай цябе каваль!..
А пчала — у высь, у неба...
Ёй сталёвыя не трэба
Песнятворцы-кавалi...
Ільмарынен з-пад зямлі
Грукнуў молатам...
«Паслухай!..» —
Кайса з неба.
Бляха-муха...
Скуль сілу ўзяць, каб трушчыць камяні?
Ну, дзе яна ў вадзе i дзе ў агні?
Дзе ў Дубе?.. У карэнні? Пад карой?
Тут —
у зямлі?
Там — на нябёсах ясных?
I ці яна ў любові іскраной —
Альбо яна ў нянавісці нязгаснай?..
У чым шукаць?
I для чаго шукаць?
Ці — каб адпомсціць?
Ці — каб дараваць?..
Грукнуў так, што Дуб ускрыліў
Разам з ветрам над гарою,
Векавечны Ільмарынен
З царства Маны, дзе сырою
Круглай шапкаю пастух
Не накрыўся — i аглух.
На гары
кавале зрушыў
Круглы камень... Цёмны, скрушны,
Бы ў душы... Яго папхні
Валаском — ён гэтак рыне!..
Так, што ўнізе не пакіне
Камяня на камяні!
А якраз унізе хеўра!..
Толькі лярвы! Толькі сцервы!
Крывасмокі! Стукачы!..
Я жанглёрам на мячы
Пахістаўся — i піхаці...
А пад камень легла маці.
«Лепш прымі манаха пострыг,
Толькі, Божа барані,
Не спяшайся спраўдзіць помету,
Патрывай, душу не рві».
«А як з праўдай? А як з крыўдай,
Калі здрадзілі сябры?»
«Бог на ix свой гнеў абрыне.
Ты не помсці. Лепш памры».
«Грэх смяротны лепш за помету?!» —
Трушчыць маці я гатоў!..
А пад каменем — апостал...
Той... Што вера i любоў.
Ён адзін i больш нікога.
Ну, i камень... Праз які
У жыцці адным
Ад Бога
Мы па розныя бакі.
I ўскаціў назад валун
Ільмарынен.
Як Пярун,
раззлаваўшыся,
разбіў!..
«Кулерву, раба купіў
Быў я ў Унтамы, што брата —
Бацьку крэўнага забіў
Кулервы. Раб рос з зацятай,
Неўміручай прагай пометы,