Шырока вядомы цяпер астроляг Павел Глоба,чыімі паслугамі карыстаюцца нават дзяржаўныямужы, некалькі гадоў таму зрабіў цыкль публікацыяў, якія мне, палачаніну, хочацца назваць сэнсацыйнымі. Іх героем стаўся забыты калега Глобыполацкі зьвяздар (так тады называлі астролягаў)Васіль Нямчын. Зьявіўшыся на сьвет у часы Ягайлыі Вітаўта, недзе ў першай палове XV стагодзьдзяНямчын напісаў кнігу прароцтваў, якую ягонысёньняшні брат па прафэсіі Глоба ставіць вышэйза прадказаньні Настрадамуса.
Нямчынава здольнасьць зазіраць у будучыню (зразумела, калі ўсё гэта не таленавітая містыфікацыя) сапраўды ўражвае. Да прыкладу, ён прадбачыў, што празь пяцьсот гадоў пасьля яго нараджэньня «ўзьнікне сатанінскае валадарства, храмы будуць разбураныя, сьвятыя кнігі — зьнішчаныя, а сьвятароў пачнуць жыўцом закопваць у зямлю» .
Напрарочыў ён і кампанію 1812 году, і зьяўленьне ў Расеі цара «двухмэтровага росту з тварам, быццам у катa» , у якім лёгка пазнаць Пятра І.
На беларускай зямлі ў ХХІ стагодзьдзі ВасільНямчын убачыў узвышэньне Полацку, Віцебскуі Магілева. Прычым калі апошняму адводзіццароля, кажучы сучаснай моваю, найбуйнейшага эканамічнага цэнтру, дык Полацак і Віцебск павінныстаць цэнтрамі культурнымі і духоўнымі. А магчыма, і сталічнымі гарадамі.
У сьвятле сусьветнай тэндэнцыі пераносу сталіцдля мяне гэтае прадказаньне выглядае цалкам верагодным. Вядома, хочацца, каб галоўным горадамкраіны стаў якраз наш зь Нямчынам родны Полацак. А чаму б і не? Дзеля пачатку ён першы зь беларускіх гарадоў атрымаў у 2010-м статус культурнайсталіцы Беларусі.
А на заканчэньне прызнаюся, што пэўнымівядзьмарскімі здольнасьцямі валодаю і сам. Якімі— не скажу, аднак сёе-тое ад бабуляў успадчыў. Непадумайце, што палохаю. Проста папярэджваю.
«Юшка» Натальлі Арсеньневай
Спадар Уладзімер, столькі ўжо напісана пра тыя таленты, якія Беларусь «падаравала» іншым народам. Тут і Дамейка, і Дастаеўскі, і Язэп Крашэўскі зь Мікалаем Пржавальскім, і Дзьмітры Шастаковіч з Васілём Качалавым. Сьпіс бясконцы. Няўжо мы толькі аддавалі? Ці ня час ужо напісаць кнігу пра тых, каго мы, вобразна кажучы, перацягнулі да сябе і зрабілі дзеячамі нашай гісторыі і культуры?
Цімафей
Цалкам згодны. Такая кніга даўно патрэбная,і гэта будзе ня тонкая брашура, а важкі том. Апрачаўсяго іншага, шмат каму ён дапаможа ў хвілінысумневаў і роспачы паверыць ува ўласныя сілы. Бо калі беларуская культура прыцягвае і робіць сваімі прадстаўнікоў іншых народаў, значыць, яна мае будучыню.
Але ў такіх выпадках больш важка за тэарэтызаваньне прагучаць аповеды пра некалькі лёсаў, кожны зь якіх «пацягнуў» бы не на старонку ў выданьні, пра якое мы з вамі пакуль марым, а на цэлую кнігу.
Няхай першаю будзе надзвычай цікавая для мяне асоба Джузэпэ Ахіла Эльміра Банольдзі. Народжаны ў Барсэлёне ў італійскай тэатральнай сям’і, выхаваны Лязанскай alma mater, ён апынуўся ў Вільні і зрабіўся сьпеваком і танцмайстрам, талентам якога захаплялася ўся Літва-Беларусь.
А сам ён захапіўся віленскай атмасфэраю, нашай культурай і мінуўшчынай і зрабіўся перакананым ліцьвінскім патрыётам.
Банольдзі мог бы заможна і камфортна жыць,служачы музам, і ўжо гэтым заслужыў бы добрую памяць. Аднак ён абраў іншае служэньненовай Айчыне і ў 1862 годзе разам з КанстанцінамКаліноўскім і Людвікам Зьвяждоўскім увайшоўу Літоўскі камітэт, што рыхтаваў вызвольнаепаўстаньне.
Пазьней былі арышт, уцёкі з камэры ў сутарэньнях Троцкага замку, эміграцыя, барыкадыПарыскай камуны, дзе ён сьпяваў ваярам свайгошвадрону песьні на словы Яна Чачота, і — сьмерцьад ранаў…
А вось — зусім іншая эпоха, іншы, але ў галоўным, бясспрэчна, падобны шлях. Карлас Шэрман прыйшоў на сьвет ува ўругвайскай сталіцы Монтэвідэо. Юнак, у жылах якога кроў заходнебеларускага габрэя-эмігранта грымуча зьмяшалася з індзейскай, вучыўся й рэдагаваў газэту ў Буэнас-Айрэсе, змагаўся з аргентынскай дыктатурай Пэрона, а потым вырашыў разам з бацькам вярнуцца ў СССР.
Амаль усе з таго аргентынскага цеплахода, што кінуў якар у Адэсе, праўдамі й няпраўдамі вырваліся з савецкага «раю» назад. Карлас застаўся й падараваў нашай культуры цэлую бібліятэку сваіх перакладаў на беларускую — Лёрка, Гільен, Габрыеля Містраль…
Пасьля пераўвасобленай з Валянцінам Тарасам па-расейску Маркесавай «Восені патрыярха» Шэрман прымусіў выбітнага калюмбійца загучаць і па-нашаму.