— Гэй, ты! Но-но!
Сам сабе схамянуўся: «ты» — а як ж'а будзем зваць цябе? I надумаўся: паклаў газету на траву — на якое слова ў тым загалоўку шчаня наступіць, тое слова й стане яго клічкай. А яно не толькі наступіла, але і ўдарыла лапай па слове «паэт».
— 3 гэтага рання, — сказаў я юнаму сабаку, — ты — Паэт. I зараз адзначым твае імяніны.
Я дастаў з сумкі бутэльку піва, адкаркаваў яе, глынуў, даў панюхаць Паэту, ён панюхаў піва было свежае, яшчэ з газам, і — чмыхнуў. Потым ён падняў нагу, і раўчучок пацёк па газеце, лужынкай сабраўся на слове — клічцы.
—Ну, што ж ты, Паэт, самога сябе абсікаў?Ды яшчэ ў такой шаноўнай газеце. Іншым разам падсцялю табе «Политический собеседник» з артыкулам Кобелева... Ну, усё? — Паэт сеў ля маёй нагі, неяк увесь абвяў, апусціў вушы. — Што зажурыўся? Канечне ж, пара ўжо нам і з’есці чаго. — Я дастаў з сумкі пакецік, а з яго — скібачку хлеба і кавалачак кілбасы — тое, што засталося яшчэ звечара. — Падзелімся, малое. На.
Паэт накінуўся на кілбаску. Мусіць, даўнавата ўжо нічога не еў.
Ён, аблізваючыся, ляжаў на траве, махаў лапай на чмяля, які назаляў яму, а я сядзеў на камені, курыў і глядзеў на рэчку. Над вадой стаяў рэдкі туманок, па берагах, над травой ён даўно ўжо пад сонцам высах — тут яму не было дзе схавацца, за што зачапіцца. А калісьці ля рэчкі зелянеў густы алешнік, а за алешнікам чарнела купінамі балотца, на якім пасвіліся каровы з вуліцы Маркса. Цяпер, вакол гэтага каменя, стаяў мой сорак пяты чэрвень, і як я ні хацеў прагнаць адзін успамін — бо сорамна ж помніць такое ў мае гады, — ён, гэты ўспамін, прымусіў мяне ўсміхнуцца, нават слязу выціснуць з вока: мы, падлеткі, шастаем у алешніку і выглядваем з-за кустоў на дзяўчатак-аднакласніц, а найбольш — на дзяўчат-дзесяцікласніц, што ў трусіках і ліфчыках, з вясёлым крыкам, скачуць з берага ў раку і сцішана, паважна, як жанчыны, выходзяць з ракі...
Паэт, прыгрэты сонцам, палажыў мордачку на лапы, заснуў, але не надоўга: мусіць, і ў сне баяўся, што й гэты чалавек яго пакіне. Я ўзяў шчаня на калені і стаў (старэю, малое, старэю) гаварыць з ім, як з самім сабою:
— Шэсць гадзін... Вада цёплая, ранне свежае. Нам з табой у райком партыі на семнаццаць гадзін. Я цябе пакіну на гадзінку ля ганка, а сам пайду на прыём да сакратара па ідэалогіі. Ты, сабака, не ведаеш, што такое ідэалогія. Ну, гэта рэч сур'ёзная. Напрыклад, ты гаўкнеш ля райкома, дык мне з-за цябе можа дужа ўляцець. Што ты, скажуць, таварыш Кухараў, ля райкома гаўкаеш? Нельга. Вось ты — Паэт з вялікай літары. Быў і я некалі паэтам — з маленькай літары. Пісаў вершы. Нават кніжачку выдаў. Потым перастаў пісаць — пры Леанідзе Ільічу. Мог бы пісаць — толькі ў стол. Але ў стол пісалі адно расійскія ды ўкраінскія пісьменнікі. Там, у Расіі і на Украіне, і дысідэнты былі. Праўда, цяпер, у восемдзесят другім годзе, іх там ужо няма. Паразганялі, каго ў Сібір, каго ў Амерыку каго ў Францыю. Нашых няма там. Там бульбы няма. А нашыя паэты без бульбы жыць не могуць. Яшчэ да Леаніда Ільіча я быў пажартаваў рыфмай: «Генсек Хрушчоў знішчыў ракаў і хрушчоў. Па ўсяму Саюзу ён рассыпаў кукурузу», — дык мой сябар гэты жарт — свайму сябру, той — свайму. Ну, мяне запрасілі ў адзін орган і там паківалі пальцам. Добра — што толькі пальцам. Некалі я і прозу пісаў — ліст да Мікіты Сяргеевіча пра завышэнне ўраджайнасці буракоў у звяне дэлегаткі дваццаць другога з'езда капээсэс. Ну, і сталі мяне ганяць па вобласці — быццам з-за віна. Дык жа тое віно прадаецца паўсюль. Што з ім застаецца рабіць? Ты — Паэт з вялікай літары, ты не ведаеш, што гэта такое — віно. А я — з маленькай літары, дык ведаю... Што, папісяць захацеў? Ну, ідзі сюды, пад камень, толькі — не на мае штаны!.. Ах ты, распуснік, усё-такі пырснуў... Ну, так, быў я некалі, як мяне называлі, паэтам. Бацька сварыўся, казаў: жаніся, садзі бульбу, гадуй свіней, бяры ў школе чым паболей урокаў... Потым жонка, ужо даўно былая, казала: напісаў бы якога вершыка, была б капейчына якая. А цешча: хай не піша, бо пойдзе з Гарыкам у «Голубой Дунай»... У тыя гады ў кожным райцэнтры, пасёлку былі «Голубые Дунай»... Так, Паэт, калісьці, калі я быў старшакласнікам, і мы сям ей жылі тут, у гэтым гарадку, а наш домік стаяў во тут, дзе цяпер гасцініца, стаяў у вішнёвым садзе, — калісьці ў рэчцы гэтай цякла чыстая-чыстая вада, ажно каменьчыкі на жоўтым дне свяціліся, і ў рацэ было поўна ракаў. Мы лавілі іх цэлымі мяшкамі і здавалі ў наш «Голубой Дунай» — за рублі. А вунь там, недалёчка, было балотца, а за ім на ўзгорачку рос бярэзнічак, у маі ён кішэў хрушчамі. Але потым па рашэнні ЦК балотца асушылі, бярэзнічак пасыпалі лётчыкі хімікатамі, з поля ў рэчку таксама пацяклі хімікаты — ні ракаў, ні хрушчоў, ні бярэзнічку, ні чыстае вады. Былое балотца паднялося ў неба пылам, пыл той блукае недзе ў космасе... Што ты там, Паэт, скрабеш кіпцюрамі па зямлі? Можа, запісваеш за мной? Глядзі... Будзь хоць ты разумны. А то —трапіш у псіхушку. Але не бойся. Я не дам. Я перастаў баяцца. I сёння, калі што, у райкоме заяўлю проста: у рэдакцыі ёсць месца, бярыце на работу, рэдактар згодны, а калі не возьмеце — падпалю ваш Дом Саветаў. Сакратар, канечне, пасмяецца: Дом жа Саветаў жалеза-бетонны, не гарыць. Толькі ты там, ля ганка, не гаўкай...