«А мы ж і павітацца забыліся, — успомніў я. — Каб жа хоць прыгожа, шырока, захопна зрабіць першы кос...» Ды, як на тое, першы замах мой быў няўдалы — дзюбка касы ўтыркнулася ў карэнне травы. На лбе выступіў пот. Я азірнуўся на Аксану: яна нягучна смяялася сабе ў далонь. Потым адняла далонь ад вуснаў — і смяялася ўжо звонка, залівіста, ажно вочы заплюшчыла, нават голаў крыху адкінула назад, але й сціхла раптоўна, выцерла вочы рукой. Ды касіў я далей спраўна — па-ранішняму ахвотна і вольна, я й кашулю скінуў на ўкос. Аксана ўзяла кашулю, павесіла на куст — а то, сказала яна, вужакі завернуцца кашуляй.
— Ага, — сказаў я, — вужакі — народ хітры, як тыя змеі падкалодныя.
— Так, так, — сказала Аксана і села зноў на пень.
Хутка ўся палянка была выкашана, я ўбіў кассё ў зямлю і стаяў у канцы апошняга пракоса. Аксана сядзела па той бок палянкі. Яна ўстала з пня, прайшла краем палянкі, спынілася ў пачатку майго апошняга пракоса. Мы стаялі насупраць адно аднаго. Нам не заставалася нічога іншага, як пайсці насустрач. Але Аксане было лягчэй гэта зрабіць: яна трымала ў руцэ маю кашулю, і гэтую кашулю трэба ж было мне падаць. А я? Не панясу ж я касу насустрач жанчыне. Але трэба ісці — і я пайшоў.
Мы сустрэліся пасярэдзіне пракоса. Аксана, мусіць, забылася, што ў яе ў руцэ мая кашуля, потым успомніла, працягнула яе мне, і я не ведаў, што мне з ёй рабіць — надзяваць? I я перакінуў яе цераз плячо.
— Дякуй за сіно, — сказала Аксана. — Заходьте, як будэтэ мандріваты біля Горы.
— Баюся вашае бабулі.
— Ні, вона добра. Вона добра, моя бабуся.
Дзяўчына, нарэшце, успомніла, што ў яе блузцы — глыбокі выраз на грудзях, і мітусліва прыкрыла яго далонню.
— Ну, я пійшла.
— Пачакайце, Аксана... Я вас правяду да вашае Гары.
— Ні... А як вас зваты?
— Мікола.
— Ні, Мыкола. Мэні якось... нэўдобно... I шчо люды скажуть?..
— А якія ж тут людзі? Вакол — нікога...
Яна ўсміхнулася і сказала, што птушкі ўсё бачаць і ўсё чуюць — то яны і разнясуць. Я сказаў: птушкі ж толькі спяваюць. Яна: то песняй і раскажуць. Я: вы, Аксана, зараз так гаворыце — як песню спяваеце. Яна: ну, што вы! Проста тут у нас такая цішыня, так тут хораша на нашай Гары... таму, можа, і гаворыцца не так, як там, у вашых гарадах і сёлах... я неяк летась была заехала ў ваш Пінск. Божа! Што там робіцца! Ля вакзала людзі душацца, п’яныя хлопцы лаюцца, прыстаюць, міліцыя быццам не бачыць іх, півам кіслым ля бочкі смярдзіць, у гарадскі аўтобус людзі як напхнуліся — адзін на аднаго, дзядок з кійком і ўпаў, а яны па ім у аўтобус лезуць, нехта грошы з кішэні ўкраў... Потым была ўпершыню ў нашым Луцку — тое самае... і зараклася: болей нікуды не паеду, нам з бабуляй тут гэтак хораша... каб толькі ніхто не трывожыў... здаецца, толькі б і слухала тут птушку ды пчалу, ды дождж, што ўлісці шапоча... ну, хай, можа, над Гарой загрыміць гром, блісне маланка, а калі і снегам хату замяце... але ж як вясною снег ручайкамі з гары сплывае... Вы ўсяго гэтага не бачыце, не чуеце...
Я: не, чаму ж — і бачыў, і чуў... толькі далёка адсюль і даўно, так даўно, што ўжо і напаўзабылася нешта.
Яна: а трэба ж помніць...
Я: здаецца, тут, сярод вашых лясоў, кустоў, балотаў, травы і вады я пачынаю ўспамінаць... праўда, сярод такога ж і на нашым, беларускім, Палессі... але тут, можа, крыху іначай... тут таксама Палессе, але ж — Валынскае, і паветра — Валынскае...
Яна: то ж паветра — адно...
Я: так, канечне, і ўсё-ткі...
Яна: ой, нешта я застаялася з вамі, бабуся занепакоіцца, «бувайтэ».
Я: бывайце, Аксана... Да сустрэчы, Аксана?
Яна: ой, я й не ведаю нават...
Мы разышліся: яна — пракосам на той бок палянкі, я — тым жа пракосам на свой край. Аднак сышлі мы на адну і тую ж сцежку, толькі Аксана — на сваю Гару, я — на Вулічаў будан. Падумалася: Гара — яе, будан — Вулічаў, у мяне ж — нічога тут свайго. I самотна стала на душы. Але, калі я ішоў і ішоў гэтай сцежкай, рабілася мне ўсё святлей і лягчэй...
Праз два дні я прыбег на палянку — хацелася зрабіць так: павярнуць, паварушыць дый занесці бярэмцамі тое сена на Казлючышыну Гару. Але палянка была пустая ўжо. Тады я абышоў наваколле Гары і ўбачыў: сям-там, на грудках сярод балотцаў, і на палянках між кустоўя стаяць нізкія капічкі — ужо ладна аселыя.
Я стаяў ля крушыны, понізу запозненым белым кветам цвілі кусцікі ажыны, ля шырокага струхнелага пня варушыўся высокі мурашнік, ад яго, між травы, шарэлі на зямлі голыя сцежачкі — на іх мітусіліся мурашкі, за адной я стаў сачыць: мурашка ўпарта штурхала сваіх суродзічаў і бегла, бегла сцежачкай у бок Гары. На ажынавы квет упала зверху пчала, закапашылася ў пялёстках, загудзела, скокнула ўверх — паляцела на Гару, да ліпы. Я паглядзеў туды — на ліпу, на калодзежны журавель — і ўбачыў: па схіле, да пуні, ідуць дзве жанчыны і валакуць на спінах дзяружкі з сенам. Яны скінулі ношкі ля варотаў пуні, стаялі, аддыхваліся, Казлючыха рукавом выцірала пот з твару, Аксана падняла высока прыпол спадніцы, нахіліла голаў, крыху сагнулася ў паясніцы і выцірала пад вачамі. Раптам яна таропка апусціла прыпол на калені, выпрасталася, паглядзела ў мой бок, але хутка супакоілася — нікога там, куды глядзела, не ўбачыўшы, — зноў нахілілася долу, нешта страсаючы рукой з нагі — мусіць, мурашку. Можа, тую, маю, за якой я сачыў? Але ж тая мурашка яшчэ не павінна б ускараскацца на Гару? —А можа й паспела... Аксана падняла руку да вачэй і з-пад далоні — бо сонца ў вочы — глядзіць зноў у мой бок. I раптам мне прымроілася: быццам то не Аксана ўжо, а —Алеся, толькі валасы пабяліла, каб не знайшлі, не пазналі яе тыя ачмурэлыя перабродцы, што білі, здзекаваліся з яе ля царквы. Дык во куды, — трызнілася мне, — уцяклі даўно-даўно Мануйліха з Алесяй...