Праз некалькі дзён Тамара сказала мне строга, як камсамольская начальніца: «Я вырежу твоё стихотворение и помещу в свой альбом на память, но — с условием: чтобы больше — ни одной двойки, тем более, единицы». Я сказаў: «Тамара, дазволь яшчэ хоць раз атрымаць двойку». Яна зрабіла свае вочы яшчэ больш суровымі, але не надоўга —не вытрымала, засмяялася: «Ну и шутники вы с Юрой». Міма нас па калідоры праходзіў, угнуўшы голаў, малады матэматык, спатыкнуўся аб нешта, я паглядзеў на падлогу: нічога, здаецца, — толькі Тамара паспела ўжо прыставіць адну нагу сваю ў чорным чаравіку да другой...
Летам мы з Юрам кінулі каменне на шыферны дах яе хаты. Восенню на вечары ў школьнай зале я, нарэшце, асмеліўся — запрасіў Тамару на вальс «Амурскія хвалі», і не я, а яна мяне вяла ў вальсе, бо я быў слабы танцор, а яшчэ больш слабы як хлопец, бо, заікаючыся, шаптаў ёй: «Т-тамара, гэта мы з Юрам к-кінулі к-каменне». Яна абмякла, прыпынілася і сказала: «Толя, Толя! Што прызнаўся — добра. Гэта значыць — пакаяўся. Але навошта Юру выдаў?..»
Я стаяў у далёкім цемнаватым кутку залы, чуў, як гарэў мой твар, як выступіў пот на спіне, бачыў, як праз некалькі танцаў Тамара, калі аб’явілі «белы вальс», прайшла праз усю залу, запрасіла Юру...
— Паэт! — крыкнуў я сабаку і штурхнуў яго нагой. — Прачніся, Паэт! Тыя Тамарыны словы «навошта Юру выдаў?» пякуць мяне ўсё жыццё! Я баяўся сюды прыязджаць, баяўся гэтай вуліцы, гэтай хаты! Баяўся!
Сабака спалохаўся майго крыку, ускочыў на лапы, жаласліва, ціха гаўкнуў, задам адступіўся далей ад мяне, ад каменя: мусіць, падумаў, што ўдару. Але я працягнуў да яго руку, ласкава паклікаў:
— Цю-цю. — Паэт супакоена вільнуў хвосцікам, падпоўз да мяне. — Скажы, Паэт, білі цябе ўжо ці яшчэ не? Я ніколі цябе не ўдару. I ведай: найбалючай б’юць словам. I асабліва невыносна, калі словам ударыць любімы чалавек. Добра вам, сабакам: вы не разумееце чалавечай мовы. О, калі б вы разумелі чалавечую мову — як бы вы пакутавалі! Столькі брыдоты чалавек вылівае на вас, ды ўсё-ткі многія з нас, чалавекаў, о як хацелі б быць простымі сабакамі.
Але, на жаль, і сабакі ўсё разумеюць, мову чалавечую разумеюць, асабліва — тон яе, голас. I ціха сказаў я свайму сабаку: — Ты ж, Паэт, разумееш мяне? Разумееш?
Паэт ад задавальнення заблытаўся ў калашынах маіх штаноў, гуляў там, лізаў мне ногі цёплым язычком.
Мы ідзём з ім ад каменя — на дарогу, праз мост, па вуліцы. Насустрач, задраўшы галаву ўгору, важна, не гледзячы па баках, ступае рыжы сабака; параўняўся з намі, скоса зірнуў на Паэта. Я здагадаўся: сучка. Паэт быў памкнуўся да яе, дружалюбна вільнуў хвосцікам, ціха-мірна заскуголіў, але рыжая пагрозліва ашчэрыла клыкі, забурчала. Паэт адступіўся. Рыжая пабегла. Магчыма, Паэтава матка. Мусіць, адчула сваё, крэўнае — і таму пабегла. Ганарлівая, як адна сталічная паэтэса...
Мы з сабакам перад Антонавым дваром. Я стаю з сумкай у руцэ, Паэт сядзіць ля маёй нагі, неспакойна б’е хвосцікам па зямлі. Агароджа не дашчаная, як некалі, а звараная з металічных прутоў, але, як і тады, пафарбаваная ў чырвоны колер. 3 абодвух бакоў агароджы — густое лапушынне, у глыбіні двара — тая самая, але ўжо нахіленая альтанка, яблыні над ёй няма, толькі тырчыць з травы счарнелы пянёк, за альтанкай — той самы калодзеж з адным на ўсю вуліцу жураўлём. Калупаюцца, шамацяць у лапушынні куры, вогненна-чырвоны певень глядзіць на нас, і мой сабака сказаў яму ці, можа, прыадчыненым у сенцы дзвярам:
— Гаў!
Певень паставіў грэбень, выцягнуў шыю, кукарэкнуў — адгукнуўся на сабачае прывітанне.
I тады з сенцаў на ганак выступіла вузлаватая кульба ў сухой далоні, за кульбай пераступіў парог стары дзед — лысы, з сівымі валасамі за вушамі. Следам на ганак выйшла гэткая ж сівая бабуля, але наўздзіў, блакітнавокая. Абое ў тапцях на босыя ногі. Бабуля вызірала з-за пляча дзеда. Так мы й стаялі, маўчалі. Потым я сказаў:
— Добры дзень, дзядзька Антон і цётка Люба! Яны адказалі — паздароўкаліся.
— Дзядзька Антон, — сказаў я, — а вынесіце свой акардэон і барабан.
Ен паставіў сухую далонь паверх жоўтых броваў, паўзіраўся ў мяне, моўчкі пайшоў у хату, цётка — за ім. Ён вынес барабан, яна, трымаючы абедзвюма рукамі на грудзях, — акардэон. Дзядзька Антон сеў на лаўку пад сцяной, цётка Люба паставіла яму на калені акардэон і не ведала, што рабіць з барабанам. Я адчыніў веснічкі, зайшоў у двор, сеў ля дзядзькі Антона, узяў барабан, сказаў:
— Грайце, дзядзька Антон, польку.
Глядзеў, глядзеў на мяне, потым, адразу — нечакана і бадзёра — сыпануў у двор, на вуліцу польку. Я патрос барабанам, бомы і медныя бляшкі зазвінелі, ударыў палачкай па шэра-жоўтай скуры, забарабаніў; дзед тупнуў нагой па зямлі, і я тупнуў, баба стаяла збоку і ўсміхалася, куры з пеўнем пабеглі за вугал хаты, Паэт стаў на заднія лапы, пярэднія паклаў мне на калені і глядзеў, што я раблю. У хаце насупраць парасчыняліся вокны, і з іх вытыркнуліся галовы, жаночыя і дзіцячыя.