28 мая
Увесь дзень гнала другую карэктуру, каб а шаснаццатай выйсці з выдавецтва, але ж амаль паўтары нормы не хочуць экспрэсова рабіцца. Пісаць! Вучыць! Каб жа не карэктарская!.. Лісты напісала. І ў цюрынгскі Rudolstadt, па якім так ужо засумавалася. Што робіш зараз, mein liebes Schwesterchen, мая Беціна, мілая, слаўная мама амаль пяцімесячнай цудоўнай Лілянкі...
Парашуты ў высокім ранішнім небе: каменьчык выслізгвае з самалёта, імкліва выцягваецца, як страляе, і вось гойдаецца чарговы каляровы парасон над Зялёным Лугам з яго цудам ацалелымі сярод шматпавярховікаў яблынямі і вішнямі...
31 мая
Патрапіла на незвычайны фільм - “Андрэй Рублёў” Андрэя Таркоўскага, зняты яшчэ ў 1971 годзе! Праўда, відаць, тады я яго і не змагла б ацаніць. І зараз не хапае ведаў. Сорам мне, як няшмат падказвае памяць. Так, найперш класічная таемная “Троіца” з падручніка гісторыі. Ды канкрэтна ўзбагацілася, бо фільм апелюе да чагосьці невыказна важнага ў душы. Перад вачыма стаіць сапраўды светлы воблік Іісуса Хрыста. Барацьба дабра і зла. Катарсіс.
Учора познім вечарам хлапечы голас зваў: “Мама! Мама! Мама!” Далей і далей у цемру, раз’ясненую святлом ліхтароў і рэдкім святлом з вокнаў, за якімі некаму ж не спалася яшчэ. “Мама, мама... ” Просьба, адчай, трывога, мальба. Скалануў той голас душу. “Мама!” І рэха яго не перастае гучаць, трызніць ува мне.
Суша. Нейкая абыякавая жорсткасць у бясконцых сонечных днях. Прадчуванне бяды. Ціша. Замоўкла, затаілася жывое. Паліваю бярозкі ў двары. Ім асабліва цяжка, бо не ўкараніліся яшчэ, толькі гэтай вясной пасаджаны былі...
4 чэрвеня
Скрыпіць паслухмяны добра знаёмым рукам журавель, уздымае ўгору сваю драўляную дзюбу і жывая душа студні плюскоча, гучна пераліваецца з вядра ў палівачку. Напачатку засмяглая, спапеленая зямля маршчыніцца аблепленымі пылам вільготнымі зігзагамі, бародаўкамі-кроплямі. Але ж паступова як ачуньвае, прагна ўбірае ваду і зноў стаецца глебай-маці... Зялёная лістота, парасткі на вачах выпростваюцца пад рукатворным дожджыкам. Святочна-радасна трымае на сабе кропелькі вады лісце агуркоў, памідораў, буракоў... Невыказнае шчасце - ратаваць жывое!
Пцічанскі бераг з маімі вечнымі дубамі. Трымаецца і той, магутнае цела якога прыцягнула некалі маланку. Выгарэла амаль усё нутро з кольцамі-гадамі і разгалістая вершаліна трымаецца, здаецца, адно шурпатай карою. Тут яшчэ нядаўна хлапчукі надумаліся касцёр у дуплянцы раскласці і высмалілі вялікую круглую дзірку, што ілюмінатар, а дуб нейкім цудам надалей жыве, зелянее. Ды як баліць яму, знявечанаму, і даўнім і цяперашнім болем, дзіўна, што слёзы не заліваюць нас, жорсткіх...
7 чэрвеня
Размова з Іванам Якаўлевічам Навуменкам суцешыла. Параіў, каб пісала рэферат аб “чыстым” Іва Андрычу. Палёгка, але ж адчуваю няўпэўненасць, нават разгубленасць, бо ці маю падставы, каб прэтэндаваць на аспірантуру, на працу літаратуразнаўцы, крытыка?.. Бацькі дзіву даюцца, што ёсць нейкія аспірантуры, за навучанне ў якіх нават грошы даюць, і не абы якія - сто рублёў...
Востры пах фарбы. “Памалявана, не садзіцца!” А ён сабе сядае на ярка зялёныя ліпкія лаўкі - белы тапаліны пух.
11 ліпеня
Дні ляцяць. Так ціха, непрыкметна, што страшна робіцца. Гэтак усё жыццё цішком прамільгнуць можа. І не заўважу, і не ўспомню, чым жыла. Трэба спяшацца, не марнаваць час. А як?! “Граматыку” пад палец чытаю. Стамілася. Уступ да рэферата перадрукаваны. За маму хвалююся. І пры тым, якая ўнутраная бадзёрасць ахоплівае, калі адзываецца ў душы задума - напісаць, расказаць, паказаць... Толькі ж гэта хвіліны, найболей гадзіна, а потым зноў нібы пад прымусам жывеш, каб дачакацца азарэння. Не хапае Беціны, Данкі.
12 верасня
Нарэшце на фінішнай прамой - у экзаменацыйным адпачынку. Другі раз убачыла подпіс Навуменкі. Упершыню - як пісьменніка на ягонай кнізе з “Піянера Беларусі”, атрыманай за перамогу ў чарговым конкурсе, а цяпер - як дырэктара Інстытута літаратуры на лісце, які падставаю для гэтага адпачынку. Уперадзе тры экзамены: беларуская літаратура, гісторыя і deutsch.
Зноў адчуванне, што нешта расце, збіраецца ў душы. Нібы разгортваюцца, рвуцца навонкі крылы. Няўжо не ўзлячу? Няўжо не напішу? Простае, яснае і сутнасна патрэбнае людзям?!! Так знаёмы гэты душэўны парыў. І ўсё жыццё зараз здаецца адным радасным святым імгненнем, якое маланкава акідаеш вокам. І адчуваеш сябе сабою з тых гадоў, калі малечаю бегалася сярод антонавак па яблыневым садзе, калі збіралася залацістае, багровае кляновае лісце, трымцелася, цягнучыся ўгору за высачэзнымі соснамі над мамінымі чарнічнікамі, і штодня знаходзілася нагода, каб здзівіцца, парадавацца нечаму. Тады была ўжо разумнай, відаць, разумней, чым потым, калі пачала шукаць, чаго ж мне трэба ад свету, ад людзей. І нішчыла душу, вымучвала, але ж тое дзіцё аказалася разумнейшым і мацнейшым. І сёння вядзе па жыцці. Як хочацца верыць яму...