Калі я збочыў з гравійкі на сцежку і прайшоў ужо з паўкіламетра па алешніку, бярэзніку, то раптам сцяміў: не той, што мне трэба, сцежкай іду. Але вяртацца назад не схацелася, і я вырашыў: ісці і ісці...
Сцежка-дарожка прывяла мяне на невысокую гару. Па схіле той гары раслі колькі старых, крывых яблынь, высокія вішні, між імі зелянелі грады з жоўтым, круглым цветам сланечніку. А на самай гары, з шырокім голлем амаль па-над усёй гарой, густа зелянела таўстастволая яліна. Гэта ад яе на мяне, калі я выйшаў з кустоўя, дыхнула раннім сёлета мёдам — вось-вось расшчодрыцца юны ліпень.
I блізка за ліпай, за калодзежам, — хатка з пабеленымі сценамі і зялёнымі аканіцамі, пад дахам з чырвонай чарапіцы. 3 аднаго боку ад хаткі — нізкі хлеў з расчыненымі насцеж варотамі, з другога, амаль на схіле, — пуня, таксама нізкая, пад дахам з пашарэлага чароту. Стаю перад садам і раптам чую: нешта цёплае, мяккае і мокрае дакранулася да пальцаў рукі. Я ўздрыгнуў, гляджу: беленькая козачка стаіць ля маіх ног, схіліла на бок галоўку, задуменна зіркае знізу на мяне: маўляў, я ведаю, чаго я тут, а ты — чаго?..
Па абскубеным схіле, знізу, ад кустоўя, подбегам набліжаецца да мяне ўжо цэлы статак коз — белых і чорных, старых і маладых. Падбягаюць і становяцца зусім блізка вакол мяне і бляюць — як смяюцца. Стары з сівою доўгай барадой казёл прыгнуў галаву долу, паставіў на мяне рогі. Ды ну цябе! Я ж цябе паважаю, стары ты казёл! Паважаю не меней, чым Хрушчова. Вось толькі твайго яйкагаловага земляка Шэлеста — не вельмі... Нешта ён тут у вас навыдумляў-накруціў з нейкім нацыяналізмам...
Я абышоў — а козы за мной следам — сад, спыніўся перад веснічкамі ў плоце. Пад плотам серабрыцца густы, высокі палын, ад яго ідзе горыч. А за плотам, за веснічкамі — утравелы падворак, пасярод яго — счарнелы драўляны зруб калодзежа, пад ім сцішана вісіць шост з цабэркам, пагойдваецца — мусіць, зусім нядаўна даставалі з калодзежа ваду. Ля калодзежа, на дубовых камлях, ляжыць патрэсканае карыта. Гусі, гергечучы, цягнуць доўгія шыі ў карыта, п’юць ваду. На тым баку куры ля ганка дзяўбуць нешта на зямлі. Белы парсючок чухае бок аб вугал хлява. Пад вокнамі расцвілі мальвы, растуць кусцікі вяргіняў. Жоўты ліпавы цвет гудзе пчоламі.
Я адчыніў веснічкі. Гусі выцягнулі шыі ўгору, загагаталі, куры, квохчучы, разбегліся па надворку.
Усё тут, на тары між балотаў і лясоў, як недзе і ў нас, на Беларускім Палессі, адно што сцены хаты пабеленыя, як у Пірагове ля Кіева.
Дзверы з сенцаў не адчыніліся, на ганак ніхто не выйшаў...
На двор я не ступіў, зачыніў веснічкі, як былі, пастаяў перад плотам, пайшоў сцежкай назад, па схіле. I ўжо ў самым нізе гары спыніўся, азірнуўся і паспеў убачыць: нехта ў хаце хіснуў белую фіранку — нехта мне ўслед глядзеў...
Ішоў сцежкай у бок, здаецца, Вулічавай лутавіны і ўсё думаў...
А што б я сказаў, калі 6 зайшоў, у той хаце? Хто я, адкуль і чаго?.. Стала б у той хаце каму лягчэй ад мяне? Прынёс бы туды якую нечакана-радасную ўзрушанасць? I што б падумала старая Казлючыха? I самае неўразумелае для мяне: якія б першыя словы я сказаў у той хаце?.. Ну, быў бы я такі адчайны, як той Іван Цімафеевіч (ці ж не сам Купрын?!) у аповесці «Олеся»... А можа, такія па-купрынску адчайныя людзі жывуць толькі ў літаратуры?..
I я павярнуў назад, пабег па сцежцы назад на Гару.
Бег і думаў, а думалася абы-што: а можа, я заблудзіўся? Можа, не той сцежкай ішоў на Вулічаў сенакос? I можа, не той сцежкай бягу назад на Гару?.. А калі з ганка, з сенцаў увайду ў хату — што я скажу?..
«...Около печки что-то зашевелилось...
...Все черты бабы-яги, как ее изображает народный эпос...
... — Здравствуй, бабка!.. Тебя уж не Мануйлихой ли зовут?
... — Ну, бабушка, не ласковая же ты до гостей.
... — Иди, иди... Иди, молодец, своей дорогой. Нечего тут тебе делать...»
Я спатыкнуўся на нейкім карэнні, калі сцежка за альховым кустом павярнула ўбок, ледзь не ўпаў, але ўтрымаўся на нагах і далей не бег ужо — ішоў паціху.
«...Чей-то женскій голос, свежий, звонкий и сильный, пел, приближаясь к хате.
...И в просвете быстро растворившейся двери показалась рослая смеюшаяся девушка.
... — Покажи мне, пожалуйста, дорогу...
... — Идите по ней все прямо...»
Нешта ж доўга я йду гэтай сцежкай. Можа, зноў не тая?..
« — ...Неужели вы не боитесь жить в такой глуши?..
— ...Волки сюда не заходят.
...Красивое лицо... сделалось светлым, застенчивым, детским....
— ...Как тебя зовут-то?..
— ...По-здешнему — Олеся».
...Я доўга, пакуль не вярнуўся Вуліч, ляжаў тварам у неба, ляжаў, закінуўшы рукі пад голаў, заплюшчыўшы вочы, і ўсё ўспамінаў, успамінаў і не мог успомніць, не мог зразумець: як, якімі сцежкамі я ўсё-такі знайшоў Вулічаў будан?..